Câu chuyện pháp luật: Cuộc gọi giả, hiểm họa thật

Thứ năm - 30/04/2026 04:02 2 0

Những ngày gần đây, câu chuyện của gia đình ông Minh ở phường An Phú vẫn được nhiều người nhắc đến như một bài học cảnh giác về tội phạm công nghệ cao.
Một buổi tối, ông Minh đang ăn cơm thì nhận được cuộc gọi video từ con gái đang du học ở nước ngoài.
Trên màn hình, gương mặt cô con gái hiện lên rõ nét, giọng nói run rẩy, có lúc vừa nói vừa gào, khóc: “Bố ơi, con đang gặp rắc rối. Con bị liên quan một vụ va chạm giao thông, phía cảnh sát yêu cầu nộp tiền bảo lãnh gấp, nếu không con sẽ bị giữ lại, bị khởi tố có thể đi tù nữa bố ơi! Bố cứu con với! Bố chuyển cho con 150 triệu đồng vào số tài khoản con gửi nhé… nhanh lên bố!”
Ông Minh tái mặt. Người cha nào chẳng lo cho con. Thấy hình ảnh, giọng nói, dáng vẻ đều đúng là con gái mình, ông cuống cuồng lấy điện thoại định chuyển tiền.
Bà Hòa - vợ ông - thấy lạ liền hỏi: Sao con không gọi bằng số quen thuộc mà dùng tài khoản khác ông nhỉ?
Đầu dây bên kia giục gấp: Không kịp giải thích đâu mẹ, chuyển ngay giúp con!
Đúng lúc đó, cậu con trai út đi học về, nghe câu chuyện liền nghi ngờ, ra hiệu cho bố cúp máy trước.
Sau đó nói: “Bố khoan chuyển tiền. Hôm ở trường con vừa được công an tuyên truyền về lừa đảo dùng AI giả giọng nói, hình ảnh người thân. Mình cứ kiểm tra trước đã bố ạ!”
Cậu đề nghị gọi trực tiếp vào số thật của chị gái. Chuông reo, đầu bên kia con gái ông Minh nghe máy, hoàn toàn bình thường, đang ở ký túc xá và không hề vướng vào vấn đề rắc rối nào, cũng không gọi điện về xin tiền.
Cả nhà chết lặng.
Ông Minh lập tức đến Công an phường trình báo. Qua xác minh, công an cho biết đây là thủ đoạn mới của tội phạm mạng: chúng thu thập hình ảnh, video, giọng nói từ mạng xã hội, sau đó sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để giả mạo người thân, tạo tình huống khẩn cấp nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền.
Cán bộ công an phân tích: Đây là hành vi lợi dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân - thuộc hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 1 Điều 7 Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025. Gần đây, trên địa bàn của phường cũng đã có một số công dân tới trình báo, có người mất vài triệu, có người thì đã mất tới hàng trăm triệu đồng.
Từ vụ việc này, Công an phường phối hợp tổ dân phố tổ chức buổi tuyên truyền chuyên đề “Nhận diện thủ đoạn lừa đảo sử dụng AI”.
Tại buổi tuyên truyền, Thượng úy Tuấn nêu cảnh báo: Trước đây đối tượng giả danh công an, viện kiểm sát, ngân hàng để lừa đảo; nay chúng còn lợi dụng trí tuệ nhân tạo để giả mạo khuôn mặt, giọng nói, thậm chí tạo clip “người thật việc thật”. Người dân tuyệt đối không chủ quan.
Một người dân hỏi: Nếu nhận được cuộc gọi như vậy thì làm sao nhận biết giả thật?
Thượng úy Tuấn hướng dẫn: Có mấy dấu hiệu cần lưu ý: cuộc gọi tạo áp lực phải chuyển tiền ngay; tài khoản nhận tiền lạ; người gọi không cho xác minh; hình ảnh đôi khi có biểu cảm cứng, lời nói thiếu tự nhiên. Khi gặp trường hợp này phải bình tĩnh, gọi trực tiếp cho người thân qua số quen thuộc hoặc báo ngay công an.
Ông Minh đứng lên chia sẻ: Chỉ vì tin vào hình ảnh trước mắt, tôi suýt mất tiền bà con ạ. Nếu không có con trai tôi về đúng lúc và nó cảnh giác cao, ngăn tôi lại và công an hướng dẫn kịp thời, hậu quả rất lớn.
Sau buổi tuyên truyền, công an địa phương phát tờ rơi, đăng cảnh báo trên nhóm Zalo cộng đồng, loa truyền thanh cơ sở, đồng thời khuyến cáo người dân:
Không công khai quá nhiều hình ảnh, giọng nói cá nhân lên mạng xã hội;
Không chuyển tiền chỉ dựa trên cuộc gọi, video chưa kiểm chứng;
Không cung cấp mã OTP, thông tin ngân hàng cho bất kỳ ai;
Khi nghi ngờ bị lừa đảo, báo ngay cơ quan công an để xử lý.
Câu chuyện của ông Minh nhanh chóng lan rộng, trở thành ví dụ sinh động trong các buổi phổ biến giáo dục pháp luật về an toàn số.
Khoản 1 Điều 7 Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 quy định nghiêm cấm hành vi lợi dụng, chiếm đoạt hệ thống trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Việc sử dụng AI, deepfake để giả mạo người thân nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản là biểu hiện điển hình của hành vi này. Câu chuyện cũng cho thấy công nghệ dù hiện đại đến đâu vẫn cần được sử dụng đúng pháp luật, đúng đạo đức; đồng thời người dân phải nâng cao hiểu biết, cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo mới trên không gian mạng.

Tác giả bài viết: CTV