ĐỪNG BIẾN HỘ TỊCH THÀNH CÔNG CỤ TRỤC LỢI

Thứ ba - 23/06/2026 06:41 5 0

Bản Nậm Lài nằm ven triền núi, nơi những con đường đất quanh co dẫn vào từng nếp nhà nhỏ. Người dân trong bản sống chủ yếu bằng nương chè, ruộng ngô và chăn nuôi nhỏ lẻ. Cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng bà con luôn đùm bọc, sẻ chia với nhau. Những năm gần đây, nhờ chính sách của Nhà nước, nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trong bản được hỗ trợ bảo hiểm y tế, học phí, nhà ở và một số chế độ an sinh khác. Với bà con, đó là sự quan tâm rất đáng quý, giúp nhiều gia đình vơi bớt gánh nặng trong cuộc sống.

Gia đình anh Lâm cũng thuộc diện còn nhiều vất vả. Vợ mất sớm, anh một mình nuôi hai con nhỏ. Dù thiếu thốn, anh vẫn cố gắng cho các con đi học đầy đủ. Thời gian gần đây, bé Phương, con gái của em gái anh, lên ở nhờ nhà anh để tiện đi học vì bố mẹ cháu đi làm xa. Anh Lâm thương cháu như con, bữa cơm có gì cũng chia đều cho cả ba đứa trẻ.
Một hôm, xã thông báo rà soát hồ sơ để xem xét thực hiện một số chính sách hỗ trợ đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Nghe tin ấy, anh Lâm mừng lắm. Anh nghĩ nếu các con được hỗ trợ thêm thì việc học hành, sinh hoạt sẽ bớt thiếu thốn hơn.
Buổi tối, trong lúc ngồi uống nước với một người quen trong bản, anh Lâm đem chuyện này ra kể. Người quen liền gợi ý:
- Nhà chú đang nuôi bé Phương đấy thôi. Hay cứ làm hồ sơ nhận cháu ấy là con nuôi trên giấy tờ để được thêm suất hỗ trợ. Cháu ở nhà chú, ăn ở nhà chú, học ở đây, làm hồ sơ khéo một chút chắc cũng được.
Anh Lâm giật mình:
- Nhưng Phương vẫn còn bố mẹ. Cháu chỉ ở nhờ nhà tôi một thời gian để đi học thôi, có phải con nuôi của tôi đâu.
Người kia nói tiếp:
- Chính sách của Nhà nước nhiều lắm, không tranh thủ thì thiệt. Chỉ cần làm giấy tờ hộ tịch cho hợp lý là có thêm khoản hỗ trợ.
Câu nói ấy khiến anh Lâm suy nghĩ cả đêm. Một bên là hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, tiền học, tiền ăn, tiền thuốc cho con lúc nào cũng là nỗi lo. Một bên là cảm giác không yên tâm khi phải làm hồ sơ không đúng sự thật. Anh tự hỏi nếu mình chỉ muốn có thêm chút hỗ trợ để lo cho bọn trẻ thì có đáng trách không.
Sáng hôm sau, anh Lâm đến Trung tâm Phục vụ hành chính công để hỏi cho rõ. Tại đây, chị Hương, cán bộ phụ trách công tác tư pháp, lắng nghe anh trình bày rồi hỏi kỹ về quan hệ giữa anh và bé Phương. Khi biết cháu bé vẫn có cha mẹ, chỉ tạm thời ở cùng nhà anh để đi học, chị Hương nhẹ nhàng giải thích:
- Anh thương cháu, chăm sóc cháu là việc rất đáng quý. Nhưng đăng ký hộ tịch phải phản ánh đúng sự thật. Không thể vì muốn hưởng thêm chính sách mà làm hồ sơ không đúng quan hệ thực tế.
Anh Lâm bối rối:
- Tôi cũng chưa làm gì cả, chỉ muốn hỏi xem như vậy có được không. Hoàn cảnh nhà tôi khó khăn thật, tôi cũng thương cháu thật, nhưng trong lòng cứ thấy không yên.
Chị Hương gật đầu rồi giải thích rõ hơn:
- Mỗi thông tin hộ tịch đều gắn với nhân thân, quan hệ gia đình, quyền và nghĩa vụ của một người. Nếu thông tin đó không đúng sự thật thì không chỉ ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách của Nhà nước, mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi lâu dài của chính đứa trẻ.
