07 Câu chuyện pháp luật về Phòng chống ma túy

Thứ ba - 17/11/2026 22:30 24 0
Câu chuyện pháp luật về ma túy, cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình và cộng đồng theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành

Câu chuyện 1: CHỌN CAI NGHIỆN TỰ NGUYỆN - PHẢI CHẤP HÀNH ĐÚNG QUY ĐỊNH

Nam năm nay 25 tuổi, đang thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng. Một buổi chiều, tại nhà bà Hoa (mẹ của Nam), Nam đang ngồi xem điện thoại thì anh Tuấn, cán bộ Công an cấp xã, cùng bác Hùng (tổ trưởng dân phố) đến thăm hỏi, nắm tình hình thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện của Nam tại gia đình.

Anh Tuấn (công an xã): Chào bà Hoa, chào Nam! Hôm nay chúng tôi đến thăm, trao đổi thêm về tình hình cai nghiện của Nam. Dạo này sức khỏe và tinh thần của cháu thế nào rồi?

Bà Hoa: Cảm ơn các anh đã quan tâm. Cháu cũng có tiến bộ hơn trước, chịu khó ở nhà phụ giúp gia đình. Nhưng từ hôm được thông báo áp dụng biện pháp giám sát điện tử, cháu lại tỏ ra không vui, còn nói không muốn đeo thiết bị.

Nam: Cháu thấy mình đã tự nguyện cai nghiện ở nhà rồi, sao còn phải đeo thiết bị giám sát nữa? Cháu không muốn lúc nào cũng có cảm giác bị theo dõi. Cháu nghĩ đã là tự nguyện thì cháu có quyền từ chối chứ!

Bác Hùng: Nam à, bác hiểu tâm lý của cháu. Nhưng cháu cần hiểu rằng cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là một hình thức cai nghiện được pháp luật quy định, chứ không có nghĩa là cháu được tùy ý lựa chọn thực hiện hay không thực hiện các nghĩa vụ đi kèm.

Anh Tuấn: Bác Hùng nói đúng đấy! Theo Điều 12 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, giám sát điện tử là biện pháp sử dụng thiết bị điện tử để quản lý, giám sát người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế và người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy. Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền áp dụng biện pháp này.

Nam: Nhưng cháu chỉ cai nghiện tại nhà, không gây ảnh hưởng đến ai. Nếu cháu không đeo thiết bị thì có sao không ạ?

Anh Tuấn: Cháu cần đặc biệt lưu ý quy định tại khoản 2 Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025. Quy định nêu rõ: “Trong thời gian người nghiện ma túy cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà không chấp hành việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.”

Như vậy, nếu cháu không chấp hành việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử thì hậu quả pháp lý không chỉ dừng lại ở việc bị nhắc nhở đâu, mà cháu sẽ bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc theo quy định của pháp luật.

Nam: Nghĩa là dù cháu đã đăng ký cai nghiện tự nguyện tại gia đình, nhưng nếu không chấp hành việc giám sát điện tử thì vẫn có thể bị đưa đi cai nghiện bắt buộc ạ?

Anh Tuấn: Đúng vậy. Việc cai nghiện tự nguyện thể hiện sự chủ động, quyết tâm của cháu trong việc từ bỏ ma túy. Tuy nhiên, khi cơ quan có thẩm quyền đã áp dụng biện pháp giám sát điện tử thì cháu phải nghiêm túc chấp hành. Đây là trách nhiệm pháp lý, đồng thời cũng là biện pháp hỗ trợ quản lý, giúp cháu duy trì quá trình cai nghiện và hạn chế nguy cơ tái sử dụng ma túy.

Bà Hoa: Thế nếu thiết bị bị hỏng hoặc cháu gặp vấn đề sức khỏe, không thể tiếp tục đeo thiết bị thì phải làm thế nào?

Anh Tuấn: Nếu thiết bị bị hư hỏng, Nam phải thông báo ngay cho Công an cấp xã để được hướng dẫn xử lý, tuyệt đối không tự ý tháo gỡ, phá hủy hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị. Trường hợp có lý do chính đáng cần tháo tạm thời hoặc thay đổi vị trí đeo thiết bị thì phải đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định, chứ không được tự ý quyết định.

