Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên - Cổng thông tin điện tử Phổ biến giáo dục pháp luật
BÁO CÁO VIÊN PHÁP LUẬT CẤP TỈNH – VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ DỰ THẢO NGHỊ ĐỊNH QUY ĐỊNH CHI TIẾT MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện, số lượng văn bản quy phạm pháp luật ngày càng lớn, nhiều chính sách có nội dung chuyên sâu, phức tạp và tác động trực tiếp đến đời sống xã hội, yêu cầu đối với đội ngũ báo cáo viên pháp luật ngày càng cao. Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đã đặt ra các quy định về báo cáo viên pháp luật, trong đó chú trọng đến tiêu chuẩn, việc lựa chọn, công bố danh sách và quản lý đội ngũ báo cáo viên pháp luật. Đối với cấp tỉnh, việc xây dựng một đội ngũ báo cáo viên có năng lực, uy tín và tính chuyên nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác PBGDPL trên phạm vi toàn tỉnh.
Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh – lực lượng nòng cốt trong công tác PBGDPL
Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh là những người được lựa chọn trên cơ sở đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định về phẩm chất, trình độ, kiến thức pháp luật, kỹ năng PBGDPL và kinh nghiệm công tác. Đây là lực lượng có khả năng tham gia phổ biến pháp luật trong phạm vi rộng, phục vụ nhiều nhóm đối tượng và nhiều lĩnh vực khác nhau.
Khác với hoạt động tuyên truyền mang tính phổ thông, PBGDPL do báo cáo viên pháp luật thực hiện thường gắn với những nội dung có tính chuyên sâu, những chính sách mới hoặc những vấn đề pháp luật đang được xã hội quan tâm. Trong thực tiễn, báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh có thể được huy động để phổ biến các đạo luật, nghị định, chính sách mới; bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức; tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác pháp luật ở cơ sở; phổ biến pháp luật cho doanh nghiệp, người lao động và Nhân dân.
Vì vậy, báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh cần được nhìn nhận không đơn thuần là người thực hiện các buổi nói chuyện, tuyên truyền pháp luật, mà là một nguồn nhân lực pháp lý quan trọng trong quá trình tổ chức thi hành pháp luật. Một báo cáo viên có kiến thức chuyên môn, kỹ năng truyền đạt và khả năng gắn pháp luật với thực tiễn sẽ góp phần làm cho các quy định pháp luật trở nên dễ hiểu, dễ tiếp cận và dễ thực hiện hơn. Ngược lại, nếu nội dung phổ biến thiếu chính xác, chậm cập nhật hoặc phương pháp truyền đạt không phù hợp thì hiệu quả PBGDPL sẽ bị hạn chế, thậm chí có thể dẫn đến nhận thức sai lệch về pháp luật.
Do đó, chất lượng đội ngũ báo cáo viên pháp luật có mối quan hệ trực tiếp với chất lượng công tác PBGDPL.
Tiêu chuẩn của báo cáo viên pháp luật: yêu cầu kết hợp giữa phẩm chất, kiến thức và kỹ năng
Một điểm đáng chú ý trong Dự thảo Nghị định là việc tiếp cận tiêu chuẩn báo cáo viên pháp luật theo hướng tương đối toàn diện. Trước hết, báo cáo viên pháp luật phải là người có phẩm chất chính trị, đạo đức, tinh thần trách nhiệm và uy tín trong công tác. Đây là yêu cầu cần thiết bởi báo cáo viên không chỉ truyền đạt nội dung pháp luật mà còn góp phần định hướng nhận thức, thái độ của người nghe đối với pháp luật và việc chấp hành pháp luật.
Một người có kiến thức pháp luật nhưng thiếu trách nhiệm, thiếu khách quan hoặc không có uy tín sẽ khó có thể thực hiện tốt vai trò của một báo cáo viên pháp luật. Trong quá trình phổ biến pháp luật, báo cáo viên phải thể hiện tính chính xác, khách quan, nghiêm túc và trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin.
