Câu chuyện pháp luật: Con đường trở về của Hòa

Thứ năm - 30/04/2026 04:22 11 0

Hòa, một thanh niên 27 tuổi, sống tại một xã miền núi. Trước đây, Hòa vốn là người chăm chỉ, từng đi làm công trình xa nhà để phụ giúp bố mẹ nuôi hai em ăn học. Nhưng sau một thời gian làm ăn thất bại, tâm lý chán nản khiến Hòa kết giao với một số đối tượng xấu và bị lôi kéo sử dụng ma túy. Ban đầu, Hòa nghĩ chỉ thử một lần cho quên mệt mỏi. Nhưng “một lần” ấy nhanh chóng kéo theo nhiều lần khác. Hòa dần thay đổi tính nết, bỏ bê công việc, hay cáu gắt, thậm chí nhiều lần lấy tiền của gia đình mà không nói rõ mục đích.
Một ngày, qua công tác nắm tình hình địa bàn, Công an xã phát hiện Hòa có biểu hiện sử dụng trái phép chất ma túy. Tại buổi làm việc, đồng chí Trưởng Công an xã nhẹ nhàng nói: Hòa, anh có biết vì sao hôm nay chúng tôi mời anh đến không?
Hòa cúi mặt, giọng nhỏ nhẹ: Tôi biết… vì chuyện tôi đã dùng ma túy.
- Biết sai là tốt rồi. Nhưng biết sai mà không sửa thì sẽ còn nguy hiểm hơn - đồng chí Trưởng Công an nói chậm rãi.
Hòa ngập ngừng: Tôi sợ mọi người coi tôi như tội phạm.
- Không ai muốn đẩy anh ra ngoài xã hội cả. Pháp luật quản lý để giúp anh quay lại, không phải để dập tắt cơ hội của anh.
Rồi đồng chí Trưởng Công an xã nhẹ nhàng nói: Pháp luật không chỉ xử lý vi phạm mà còn tạo điều kiện để người lầm lỡ sửa chữa. Nhưng trước hết, anh phải có trách nhiệm với chính mình.
Hòa cúi đầu im lặng.
Cán bộ Công an giải thích cho Hòa về trách nhiệm của người sử dụng trái phép chất ma túy: Theo quy định hiện hành, tại Điều 24 Luật Phòng chống ma túy năm 2021, anh phải có các trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của mình cho công an cấp xã nơi cư trú và chấp hành việc quản lý của Ủy ban nhân dân cấp xã. Điều này đã được sửa đổi, bổ sung thêm các quy định mới tại Điều 25 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, có hiệu lực từ 01/7/2026, nội dung cụ thể anh sẽ phải thực hiện như sau:
“1. Cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về chất ma túy, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của mình cho Công an cấp xã hoặc cơ quan, người có thẩm quyền khác.
2. Có mặt theo giấy triệu tập và theo yêu cầu của Công an cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp xã trong thời gian quản lý.
3. Cam kết chấp hành nghiêm chỉnh quy định của pháp luật.
4. Trường hợp vắng mặt tại nơi cư trú phải báo cáo Công an cấp xã; thông báo với Công an cấp xã nơi đang cư trú trước khi thay đổi nơi cư trú; trình diện Công an cấp xã nơi cư trú mới trong thời hạn 24 giờ.
5. Thực hiện trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và quy định của pháp luật có liên quan.”
Sau một hồi giải thích các quy định của pháp luật cho Hòa hiểu, đồng chí Trưởng Công an xã cho Hòa về và dặn phải nhớ các quy định trên, không được vi phạm.
Trên đường về nhà, Hòa nghĩ miên man. Ban đầu, vì lo sợ bị kỳ thị, Hòa định giấu nhẹm mọi chuyện, không khai rõ loại chất ma túy đã sử dụng và những người liên quan. Nhưng sau khi được giải thích, Hòa hiểu rằng việc khai báo trung thực không chỉ là nghĩa vụ pháp luật mà còn giúp cơ quan chức năng đánh giá đúng tình trạng, áp dụng biện pháp quản lý, hỗ trợ phù hợp.
Hôm sau, Hòa đã cung cấp đầy đủ thông tin về thời gian, mức độ sử dụng, người đã rủ rê mình. Nhờ đó, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện thêm một số đối tượng có dấu hiệu vi phạm trên địa bàn.
Hòa im lặng khá lâu rồi hỏi: Nếu tôi khai hết, tôi còn cơ hội làm lại không?
Đồng chí Công an xã mỉm cười: Chỉ người che giấu sai phạm mới tự đóng cánh cửa của mình. Thành thật là bước đầu để mở cửa trở về. Sự trung thực hôm nay không phải để buộc tội anh, mà để giúp anh bắt đầu lại.
Lần đầu tiên sau nhiều tháng, Hòa cảm thấy mình không bị đẩy ra ngoài xã hội, mà đang được kéo trở lại.
Sau đó, Hòa được đưa vào diện quản lý theo quy định. Mỗi tháng, Hòa đều có lịch làm việc với Công an xã, tham gia các buổi tư vấn, giáo dục pháp luật và ký xác nhận chấp hành quản lý. Tại buổi làm việc, cán bộ xã trao đổi thêm về tác hại của ma túy, quyền và nghĩa vụ của người đang được quản lý. Hòa dần hiểu việc có mặt theo yêu cầu không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là quá trình được theo dõi, hỗ trợ để tránh tái phạm. Hòa đã đăng ký với xã cai nghiện tự nguyện tại gia đình.