Nam: Trước đây cháu cứ nghĩ cai nghiện tự nguyện thì chỉ cần bản thân quyết tâm là đủ. Bây giờ cháu đã hiểu rằng mình còn phải thực hiện đúng các quy định về quản lý, giám sát trong thời gian cai nghiện. Cháu sẽ chấp hành việc đeo thiết bị và cố gắng cai nghiện thật tốt.

Bác Hùng: Biết nhận ra và sửa đổi là điều đáng quý, Nam ạ. Gia đình, tổ dân phố và chính quyền địa phương sẽ luôn quan tâm, động viên, hỗ trợ cháu. Điều quan trọng nhất là cháu phải có quyết tâm từ bỏ ma túy, không để bản thân quay lại con đường cũ.

Bà Hoa: Gia đình tôi cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, thường xuyên động viên, nhắc nhở cháu thực hiện đúng quy định, tạo điều kiện để cháu yên tâm cai nghiện và sớm hòa nhập cộng đồng.

Anh Tuấn: Rất tốt! Cai nghiện ma túy là một quá trình cần sự quyết tâm của bản thân, sự đồng hành của gia đình và sự hỗ trợ của cộng đồng. Mong Nam hãy coi đây là cơ hội để làm lại cuộc đời, xây dựng tương lai tốt đẹp hơn.

Cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là một hình thức cai nghiện giúp người nghiện có điều kiện điều trị, phục hồi ngay tại nơi cư trú, đồng thời duy trì sự gắn kết với gia đình và cộng đồng. Tuy nhiên, tự nguyện cai nghiện không đồng nghĩa với việc được từ chối thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Khoản 2 Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định rõ: người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà không chấp hành việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Vì vậy, mỗi người đang cai nghiện cần nâng cao ý thức trách nhiệm, nghiêm túc chấp hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử và các nghĩa vụ liên quan. Gia đình, chính quyền địa phương và cộng đồng cần quan tâm, động viên, hỗ trợ, tạo điều kiện để người cai nghiện vượt qua khó khăn, từ bỏ ma túy, ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng.

Thông điệp: Tự nguyện cai nghiện - Nghiêm túc chấp hành - Quyết tâm từ bỏ ma túy. Vì sức khỏe của bản thân, hạnh phúc gia đình và một cộng đồng không ma túy!

 

Câu chuyện 2: ĐỪNG ĐỂ MỘT LẦN VI PHẠM - ĐÁNH MẤT CƠ HỘI CAI NGHIỆN TỰ NGUYỆN

 

Một buổi tối, tại nhà ông Bình (bố của Hùng), Hùng (24 tuổi, đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng) vừa trở về sau khi bị Công an cấp xã lập biên bản xử lý vi phạm hành chính do có hành vi gây mất trật tự công cộng. Dù đang trong thời gian cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, Hùng vẫn thường xuyên tụ tập với một số bạn bè xấu, có biểu hiện thiếu ý thức chấp hành pháp luật.

Ông Bình: Hùng! Bố đã nhiều lần khuyên con phải tránh xa những người bạn xấu, tập trung cai nghiện, làm lại cuộc đời. Vậy mà hôm nay con lại bị Công an lập biên bản vì gây mất trật tự. Con có biết bố mẹ lo lắng thế nào không?

Hùng: Con biết mình sai rồi. Nhưng con chỉ cãi nhau với mấy người bạn, có gì nghiêm trọng đâu bố. Con đang cai nghiện tự nguyện ở nhà, chứ có phải đang bị đưa đi cai nghiện bắt buộc đâu mà phải lo đến thế!

Ông Bình: Chính vì con đang được tạo điều kiện cai nghiện tại nhà nên con càng phải có ý thức chấp hành pháp luật. Đừng nghĩ rằng cứ đăng ký cai nghiện tự nguyện là muốn làm gì cũng được.

Đúng lúc đó, anh Nam - cán bộ Công an cấp xã - cùng bác Lan, Tổ trưởng tổ dân phố, đến nhà để trao đổi về vụ việc và tình hình chấp hành quy định của Hùng.

Anh Nam: Chào bác Bình, chào Hùng! Chúng tôi đến để trao đổi thêm về hành vi vi phạm vừa qua và nhắc nhở Hùng thực hiện nghiêm các quy định trong thời gian cai nghiện.