Bên cạnh đó, kiến thức pháp luật là điều kiện nền tảng. Tuy nhiên, trong điều kiện pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, việc có kiến thức tại một thời điểm nhất định là chưa đủ. Báo cáo viên cần có khả năng cập nhật các quy định mới, theo dõi sự thay đổi của pháp luật và nắm bắt thực tiễn thi hành pháp luật. Đặc biệt, đối với báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, yêu cầu về kiến thức pháp luật cần gắn với lĩnh vực chuyên môn. Không nhất thiết mọi báo cáo viên đều phải có trình độ chuyên môn luật, nhưng cần có kiến thức pháp luật phù hợp với lĩnh vực công tác và khả năng phổ biến các quy định pháp luật liên quan.
Chẳng hạn, cán bộ thuộc ngành thuế có thể có thế mạnh trong phổ biến pháp luật về thuế; cán bộ bảo hiểm xã hội có thể phổ biến pháp luật về bảo hiểm; cán bộ công an có thể phổ biến pháp luật về an ninh, trật tự; cán bộ ngành tư pháp có thể có thế mạnh trong phổ biến pháp luật về hộ tịch, hòa giải ở cơ sở, xử lý vi phạm hành chính và các lĩnh vực pháp luật khác.
Như vậy, tiêu chuẩn quan trọng không chỉ là “có bằng cấp pháp luật” mà còn là có năng lực pháp luật phù hợp với nội dung và đối tượng cần phổ biến.
Kỹ năng PBGDPL – yếu tố quyết định hiệu quả hoạt động của báo cáo viên
Kiến thức pháp luật là điều kiện cần, nhưng kỹ năng PBGDPL mới là yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa kiến thức thành hiệu quả thực tế. Một báo cáo viên có thể nắm rất chắc quy định pháp luật nhưng nếu không có kỹ năng truyền đạt thì người nghe vẫn khó hiểu và khó áp dụng. Vì vậy, báo cáo viên pháp luật cần có khả năng thuyết trình, giải thích, hướng dẫn và trao đổi pháp luật một cách rõ ràng, dễ hiểu. Đặc biệt, báo cáo viên phải biết lựa chọn nội dung và phương pháp phù hợp với từng đối tượng.
Cách phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức sẽ khác với cách phổ biến cho người dân. Cách phổ biến cho doanh nghiệp sẽ khác với cách phổ biến cho học sinh, sinh viên hoặc người lao động. Cùng một quy định pháp luật nhưng với mỗi nhóm đối tượng, những vấn đề được quan tâm cũng khác nhau.
Vì vậy, trước khi thực hiện PBGDPL, báo cáo viên cần xác định: Đối tượng nghe là ai, đang cần biết vấn đề gì, nội dung nào là trọng tâm,cách thức truyền đạt nào là phù hợp, cách để người nghe có thể vận dụng pháp luật vào thực tế.
Một bài phổ biến pháp luật hiệu quả không nhất thiết phải cung cấp toàn bộ nội dung của văn bản pháp luật. Điều quan trọng là phải giúp người nghe nắm được những quy định cần thiết, liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của họ. Từ góc độ này, báo cáo viên pháp luật cần chuyển từ phương thức “truyền đạt văn bản” sang phương thức “giải thích chính sách và hướng dẫn áp dụng pháp luật”. Đây là yêu cầu quan trọng để nâng cao tính thiết thực của công tác PBGDPL.