Một trong những nội dung đầu tiên Hòa thực hiện là viết bản cam kết chấp hành nghiêm quy định pháp luật. Khi ký cam kết, tay Hòa run run, hỏi cán bộ xã: Nếu tôi lỡ tái phạm thì sao?
Cán bộ trả lời: Pháp luật có chế tài, nhưng quan trọng là anh đừng để mình quay lại con đường cũ. Tờ cam kết này không giữ anh bằng giấy, mà giữ anh bằng ý thức.
Hòa nhìn bản cam kết rất lâu rồi ký tên. Đó không chỉ là một tờ giấy, mà là lời hứa với pháp luật, với gia đình và với chính mình.
Từ ngày đó, Hòa tránh xa nhóm bạn cũ, tập trung làm ăn, tham gia sinh hoạt thôn xóm. Có hôm thanh niên trong làng rủ đi uống rồi kéo theo vài người lạ mặt, Hòa từ chối: Tôi đang cố làm lại, không thể quay về con đường cũ nữa - Hòa nói.
Nhờ duy trì đều đặn, Hòa dần lấy lại nề nếp sinh hoạt, quay trở lại làm nghề sửa xe nhỏ ở chợ xã. Một thời gian sau, Hòa được người quen giới thiệu xuống tỉnh làm phụ hồ ba tháng. Trước khi đi, Hòa đến trụ sở Công an xã báo cáo: “Tôi lên tỉnh làm việc ít tháng, tôi đến báo cáo theo quy định.”
Đồng chí công an trực ban gật đầu: Tốt. Chấp hành như thế này là đúng. Anh nhớ tới nơi ở mới phải trình diện đúng thời hạn.
Hòa cười: Trước đây tôi nghĩ mấy việc này rườm rà, giờ mới hiểu là để giúp mình có trách nhiệm hơn.
Hòa nhớ lời cán bộ xã dặn nên trước khi đi đã đến Công an xã báo cáo việc tạm vắng. Cán bộ trực tiếp nhận thông báo nói: Đây chính là trách nhiệm pháp luật quy định. Báo trước để địa phương nắm tình hình, quản lý liên tục, tránh gián đoạn.
Khi chuyển đến nơi ở tạm thời, Hòa cũng chủ động thông báo với Công an nơi đến. Ban đầu, Hòa thấy thủ tục có phần phiền phức. Nhưng rồi hiểu rằng quy định này nhằm bảo đảm việc quản lý không bị bỏ trống, đồng thời giúp người đang trong thời gian quản lý giữ kỷ luật, không phát sinh vi phạm. Cũng nhờ chấp hành tốt quy định này, quá trình quản lý của Hòa được đánh giá nghiêm túc, đầy đủ.
Ngoài những nghĩa vụ nêu trên, Hòa còn tham gia buổi tuyên truyền phòng, chống ma túy do xã tổ chức. Một lần, cán bộ đoàn xã đề nghị Hòa chia sẻ câu chuyện của mình với thanh niên trong thôn. Hòa lắc đầu: Tôi từng sai, tôi nói ai nghe?
Bí thư đoàn xã động viên: Chính vì từng sai nên lời anh mới có sức nặng. Người từng vấp ngã nói về hậu quả, người trẻ dễ nghe hơn.
Hòa trầm ngâm rồi gật đầu: Nếu câu chuyện của tôi giúp ai đó tránh bước vào vết xe cũ, tôi sẵn sàng.
Ban đầu còn ngại ngùng, đứng trước mọi người, Hòa chầm chậm nói: “Tôi từng nghĩ dùng thử một lần không sao. Nhưng chỉ một lần cũng có thể làm cuộc đời rẽ sang hướng khác. Nếu không có gia đình, chính quyền và pháp luật kéo tôi lại, chắc tôi đã mất hết…”
Câu chuyện chân thật của Hòa khiến nhiều người xúc động. Từ người vi phạm phải quản lý, Hòa dần trở thành người góp phần tuyên truyền pháp luật cho cộng đồng.
Một năm sau, trong buổi họp thôn, Trưởng thôn biểu dương Hòa là cá nhân chấp hành tốt quy định pháp luật, tích cực lao động, tiến bộ rõ rệt.
Cha Hòa lặng lẽ lau hàng nước mắt. Cả thôn không ai nghĩ cậu thanh niên từng sa ngã ấy lại có ngày được biểu dương trước mọi người, ai cũng thấy mừng cho gia đình Hòa.
Sau buổi họp, Hòa đến cảm ơn các đồng chí Công an xã. Hòa hiểu rằng, chính việc chấp hành đầy đủ các trách nhiệm theo Điều 25 Luật Phòng, chống ma túy đã giúp mình giữ được cơ hội làm lại cuộc đời.
Ma túy có thể đẩy con người vào sai lầm, nhưng pháp luật và sự quyết tâm có thể mở ra con đường quay lại. Các quy định về trách nhiệm của người sử dụng ma túy quy định tại Luật Phòng, chống ma túy đặt ra những trách nhiệm cụ thể đối với người sử dụng trái phép chất ma túy, nhưng sâu xa hơn là tạo khuôn khổ để họ được quản lý, được giúp đỡ và có cơ hội làm lại cuộc đời. Câu chuyện của Hòa nhắc nhở rằng: chấp hành pháp luật không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc, mà còn là cánh cửa để một con người bước ra khỏi lỗi lầm. Mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng nếu hiểu đúng, thực hiện tốt các quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy sẽ góp phần xây dựng xã hội an toàn, lành mạnh, không ma túy. Và đôi khi, hành trình trở về của một con người bắt đầu từ chính việc nghiêm túc thực hiện những trách nhiệm tưởng như rất giản dị mà pháp luật đã quy định.

Tác giả bài viết: CTV