Hùng: Em đã bị lập biên bản và xử lý vi phạm rồi. Như vậy là xong việc chưa anh? Việc em đang cai nghiện tự nguyện có liên quan gì đến chuyện này không ạ?

Anh Nam: Có liên quan trực tiếp đến trách nhiệm của em đấy! Theo khoản 3 Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, trong thời gian người nghiện ma túy cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà thực hiện hành vi thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính thì ngoài việc bị xử lý theo quy định, Công an cấp xã nơi người đó cư trú còn lập biên bản, tổ chức kiểm điểm.

Hùng: Nghĩa là ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính, em còn phải tham gia kiểm điểm nữa ạ?

Anh Nam: Đúng vậy! Việc kiểm điểm nhằm giúp em nhìn nhận rõ hành vi sai trái, nhận thức được trách nhiệm của mình và có biện pháp sửa chữa. Đây cũng là dịp để gia đình, chính quyền địa phương cùng trao đổi, giáo dục, động viên em thay đổi hành vi, nghiêm túc thực hiện việc cai nghiện.

Bác Lan: Hùng ạ, mọi người đều mong em tiến bộ. Nhưng nếu em cứ tiếp tục tụ tập, gây mất trật tự, vi phạm pháp luật thì không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn gây mất an ninh, trật tự tại khu dân cư. Đừng để những hành động nhất thời làm mất đi cơ hội cai nghiện tại nhà mà em và gia đình đã lựa chọn.

Hùng: Vậy nếu sau khi đã bị lập biên bản, tổ chức kiểm điểm mà em vẫn tiếp tục vi phạm thì sẽ thế nào ạ?

Anh Nam: Pháp luật đã quy định rất rõ. Nếu sau đó em tiếp tục vi phạm pháp luật mà hành vi vi phạm không thuộc trường hợp bị xử lý theo quy định của pháp luật về hình sự thì em sẽ bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc. Vì vậy, em cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, không để tái diễn hành vi vi phạm.

Ông Bình: Bố mong con hiểu rằng gia đình đã rất cố gắng để con có cơ hội cai nghiện tại nhà, vừa được gần người thân, vừa có điều kiện sửa chữa sai lầm. Nhưng cơ hội đó chỉ có ý nghĩa khi con thực sự quyết tâm thay đổi.

Hùng: Em hiểu rồi. Trước đây em cứ nghĩ chỉ cần thực hiện việc cai nghiện là đủ, còn những vi phạm khác thì không liên quan. Giờ em đã hiểu mình phải chấp hành pháp luật trong mọi hoạt động, không được lấy lý do đang cai nghiện tự nguyện để xem nhẹ trách nhiệm. Em hứa sẽ không tái phạm, tránh xa những người bạn xấu và tập trung cai nghiện.

Anh Nam: Tốt lắm! Chúng tôi mong em thực hiện đúng cam kết. Công an cấp xã, tổ dân phố và gia đình sẽ tiếp tục quan tâm, phối hợp hỗ trợ để em cai nghiện có kết quả, sớm ổn định cuộc sống.

Cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là cơ hội để người nghiện ma túy được điều trị, phục hồi trong môi trường gia đình và xã hội. Tuy nhiên, người cai nghiện không chỉ có trách nhiệm thực hiện các quy định về cai nghiện mà còn phải nghiêm túc chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự tại nơi cư trú.

Theo khoản 3 Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, nếu trong thời gian cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế, người nghiện thực hiện hành vi thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu thì ngoài việc bị xử lý theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, Công an cấp xã nơi người đó cư trú còn lập biên bản, tổ chức kiểm điểm. Trường hợp tiếp tục vi phạm pháp luật mà không thuộc trường hợp bị xử lý theo quy định của pháp luật về hình sự thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Mỗi người đang cai nghiện cần nhận thức rõ: cai nghiện tự nguyện là cơ hội để làm lại cuộc đời, nhưng cơ hội ấy phải được gìn giữ bằng ý thức tự giác, trách nhiệm và sự tuân thủ pháp luật.

Thông điệp: Cai nghiện tự nguyện - Sống có trách nhiệm - Không tái phạm pháp luật. Quyết tâm từ bỏ ma túy, xây dựng cuộc sống lành mạnh và cộng đồng an toàn!

