GIẤY KHAI SINH VÀ BÀI HỌC VỀ SỰ TRUNG THỰC

Thứ ba - 23/06/2026 06:47 17 0

Sáng đầu tuần, Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã đã bắt đầu nhộn nhịp từ sớm. Người dân đến làm thủ tục khá đông. Người chứng thực giấy tờ, người hỏi về đăng ký kết hôn, người nộp hồ sơ khai tử cho người thân, người lại tranh thủ ghé qua trước giờ đi làm để hoàn thiện giấy tờ cho gia đình. Tiếng gọi số thứ tự, tiếng trao đổi nhẹ nhàng giữa cán bộ và người dân, tiếng trẻ nhỏ thỉnh thoảng vang lên trong khu vực chờ khiến không gian nơi đây vừa bận rộn, vừa gần gũi như nhịp sống thường ngày ở mỗi địa phương.

Giữa dòng người ra vào ấy, anh Minh cùng chị Hạnh, vợ anh cũng đang ngồi chờ tới lượt mình làm thủ tục đăng ký khai sinh cho con. Từ ngày con chào đời, căn nhà nhỏ của anh Minh và chị Hạnh lúc nào cũng rộn ràng tiếng cười. Ông bà hai bên thay nhau sang thăm cháu, người bế, người ru, người lại bàn xem nên đặt tên con thế nào cho hay, cho có ý nghĩa. Nhìn con trai kháu khỉnh, anh Minh càng mong mọi điều tốt đẹp sẽ đến với con ngay từ những ngày đầu đời. Vì thương con, anh muốn việc làm giấy khai sinh phải thật nhanh, thật thuận lợi, để sau này con đi học, khám chữa bệnh hay làm các giấy tờ khác đều không bị vướng mắc.
Thế nhưng, trước hôm đưa con đi đăng ký khai sinh, anh Minh nghe một người quen mách rằng con trai anh sinh vào cuối năm, sau này đi học sẽ bé và non hơn các bạn sinh vào đầu năm nên nếu ghi ngày sinh của con lùi lại ít ngày thì sau này cháu có thể thuận lợi hơn khi đi học. Người đó còn nói thêm:
- Nhiều người vẫn làm thế, có sao đâu. Miễn là có giấy khai sinh là được.
Nghe vậy, anh Minh bắt đầu phân vân. Anh nghĩ, chỉ thay đổi vài ngày trong giấy tờ chắc cũng không ảnh hưởng gì lớn. Hơn nữa, anh tự nhủ mình làm vậy cũng là vì tương lai của con.
Chị Hạnh lo lắng:
- Anh ạ, giấy tờ của con thì cứ đúng thế nào mình khai thế ấy. Sau này sai rồi sửa còn phức tạp hơn.
Anh Minh đáp lại:
- Anh chỉ muốn làm cho nhanh. Với lại mình có làm hại ai đâu. Con mình thì mình đăng ký, có gì nghiêm trọng đâu.
Khi tiếp nhận và kiểm tra giấy chứng sinh cùng các giấy tờ kèm theo, cán bộ phụ trách công tác tư pháp nhận thấy thông tin trong tờ khai không khớp với giấy chứng sinh. Thay vì vội vàng từ chối hồ sơ, cán bộ nhẹ nhàng mời anh Minh và chị Hạnh ngồi lại để trao đổi, hướng dẫn rõ hơn về ý nghĩa và yêu cầu của việc đăng ký khai sinh.
Cán bộ nói:
- Anh chị đăng ký khai sinh cho cháu là việc rất quan trọng. Giấy khai sinh không chỉ để xác nhận việc cháu được sinh ra, mà còn là giấy tờ hộ tịch gốc, ghi nhận những thông tin pháp lý đầu tiên của một con người. Từ họ tên, ngày tháng năm sinh, quê quán, dân tộc, quốc tịch, thông tin cha mẹ… tất cả đều có thể gắn với cháu trong suốt cuộc đời.
Anh Minh im lặng. Anh vẫn chưa thật sự hiểu hết sự nghiêm trọng của việc mình định làm. Thấy vậy, cán bộ phụ trách công tác tư pháp tiếp tục giải thích:
- Nếu hôm nay ngày sinh của cháu bị kê khai sai, sau này khi đi học, cấp căn cước, đăng ký cư trú, khám chữa bệnh, làm hồ sơ bảo hiểm, kết hôn, thừa kế hoặc thực hiện các thủ tục hành chính khác, thông tin sai đó có thể gây ra rất nhiều rắc rối. Có những sai sót tưởng nhỏ nhưng khi đã được ghi vào giấy tờ hộ tịch, vào sổ hộ tịch và Cơ sở dữ liệu hộ tịch thì việc điều chỉnh không còn đơn giản.
Nghe đến đây, chị Hạnh quay sang nhìn chồng. Ánh mắt chị vừa lo lắng, vừa như muốn nhắc anh về điều chị đã nói từ trước. Anh Minh nghĩ tới đứa con nhỏ đang ngủ ngoan ở nhà. Gương mặt non nớt của con khiến anh chợt thấy xấu hổ. Anh đã nghĩ mình làm vậy là vì con nhưng hóa ra lại có thể khiến con phải mang theo một thông tin không đúng ngay từ những giấy tờ đầu tiên của cuộc đời.
Cán bộ phụ trách công tác tư pháp cũng giải thích thêm:
- Anh chị lưu ý, điểm a khoản 1 Điều 12 Luật Hộ tịch năm 2014 và tới đây là khoản 1 Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2026 đã được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027 quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong đăng ký hộ tịch. Trong đó, khoản 1 nghiêm cấm việc cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật; làm hoặc sử dụng giấy tờ giả, sử dụng giấy tờ của người khác để đăng ký hộ tịch.
Vì vậy, khi đăng ký khai sinh cho cháu, anh chị cần kê khai trung thực, sử dụng đúng giấy tờ hợp pháp của mình, không mượn giấy tờ của người khác, không khai sai ngày sinh hoặc bất kỳ thông tin nào trong hồ sơ. Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch đầu tiên của mỗi người. Thông tin trên giấy khai sinh không chỉ phục vụ cho một thủ tục trước mắt, mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng gắn với cháu trong suốt cuộc đời. Làm đúng ngay từ đầu chính là cách tốt nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con mình sau này.
Sau một lúc im lặng, anh Minh thành thật nói:
- Thực ra tôi có nghe người quen mách nên định khai lùi ngày sinh của cháu vài ngày cho thuận lợi sau này. Tôi không nghĩ việc đó lại nghiêm trọng như vậy.
Cán bộ nhẹ nhàng đáp:
- Anh chị hiểu và điều chỉnh lại là tốt rồi. Làm giấy tờ hộ tịch không chỉ là làm cho xong một thủ tục hành chính. Đó là việc Nhà nước ghi nhận những sự kiện hộ tịch cơ bản của mỗi cá nhân. Thông tin càng chính xác thì quyền và lợi ích hợp pháp của cháu sau này càng được bảo đảm. Nếu hồ sơ còn thiếu hoặc có thông tin chưa thống nhất, anh chị có thể bổ sung, điều chỉnh theo đúng quy định, không nên vì muốn nhanh mà khai sai hoặc dùng giấy tờ không đúng.
Nghe vậy, anh Minh gật đầu. Anh xin nhận lại tờ khai để sửa ngày sinh của con đúng theo giấy chứng sinh. Chị Hạnh cũng bổ sung các thông tin cần thiết và cam kết sẽ hoàn thiện giấy tờ cá nhân theo đúng quy định. Nhờ sự hướng dẫn tận tình của cán bộ phụ trách công tác tư pháp, hồ sơ đăng ký khai sinh của cháu bé được hoàn thiện đầy đủ, chính xác.
Sau khi cầm trên tay giấy khai sinh của con, anh Minh nhìn thật lâu vào dòng ngày, tháng, năm sinh được ghi rõ ràng trên đó. Tờ giấy nhỏ bé ấy không chỉ ghi tên con, ngày con chào đời, tên cha mẹ, quê quán, dân tộc, quốc tịch, mà còn nhắc anh chị về trách nhiệm của người làm cha, làm mẹ: yêu thương con phải bắt đầu từ sự trung thực và tôn trọng pháp luật.
Trên đường về, chị Hạnh khẽ nói:
- May mà mình nghe cán bộ giải thích. Nếu sai từ đầu, sau này khổ nhất vẫn là con.
Anh Minh nhìn con rồi chậm rãi đáp:
- Ừ, anh hiểu rồi. Có những việc tưởng là giúp con, nhưng nếu không đúng pháp luật thì lại thành hại con. Giấy tờ của con phải bắt đầu bằng sự thật.
Câu chuyện của gia đình anh Minh là bài học giản dị nhưng sâu sắc đối với mỗi người dân khi thực hiện đăng ký hộ tịch. Đăng ký khai sinh là quyền của trẻ em, đồng thời là trách nhiệm của cha, mẹ và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Mỗi thông tin được kê khai trong hồ sơ hộ tịch cần bảo đảm trung thực, chính xác, đầy đủ; không vì tâm lý muốn nhanh, muốn tiện hoặc vì lợi ích trước mắt mà khai sai sự thật, sử dụng giấy tờ không hợp pháp.
Sự trung thực trong đăng ký hộ tịch không chỉ giúp cơ quan nhà nước quản lý dân cư chính xác, mà quan trọng hơn, còn bảo vệ quyền nhân thân, quyền học tập, chăm sóc sức khỏe, cư trú, bảo hiểm, tài sản và nhiều quyền lợi hợp pháp khác của mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời. Một giấy khai sinh đúng ngay từ đầu sẽ là nền tảng pháp lý vững chắc để đứa trẻ lớn lên trong sự bảo đảm của pháp luật.
Bởi vậy, khi đi đăng ký khai sinh hoặc thực hiện bất kỳ thủ tục hộ tịch nào, mỗi người dân cần kê khai đúng sự thật, sử dụng đúng giấy tờ của mình, cung cấp đầy đủ thông tin theo quy định và chủ động hỏi cơ quan có thẩm quyền khi còn vướng mắc. Tôn trọng sự thật trong giấy tờ hộ tịch chính là tôn trọng pháp luật, tôn trọng quyền lợi của bản thân, gia đình và con em mình.