HỘ TỊCH ĐI THEO MỖI NGƯỜI TỪ KHI SINH RA ĐẾN SUỐT CUỘC ĐỜI

Thứ ba - 23/06/2026 06:32 5 0

Một buổi chiều, khi cả gia đình anh Minh đang quây quần trước hiên, anh Lê Văn Quân, hàng xóm thân thiết, đồng thời cũng là cán bộ phụ trách công tác tư pháp của xã, ghé thăm sức khoẻ của ông Phúc, bố đẻ anh Minh. Dạo này cụ bệnh nặng và càng ngày càng yếu đi.

Ông Minh nhìn về phía bố mình rồi trầm giọng hỏi:
- Nhân tiện chú Quân ở đây, tôi cũng muốn hỏi một việc hơi buồn. Bố tôi tuổi cao, bệnh nặng. Nếu sau này cụ mất ở bệnh viện thì thủ tục khai tử theo Luật mới có gì thay đổi không?
Không khí trong nhà chùng xuống. Anh Quân nhẹ nhàng nói:
- Đây là việc không ai mong muốn, nhưng tìm hiểu trước để thực hiện đúng pháp luật là cần thiết. Luật Hộ tịch năm 2026 không chỉ bổ sung cơ chế đăng ký khai sinh chủ động mà còn bổ sung cơ chế đăng ký khai tử chủ động. Khoản 2 Điều 20 Luật Hộ tịch năm 2026 quy định: Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết có trách nhiệm chủ động thực hiện đăng ký khai tử khi dữ liệu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử.
Ông Minh hỏi lại:
- Nghĩa là nếu bố tôi mất tại bệnh viện, dữ liệu từ bệnh viện có thể được chuyển sang hệ thống hộ tịch, rồi xã nơi cụ cư trú cuối cùng chủ động thực hiện đăng ký khai tử?
Anh Quân đáp:
- Đúng vậy, khi hệ thống kết nối được triển khai theo lộ trình. Ví dụ, cụ Phúc cư trú cuối cùng tại xã Đồng Lạc. Nếu cụ mất tại bệnh viện, dữ liệu tử vong được cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử thì Ủy ban nhân dân xã Đồng Lạc có trách nhiệm chủ động thực hiện đăng ký khai tử theo quy định.
Bà Nguyễn Thị Sen, vợ ông Minh, băn khoăn hỏi:
- Việc đăng ký khai tử kịp thời có ý nghĩa gì ngoài việc hoàn tất giấy tờ hả chú?
Anh Quân giải thích:
- Đăng ký khai tử là căn cứ pháp lý ghi nhận việc một người đã chết. Việc này liên quan đến nhiều thủ tục sau đó như chấm dứt hưởng chế độ, giải quyết bảo hiểm, thừa kế, tài sản, đất đai, chính sách xã hội và cập nhật dữ liệu dân cư. Nếu không đăng ký khai tử kịp thời, gia đình có thể gặp vướng mắc khi giải quyết các công việc liên quan.
Ông Minh thở dài:
- Nghe thì buồn, nhưng đúng là việc gì cũng cần rõ ràng, đúng pháp luật.
Anh Quân nói:
- Dạ, khai sinh là điểm bắt đầu, khai tử là điểm kết thúc về mặt hộ tịch của một đời người. Cả hai đều phải được đăng ký chính xác, kịp thời để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, gia đình và phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Sau một hồi trao đổi, chị Phạm Thị Mai, con dâu cả của ông Minh, bế con nhỏ đến gần anh Quân rồi hỏi:
- Như vậy, với gia đình em bây giờ, việc cần làm trước mắt là đăng ký khai sinh cho cháu đúng không ạ?
Anh Quân trả lời:
- Đúng rồi. Trước mắt, gia đình cần chuẩn bị thông tin đầy đủ, chính xác để đăng ký khai sinh cho cháu. Khi Luật Hộ tịch năm 2026 có hiệu lực, người dân có thể lựa chọn phương thức nộp hồ sơ phù hợp; kết quả đăng ký khai sinh sẽ có cả bản giấy và bản điện tử. Về lâu dài, khi dữ liệu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và hệ thống hộ tịch điện tử được kết nối, việc đăng ký khai sinh có thể được thực hiện chủ động theo lựa chọn của gia đình.
Bà Sen nhìn cả nhà rồi nói:
- Hóa ra trong một gia đình, từ đứa trẻ mới sinh, người trẻ chuẩn bị lập gia đình, đến người già yếu, ai cũng gắn với hộ tịch. Giấy tờ hộ tịch không xa lạ chút nào.
Anh Quân mỉm cười:
- Bác nói rất đúng. Hộ tịch đi theo mỗi người trong suốt cuộc đời. Luật Hộ tịch năm 2026 thay đổi theo hướng hiện đại hơn, thuận tiện hơn, nhưng mục đích cuối cùng vẫn là bảo vệ quyền nhân thân, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Những điểm mới của Luật Hộ tịch năm 2026 không phải là những quy định xa lạ, mà gắn trực tiếp với đời sống của từng gia đình. Từ việc đăng ký khai sinh cho trẻ em, đăng ký kết hôn cho người trưởng thành, quản lý tình trạng hôn nhân, đến đăng ký khai tử cho người qua đời, mỗi thủ tục hộ tịch đều có ý nghĩa pháp lý quan trọng.
So với Luật Hộ tịch năm 2014, Luật Hộ tịch năm 2026 thể hiện bước chuyển rõ rệt. Những thay đổi này góp phần giảm thời gian, chi phí, công sức cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu quy định mới của Luật Hộ tịch năm 2026. Bởi hộ tịch không chỉ là giấy tờ hành chính, mà là nền tảng pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi con người từ khi sinh ra, trong quá trình lập gia đình và đến khi kết thúc cuộc đời.