Câu chuyện 3: CAI NGHIỆN TỰ NGUYỆN TẠI GIA ĐÌNH, CỘNG ĐỒNG: ĐĂNG KÝ ĐÚNG QUY ĐỊNH, CHẤP HÀNH ĐẦY ĐỦ TRÁCH NHIỆM

 

Sau một thời gian nhận ra tác hại của ma túy đối với sức khỏe và tương lai của bản thân, Dũng quyết định từ bỏ ma túy, lựa chọn hình thức cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng. Được mẹ động viên, Dũng cùng bà Hạnh (mẹ của Dũng) đến Công an cấp xã để đăng ký cai nghiện.

Dũng: Thưa anh, em muốn đăng ký cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng thì cần thực hiện những thủ tục gì ạ? Em muốn cai nghiện tại nhà để vừa điều trị, vừa có điều kiện ở gần mẹ.

Anh Minh (Công an xã): Đó là một lựa chọn đáng khích lệ. Pháp luật cho phép người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên đăng ký cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng. Khi đến đăng ký, Công an cấp xã sẽ lập biên bản tiếp nhận đăng ký theo Mẫu số 24 Phụ lục V ban hành kèm theo Nghị định số 163/2026/NĐ-CP.

Bà Hạnh: Vậy sau khi lập biên bản tiếp nhận thì cháu Dũng có phải làm thêm thủ tục gì không?

Anh Minh: Có chứ bác. Người cai nghiện phải cam kết bằng văn bản về việc chấp hành nghiêm chỉnh các biện pháp quản lý, giám sát. Đây là trách nhiệm quan trọng trong suốt quá trình cai nghiện, không phải chỉ đăng ký xong là có thể tự thực hiện theo ý mình.

Dũng: Nghĩa là em phải ký cam kết chấp hành các biện pháp quản lý, giám sát trong thời gian cai nghiện ạ?

Anh Minh: Đúng vậy. Nội dung này được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 92 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP. Việc ký cam kết thể hiện trách nhiệm của em đối với quá trình cai nghiện, đồng thời giúp cơ quan chức năng có căn cứ phối hợp quản lý, hỗ trợ.

Bà Hạnh: Nếu người cai nghiện chưa đủ 18 tuổi thì thủ tục có gì khác không anh?

Anh Minh: Có sự khác biệt bác ạ. Đối với người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi, cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp là người đến đăng ký cai nghiện. Văn bản cam kết phải có xác nhận của cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp theo Mẫu số 25 Phụ lục V. Quy định này nhằm bảo đảm trách nhiệm phối hợp của gia đình và người đại diện hợp pháp trong quá trình cai nghiện của người chưa thành niên.

Sau khi hoàn thành thủ tục đăng ký, Dũng được giới thiệu đến tổ chức cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng để được tư vấn và xây dựng kế hoạch cai nghiện.

Chị Lan (người đại diện tổ chức cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng): Chào Dũng và bác Hạnh! Trước khi tiếp nhận, chúng tôi sẽ kiểm tra quyết định cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; đối chiếu và tư vấn kế hoạch cai nghiện phù hợp. Đồng thời, chúng tôi sẽ thông tin cụ thể về các dịch vụ cai nghiện hiện có, mức chi phí sử dụng dịch vụ và chế độ hỗ trợ đối với người cai nghiện nếu có.

Dũng: Em muốn biết mình sẽ được hỗ trợ những gì và chi phí cụ thể ra sao để gia đình có thể chuẩn bị.

Chị Lan: Đó là những thông tin em và gia đình cần được biết trước khi sử dụng dịch vụ. Chúng tôi sẽ trao đổi rõ về nội dung dịch vụ, mức chi phí và chính sách hỗ trợ hiện có để gia đình lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế.

Bà Hạnh: Gia đình tôi sẽ phối hợp với các anh chị, động viên cháu thực hiện đúng kế hoạch cai nghiện.

Dũng: Em cảm ơn mọi người. Em sẽ nghiêm túc thực hiện kế hoạch và chấp hành các quy định trong thời gian cai nghiện.