Cần nâng cao chất lượng quản lý báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh
Việc lựa chọn và công bố danh sách báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh là cần thiết, nhưng để đội ngũ này thực sự phát huy hiệu quả, cần quan tâm hơn đến việc quản lý và sử dụng. Trước hết, danh sách báo cáo viên pháp luật cần được cập nhật thường xuyên. Bên cạnh thông tin về họ tên, chức vụ và cơ quan công tác, nên xác định rõ lĩnh vực pháp luật chuyên sâu, kinh nghiệm và khả năng tham gia PBGDPL của từng báo cáo viên. Điều này giúp các cơ quan, tổ chức, địa phương có thể lựa chọn đúng báo cáo viên phù hợp với nội dung cần phổ biến.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế đánh giá hoạt động của báo cáo viên. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào số lượng buổi tuyên truyền hoặc số lượt tham gia. Cần quan tâm đến chất lượng nội dung, khả năng truyền đạt, mức độ phù hợp với đối tượng và phản hồi của cơ quan, đơn vị tổ chức.
Đồng thời, cần tạo điều kiện để báo cáo viên được tham gia các lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và trao đổi kinh nghiệm. Việc bồi dưỡng cần gắn với nhu cầu thực tế, tránh hình thức và không nên chỉ tập trung vào việc cung cấp thêm kiến thức pháp luật mà cần chú trọng cả kỹ năng PBGDPL.
Một số kiến nghị đối với dự thảo Nghị định
Để hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với đội ngũ báo cáo viên, tác giả bài viết đề xuất nghiên cứu, làm rõ hơn trách nhiệm của báo cáo viên trong việc bảo đảm tính chính xác, khách quan và cập nhật của nội dung pháp luật được phổ biến; xây dựng cơ chế bồi dưỡng thường xuyên, trong đó kết hợp giữa cập nhật kiến thức pháp luật và rèn luyện kỹ năng truyền đạt, thuyết trình, giải đáp pháp luật; nghiên cứu cơ chế đánh giá hoạt động của báo cáo viên pháp luật trên cơ sở chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, không chỉ dựa vào số lượng hoạt động. Đối với báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, yêu cầu đặt ra không chỉ là “nói đúng pháp luật” mà còn phải giúp người nghe hiểu đúng, biết cách thực hiện đúng và có khả năng vận dụng pháp luật vào thực tiễn. Đây chính là thước đo quan trọng nhất của chất lượng và hiệu quả hoạt động PBGDPL./.
Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh – lực lượng nòng cốt trong công tác PBGDPL
Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh là những người được lựa chọn trên cơ sở đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định về phẩm chất, trình độ, kiến thức pháp luật, kỹ năng PBGDPL và kinh nghiệm công tác. Đây là lực lượng có khả năng tham gia phổ biến pháp luật trong phạm vi rộng, phục vụ nhiều nhóm đối tượng và nhiều lĩnh vực khác nhau.
Khác với hoạt động tuyên truyền mang tính phổ thông, PBGDPL do báo cáo viên pháp luật thực hiện thường gắn với những nội dung có tính chuyên sâu, những chính sách mới hoặc những vấn đề pháp luật đang được xã hội quan tâm. Trong thực tiễn, báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh có thể được huy động để phổ biến các đạo luật, nghị định, chính sách mới; bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức; tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác pháp luật ở cơ sở; phổ biến pháp luật cho doanh nghiệp, người lao động và Nhân dân.
Vì vậy, báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh cần được nhìn nhận không đơn thuần là người thực hiện các buổi nói chuyện, tuyên truyền pháp luật, mà là một nguồn nhân lực pháp lý quan trọng trong quá trình tổ chức thi hành pháp luật. Một báo cáo viên có kiến thức chuyên môn, kỹ năng truyền đạt và khả năng gắn pháp luật với thực tiễn sẽ góp phần làm cho các quy định pháp luật trở nên dễ hiểu, dễ tiếp cận và dễ thực hiện hơn. Ngược lại, nếu nội dung phổ biến thiếu chính xác, chậm cập nhật hoặc phương pháp truyền đạt không phù hợp thì hiệu quả PBGDPL sẽ bị hạn chế, thậm chí có thể dẫn đến nhận thức sai lệch về pháp luật.
Do đó, chất lượng đội ngũ báo cáo viên pháp luật có mối quan hệ trực tiếp với chất lượng công tác PBGDPL.