Sau đó, chị Hương chỉ rõ căn cứ pháp luật:
- Theo điểm g khoản 1 Điều 12 Luật Hộ tịch năm 2014 quy định về việc nghiêm cấm hành vi “lợi dụng việc đăng ký hộ tịch hoặc trốn tránh nghĩa vụ đăng ký hộ tịch nhằm động cơ vụ lợi, hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước hoặc trục lợi dưới bất kỳ hình thức nào” và khoản 7 Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2026 (sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027) cũng giữ nguyên quy định này.
Chị Hương nói thêm:
- Chính sách ưu đãi của Nhà nước là để hỗ trợ đúng người, đúng hoàn cảnh, đúng điều kiện. Nếu ai cũng lợi dụng giấy tờ hộ tịch để hưởng chính sách không đúng, thì người thật sự cần giúp đỡ có thể bị ảnh hưởng. Khó khăn thì mình có thể trình bày trung thực để được xem xét theo quy định, chứ không nên làm sai hồ sơ hộ tịch.
Những lời ấy khiến anh Lâm lặng đi. Trước đây, anh chỉ nghĩ đăng ký hộ tịch là chuyện giấy tờ, nhưng giờ anh hiểu rằng mỗi thông tin hộ tịch là căn cứ pháp lý quan trọng, không thể tùy tiện thay đổi vì lợi ích trước mắt. Anh nói thật lòng:
- May mà tôi đến hỏi trước. Nếu chỉ vì khó khăn mà làm hồ sơ không đúng, sau này chắc tôi ân hận lắm.
Chị Hương mỉm cười:
- Anh nghĩ được như vậy là rất đúng. Thương cháu thì mình có thể giúp cháu bằng những việc phù hợp, như trao đổi với gia đình cháu, nhà trường, trưởng bản hoặc chính quyền địa phương để được hướng dẫn xem xét chính sách đúng quy định. Trung thực trong đăng ký hộ tịch cũng là cách bảo vệ quyền lợi lâu dài cho cháu.
Rời Trung tâm Phục vụ hành chính công, anh Lâm thấy lòng nhẹ hơn. Con đường về bản vẫn quanh co, cuộc sống phía trước vẫn còn nhiều vất vả, nhưng anh đã có câu trả lời rõ ràng. Anh quyết định sẽ trao đổi lại với em gái, nhà trường và trưởng bản để tìm cách hỗ trợ bé Phương theo đúng quy định, tuyệt đối không làm hồ sơ sai sự thật để hưởng thêm chính sách.
Tối hôm ấy, nhìn bé Phương ngồi học bài cùng hai con mình dưới ánh đèn vàng, anh Lâm thấy thương các cháu hơn. Nhưng lần này, tình thương ấy đi cùng với sự tỉnh táo và trách nhiệm. Anh hiểu rằng giúp trẻ em vượt khó không chỉ là lo cho các cháu bữa ăn, quyển vở, mà còn là dạy các cháu sống trung thực, tôn trọng pháp luật.
Câu chuyện của anh Lâm là lời nhắc nhở giản dị nhưng sâu sắc: chính sách nhân văn của Nhà nước chỉ phát huy ý nghĩa khi được thực hiện đúng người, đúng hoàn cảnh, đúng quy định. Đăng ký hộ tịch không phải là thủ tục có thể lợi dụng để đạt được lợi ích riêng, mà là việc xác lập, ghi nhận những thông tin pháp lý quan trọng của mỗi cá nhân.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không lợi dụng việc đăng ký hộ tịch để vụ lợi, hưởng chính sách ưu đãi hoặc trục lợi dưới bất kỳ hình thức nào. Trung thực trong đăng ký hộ tịch chính là góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân, gia đình và cộng đồng; đồng thời giữ gìn sự công bằng, minh bạch trong thực hiện các chính sách an sinh của Nhà nước.