Vài tháng sau, do điều kiện công việc của bà Hạnh, gia đình Dũng chuyển đến sinh sống tại một xã khác. Dũng băn khoăn không biết việc chuyển nơi cư trú có ảnh hưởng đến quá trình cai nghiện đang thực hiện hay không.

Dũng: Mẹ ơi, gia đình mình sắp chuyển sang xã khác sinh sống. Con đang cai nghiện tự nguyện tại đây, vậy khi chuyển đi con có phải đăng ký cai nghiện lại từ đầu không?

Bà Hạnh: Mẹ cũng chưa rõ. Hay chúng ta đến hỏi Công an xã để được hướng dẫn?

Tại trụ sở Công an cấp xã, anh Minh giải thích:

Anh Minh: Khi người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng thay đổi nơi cư trú thì phải báo cho Công an cấp xã nơi đã ra quyết định cai nghiện. Công an cấp xã nơi chuyển đi có trách nhiệm thông báo kèm theo hồ sơ của người cai nghiện cho Công an cấp xã nơi chuyển đến trong thời hạn 24 giờ kể từ khi người đó chuyển khỏi địa phương.

Dũng: Hồ sơ được chuyển đi gồm những giấy tờ gì ạ?

Anh Minh: Hồ sơ gồm:

Văn bản thông báo đề nghị tiếp tục quản lý, hỗ trợ người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng theo Mẫu số 26 Phụ lục V;

Quyết định cai nghiện ma túy tự nguyện;

Biên bản tiếp nhận đăng ký cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Trưởng Công an cấp xã nơi em chuyển đến sẽ ra quyết định tiếp tục cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng theo Mẫu số 22 Phụ lục V.

Dũng: Như vậy, em không phải tự mình thực hiện lại toàn bộ thủ tục đăng ký từ đầu, nhưng phải thông báo cho Công an cấp xã nơi đã ra quyết định để được chuyển hồ sơ và tiếp tục quản lý tại nơi ở mới, đúng không anh?

Anh Minh: Đúng rồi. Điều quan trọng là em phải chủ động thông báo, phối hợp với cơ quan Công an ở cả nơi chuyển đi và nơi chuyển đến, không tự ý chuyển đi mà không thực hiện nghĩa vụ thông báo. Việc này giúp quá trình cai nghiện của em được duy trì liên tục, không bị gián đoạn và vẫn nhận được sự quản lý, hỗ trợ cần thiết.

Bà Hạnh: Gia đình tôi sẽ thực hiện đúng hướng dẫn, phối hợp với chính quyền địa phương nơi ở mới để cháu tiếp tục cai nghiện.

Dũng: Em đã hiểu. Em sẽ chủ động thực hiện các thủ tục cần thiết và tiếp tục cố gắng cai nghiện, không để việc thay đổi nơi ở ảnh hưởng đến quyết tâm từ bỏ ma túy.

Cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là hình thức cai nghiện tạo điều kiện để người nghiện ma túy được điều trị, phục hồi trong môi trường quen thuộc, có sự đồng hành của gia đình và hỗ trợ của chính quyền địa phương.

Theo khoản 1 Điều 92 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc người đại diện hợp pháp của người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi khi đăng ký cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng phải thực hiện thủ tục tiếp nhận theo quy định. Người cai nghiện phải cam kết bằng văn bản chấp hành nghiêm chỉnh các biện pháp quản lý, giám sát. Tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ có trách nhiệm kiểm tra quyết định cai nghiện, tư vấn kế hoạch và thông tin rõ về dịch vụ, chi phí, chế độ hỗ trợ. Trường hợp thay đổi nơi cư trú, người cai nghiện phải thông báo cho Công an cấp xã nơi ra quyết định để được chuyển hồ sơ và tiếp tục quản lý, hỗ trợ tại nơi cư trú mới.

Mỗi người đăng ký cai nghiện cần chủ động tìm hiểu quy định, thực hiện đúng thủ tục, nghiêm túc chấp hành cam kết và phối hợp với cơ quan chức năng trong suốt quá trình cai nghiện.

Thông điệp: Đăng ký đúng quy định - Cam kết nghiêm túc - Phối hợp chặt chẽ - Quyết tâm từ bỏ ma túy. Gia đình đồng hành, cộng đồng hỗ trợ, cùng xây dựng cuộc sống không ma túy!