Tiêu chuẩn của báo cáo viên pháp luật: yêu cầu kết hợp giữa phẩm chất, kiến thức và kỹ năng
Một điểm đáng chú ý trong Dự thảo Nghị định là việc tiếp cận tiêu chuẩn báo cáo viên pháp luật theo hướng tương đối toàn diện. Trước hết, báo cáo viên pháp luật phải là người có phẩm chất chính trị, đạo đức, tinh thần trách nhiệm và uy tín trong công tác. Đây là yêu cầu cần thiết bởi báo cáo viên không chỉ truyền đạt nội dung pháp luật mà còn góp phần định hướng nhận thức, thái độ của người nghe đối với pháp luật và việc chấp hành pháp luật.
Một người có kiến thức pháp luật nhưng thiếu trách nhiệm, thiếu khách quan hoặc không có uy tín sẽ khó có thể thực hiện tốt vai trò của một báo cáo viên pháp luật. Trong quá trình phổ biến pháp luật, báo cáo viên phải thể hiện tính chính xác, khách quan, nghiêm túc và trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin.
Bên cạnh đó, kiến thức pháp luật là điều kiện nền tảng. Tuy nhiên, trong điều kiện pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, việc có kiến thức tại một thời điểm nhất định là chưa đủ. Báo cáo viên cần có khả năng cập nhật các quy định mới, theo dõi sự thay đổi của pháp luật và nắm bắt thực tiễn thi hành pháp luật. Đặc biệt, đối với báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, yêu cầu về kiến thức pháp luật cần gắn với lĩnh vực chuyên môn. Không nhất thiết mọi báo cáo viên đều phải có trình độ chuyên môn luật, nhưng cần có kiến thức pháp luật phù hợp với lĩnh vực công tác và khả năng phổ biến các quy định pháp luật liên quan.
Chẳng hạn, cán bộ thuộc ngành thuế có thể có thế mạnh trong phổ biến pháp luật về thuế; cán bộ bảo hiểm xã hội có thể phổ biến pháp luật về bảo hiểm; cán bộ công an có thể phổ biến pháp luật về an ninh, trật tự; cán bộ ngành tư pháp có thể có thế mạnh trong phổ biến pháp luật về hộ tịch, hòa giải ở cơ sở, xử lý vi phạm hành chính và các lĩnh vực pháp luật khác.
Như vậy, tiêu chuẩn quan trọng không chỉ là “có bằng cấp pháp luật” mà còn là có năng lực pháp luật phù hợp với nội dung và đối tượng cần phổ biến.
Kỹ năng PBGDPL – yếu tố quyết định hiệu quả hoạt động của báo cáo viên
Kiến thức pháp luật là điều kiện cần, nhưng kỹ năng PBGDPL mới là yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa kiến thức thành hiệu quả thực tế. Một báo cáo viên có thể nắm rất chắc quy định pháp luật nhưng nếu không có kỹ năng truyền đạt thì người nghe vẫn khó hiểu và khó áp dụng. Vì vậy, báo cáo viên pháp luật cần có khả năng thuyết trình, giải thích, hướng dẫn và trao đổi pháp luật một cách rõ ràng, dễ hiểu. Đặc biệt, báo cáo viên phải biết lựa chọn nội dung và phương pháp phù hợp với từng đối tượng.
Cách phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức sẽ khác với cách phổ biến cho người dân. Cách phổ biến cho doanh nghiệp sẽ khác với cách phổ biến cho học sinh, sinh viên hoặc người lao động. Cùng một quy định pháp luật nhưng với mỗi nhóm đối tượng, những vấn đề được quan tâm cũng khác nhau.
Vì vậy, trước khi thực hiện PBGDPL, báo cáo viên cần xác định: Đối tượng nghe là ai, đang cần biết vấn đề gì, nội dung nào là trọng tâm,cách thức truyền đạt nào là phù hợp, cách để người nghe có thể vận dụng pháp luật vào thực tế.