Câu chuyện 4: CHIẾC VÒNG ĐẶC BIỆT

Sáng thứ Hai, khu phố chợ vốn ồn ào bỗng có chuyện khiến mấy bà hàng xóm được dịp xôn xao. Minh - thanh niên 19 tuổi nổi tiếng với biệt danh “Minh bay lắc” vì những tháng ngày ăn chơi, sa đà vào ma túy - vừa xuất hiện trước cửa nhà với một món phụ kiện khá đặc biệt: chiếc vòng đeo ở cổ tay, trông chẳng khác gì một chiếc đồng hồ thông minh phiên bản đặc biệt.

Thực ra, Minh đang trong thời gian cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình và vừa được cán bộ Công an cấp xã thực hiện quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử. Chiếc vòng trên cổ tay chính là thiết bị giám sát điện tử được trang cấp để theo dõi, xác định vị trí của người bị áp dụng biện pháp này.

Thấy Minh có vẻ chưa quen với “người bạn mới”, bà Lan hàng xóm vốn nổi tiếng tò mò liền chạy sang hỏi:

Bà Lan: Ối dồi ôi! Minh ơi, dạo này đeo cả vòng công nghệ cao cơ à? Trông cũng hiện đại đấy! Hay là mới có người yêu tặng quà?

Minh (nhăn nhó, giơ cổ tay lên): Bác cứ trêu cháu! Trang sức gì đâu ạ! Đây là “vòng kim cô công nghệ 4.0” đấy bác! Cháu đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình nên phải chấp hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử theo quy định của pháp luật.

Bà Lan (tròn mắt): Ơ hay! Thế là thế nào? Cháu phạm tội gì mà phải đeo vòng theo dõi như trong phim thế?

Minh: Không phải cứ đeo vòng giám sát điện tử là người phạm tội đâu bác! Theo quy định tại Điều 14 và Điều 15 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống ma túy, người từ đủ 18 tuổi trở lên đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng thuộc đối tượng áp dụng biện pháp giám sát điện tử trong thời gian cai nghiện.

Đây là biện pháp quản lý theo quy định pháp luật về phòng, chống ma túy, không phải hình phạt hay biện pháp xử lý hình sự đâu bác!

Bà Lan: À, ra là vậy! Thế chiếc vòng này có tác dụng gì? Có phải cứ đi đâu là các chú Công an biết hết không?

Minh: Theo Điều 14 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, thiết bị giám sát điện tử là thiết bị giám sát định vị viễn thông đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, được đeo trên cơ thể để xác định vị trí của người bị giám sát và do Bộ Công an trang cấp.

Nói nôm na, cháu có thêm một “vệ sĩ điện tử” đồng hành. Việc giám sát được thực hiện thông qua hệ thống và thiết bị chuyên dụng, chứ không phải để mọi người tò mò theo dõi cháu đâu ạ!

Bà Lan: Thế những người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế thì sao? Có phải cũng đeo vòng giống cháu không?

Minh: Đúng rồi bác! Nhưng thời hạn áp dụng có sự khác nhau đấy ạ.

Theo khoản 1 Điều 15 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP:

Người từ đủ 18 tuổi trở lên đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy thì bị áp dụng biện pháp giám sát điện tử trong thời gian cai nghiện hoặc quản lý sau cai nghiện.

Người từ đủ 18 tuổi trở lên đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế thì bị áp dụng biện pháp giám sát điện tử trong thời hạn 02 năm kể từ ngày quyết định áp dụng biện pháp này có hiệu lực thi hành.

Bà Lan: Thế còn trẻ chưa đủ 18 tuổi thì sao? Chắc các cháu còn nhỏ nên được miễn biện pháp này chứ?

Minh: Không hẳn đâu bác! Pháp luật cũng có quy định riêng đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi tại khoản 2 Điều 15 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP.

Cụ thể: Đối với người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế hoặc đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy, nếu có nơi cư trú ổn định và được cha mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp đề nghị áp dụng biện pháp giám sát điện tử thì bị áp dụng biện pháp này. Thời hạn giám sát là 01 năm kể từ ngày quyết định có hiệu lực hoặc đến khi hết thời hạn cai nghiện, điều trị bằng thuốc thay thế, quản lý sau cai nghiện nếu thời hạn đó ngắn hơn 01 năm.

Riêng người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đang bị quản lý sau cai nghiện mà không có nơi cư trú ổn định thì bị áp dụng biện pháp giám sát điện tử trong thời gian quản lý sau cai nghiện.

Bà Lan: À, thế là không phải cứ dưới 18 tuổi thì đương nhiên được miễn. Nhưng ai có quyền quyết định việc đeo vòng này?

Minh: Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, Trưởng Công an cấp xã nơi lập danh sách quản lý người đang cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, người đang bị quản lý sau cai nghiện và người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử theo đúng đối tượng, điều kiện và thời hạn quy định.

Còn theo khoản 1 Điều 17, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi quyết định có hiệu lực, cán bộ Công an cấp xã được giao nhiệm vụ phải tổ chức thi hành quyết định và đeo thiết bị giám sát lên cơ thể người bị giám sát.

Bà Lan: Thế đeo vòng rồi thì có phải cứ phải giữ nguyên như thế, không được tháo ra hay thay đổi vị trí đeo à?

Minh: Không phải đâu bác! Pháp luật cũng quy định quyền của người bị giám sát điện tử đấy ạ.

Theo khoản 1 Điều 23 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, người bị giám sát điện tử được:

Phổ biến, giải thích về quy định và chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm.

Được tư vấn, hướng dẫn về tính năng, tác dụng và cách sử dụng thiết bị.

Được đề nghị Công an cấp xã tháo tạm thời hoặc thay đổi vị trí đeo thiết bị theo quy định.

Đặc biệt, theo khoản 3 Điều 19, nếu đã đeo thiết bị tại một vị trí từ đủ 01 tháng trở lên hoặc có yêu cầu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì người bị giám sát có thể đề nghị Công an cấp xã thay đổi vị trí đeo thiết bị.

Bà Lan: Thế nếu chẳng may vòng bị hỏng thì sao? Hay hết pin thì có bị phạt không?

Minh: Theo điểm c khoản 2 Điều 23, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi phát hiện thiết bị hoặc phụ kiện bị hư hỏng, mất, cháu phải báo cho Công an cấp xã để xử lý. Nếu làm hư hỏng, mất thiết bị do lỗi của mình thì phải bồi thường thiệt hại vật chất theo điểm d khoản 2 Điều 23.

Còn theo Điều 24, các hành vi như phá hủy, tác động làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của thiết bị; không chấp hành việc đeo thiết bị; tự ý tháo thiết bị; cố ý để thiết bị hết pin trong thời hạn 24 giờ mà không có lý do chính đáng... đều là hành vi vi phạm quy định về giám sát điện tử.

Bà Lan: Ôi, thế thì phải chấp hành nghiêm túc rồi! Nhưng nếu có việc đột xuất phải đi khám bệnh hoặc ra nước ngoài thì sao?

Minh: Pháp luật cũng có quy định bác ạ! Theo khoản 1 Điều 19 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, người bị giám sát điện tử được tháo tạm thời thiết bị trong một số trường hợp như: đi khám bệnh, chữa bệnh theo yêu cầu của cơ sở y tế; đi ra nước ngoài bằng đường hàng không; đi ra nước ngoài từ 07 ngày trở lên hoặc bị tạm giữ hình sự, tạm giam.

Đối với những trường hợp phải có đơn đề nghị, người bị giám sát cần thực hiện thủ tục với Công an cấp xã theo quy định, chứ không được tự ý tháo thiết bị đâu bác!

Vừa lúc ấy, Tuấn - em họ Minh, mới 16 tuổi, từ trong nhà đi ra. Nghe đến chuyện đeo vòng điện tử, cậu chàng liền cười khẩy:

Tuấn: May quá! Em chưa đủ 18 tuổi. Chắc pháp luật chưa động đến em đâu anh nhỉ? Kiểu này nếu có “lỡ dại” thì vẫn thoát được chiếc vòng công nghệ cao rồi!

Minh (quay sang, gõ nhẹ vào đầu cậu em): Mơ đi cưng! Đừng tưởng chưa đủ 18 tuổi là đương nhiên được miễn đâu nhé! Anh vừa giải thích rồi đấy. Nếu thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 15 Nghị định 163/2026/NĐ-CP thì người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vẫn có thể bị áp dụng biện pháp giám sát điện tử.