Một bài phổ biến pháp luật hiệu quả không nhất thiết phải cung cấp toàn bộ nội dung của văn bản pháp luật. Điều quan trọng là phải giúp người nghe nắm được những quy định cần thiết, liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của họ. Từ góc độ này, báo cáo viên pháp luật cần chuyển từ phương thức “truyền đạt văn bản” sang phương thức “giải thích chính sách và hướng dẫn áp dụng pháp luật”. Đây là yêu cầu quan trọng để nâng cao tính thiết thực của công tác PBGDPL.
Cần nâng cao chất lượng quản lý báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh
Việc lựa chọn và công bố danh sách báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh là cần thiết, nhưng để đội ngũ này thực sự phát huy hiệu quả, cần quan tâm hơn đến việc quản lý và sử dụng. Trước hết, danh sách báo cáo viên pháp luật cần được cập nhật thường xuyên. Bên cạnh thông tin về họ tên, chức vụ và cơ quan công tác, nên xác định rõ lĩnh vực pháp luật chuyên sâu, kinh nghiệm và khả năng tham gia PBGDPL của từng báo cáo viên. Điều này giúp các cơ quan, tổ chức, địa phương có thể lựa chọn đúng báo cáo viên phù hợp với nội dung cần phổ biến.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế đánh giá hoạt động của báo cáo viên. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào số lượng buổi tuyên truyền hoặc số lượt tham gia. Cần quan tâm đến chất lượng nội dung, khả năng truyền đạt, mức độ phù hợp với đối tượng và phản hồi của cơ quan, đơn vị tổ chức.
Đồng thời, cần tạo điều kiện để báo cáo viên được tham gia các lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và trao đổi kinh nghiệm. Việc bồi dưỡng cần gắn với nhu cầu thực tế, tránh hình thức và không nên chỉ tập trung vào việc cung cấp thêm kiến thức pháp luật mà cần chú trọng cả kỹ năng PBGDPL.
Một số kiến nghị đối với dự thảo Nghị định
Để hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với đội ngũ báo cáo viên, tác giả bài viết đề xuất nghiên cứu, làm rõ hơn trách nhiệm của báo cáo viên trong việc bảo đảm tính chính xác, khách quan và cập nhật của nội dung pháp luật được phổ biến; xây dựng cơ chế bồi dưỡng thường xuyên, trong đó kết hợp giữa cập nhật kiến thức pháp luật và rèn luyện kỹ năng truyền đạt, thuyết trình, giải đáp pháp luật; nghiên cứu cơ chế đánh giá hoạt động của báo cáo viên pháp luật trên cơ sở chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, không chỉ dựa vào số lượng hoạt động. Đối với báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, yêu cầu đặt ra không chỉ là “nói đúng pháp luật” mà còn phải giúp người nghe hiểu đúng, biết cách thực hiện đúng và có khả năng vận dụng pháp luật vào thực tiễn. Đây chính là thước đo quan trọng nhất của chất lượng và hiệu quả hoạt động PBGDPL./.
Tác giả bài viết: Hoàng Trần Lệ Trang
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Thông tin nổi bật
-
Những chỉ đạo đột phá về giáo dục trong Nghị quyết 71-NQ/TW
-
Những điểm nổi bật của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2025
-
Tỉnh ủy Thái Nguyên: Đảng viên nghiêm túc thực hiện chế độ báo cáo khi đi nước ngoài
-
Tiêu chí xác định địa bàn thôn, xã, tỉnh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi
-
QUY CHẾ LÀM VIỆC MẪU CỦA UBND XÃ, PHƯỜNG, ĐẶC KHU
Thăm dò ý kiến
Thống kê truy cập
- Đang truy cập646
- Hôm nay137,422
- Tháng hiện tại436,825
- Tổng lượt truy cập39,440,171