Tuấn (ngạc nhiên): Thế trẻ vị thành niên cũng phải đeo vòng ạ?

Minh: Đúng vậy, nhưng phải đáp ứng đúng điều kiện pháp luật quy định. Đối với người có nơi cư trú ổn định thì phải có đề nghị của cha mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp; riêng trường hợp người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đang bị quản lý sau cai nghiện mà không có nơi cư trú ổn định thì bị áp dụng biện pháp này trong thời gian quản lý sau cai nghiện. Vì thế, đừng nghĩ chưa đủ 18 tuổi là đứng ngoài mọi quy định của pháp luật nhé!

Tuấn (bắt đầu lo lắng): Ơ! Thế nếu ai đó cố tình tháo vòng, phá thiết bị hoặc không chấp hành thì sao anh?

Minh: Theo Điều 24 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, đó là những hành vi vi phạm quy định về giám sát điện tử. Người vi phạm có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định tại Điều 25 của Nghị định này, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Đeo vòng giám sát điện tử không phải chuyện đùa đâu em!

Bà Lan (quay sang Tuấn): Đấy, cháu nghe chưa! Đừng có nghĩ mấy trò nghịch ngợm, thử cho biết là vô hại. Dính vào ma túy thì không chỉ ảnh hưởng sức khỏe, tương lai mà còn kéo theo bao nhiêu hệ lụy pháp lý!

Minh (bỗng trầm giọng): Cháu cũng từng nghĩ mình còn trẻ, chơi một chút chẳng sao. Nhưng đến lúc nhận ra thì đã quá muộn. Giờ phải cai nghiện, chịu sự quản lý, giám sát và cố gắng làm lại từ đầu.

Chiếc vòng này khiến cháu thấy không thoải mái thật, nhưng cũng là lời nhắc nhở để cháu tránh xa ma túy, nghiêm túc chấp hành quy định và quyết tâm thay đổi bản thân.

Tuấn (cúi đầu): Em hiểu rồi anh ạ! Từ nay em chẳng dại gì thử mấy thứ ấy nữa. Công nghệ 4.0 có thể giúp cơ quan chức năng giám sát người đang cai nghiện, nhưng quan trọng nhất vẫn là mỗi người phải biết tự kiểm soát bản thân, tránh xa ma túy.

Bà Lan (mỉm cười): Biết nghĩ như thế là tốt! Mong Minh sớm cai nghiện thành công, còn Tuấn thì hãy lấy chuyện của anh làm bài học. Đừng để đến lúc phải đeo “vòng kim cô công nghệ” mới nhận ra giá trị của một cuộc sống tự do, lành mạnh!

Minh gật đầu. Chiếc vòng giám sát điện tử trên cổ tay khẽ nhấp nháy dưới ánh nắng ban mai. Với Minh, đó không đơn thuần là một thiết bị giám sát, mà còn là lời nhắc nhở về những sai lầm đã qua và trách nhiệm phải sửa chữa, làm lại cuộc đời.

Mỗi người, đặc biệt là thanh thiếu niên, cần chủ động tìm hiểu pháp luật, nâng cao nhận thức và nói không với ma túy. Giám sát điện tử là biện pháp quản lý được pháp luật quy định nhằm hỗ trợ công tác phòng, chống ma túy, cai nghiện và quản lý sau cai nghiện.

Đừng để một phút tò mò, một lần thử cho biết phải đánh đổi bằng sức khỏe, tương lai và cả những năm tháng thanh xuân của chính mình!

Câu chuyện 5: Câu chuyện quanh quán nước trà đá

Như thường lệ, quán nước trà đá của bà Béo ở góc phố vẫn đông khách. Bác Nghị đang ngồi nhâm nhi chén chè xanh, vừa hóng chuyện thiên hạ vừa ngắm dòng người qua lại thì chợt thấy ông hàng xóm là bác Quang hùng hổ vác cây chổi đót đi tới. Khuôn mặt bác Quang nghiêm nghị, bước chân thoăn thoắt, trông chẳng khác nào chuẩn bị bước vào một chiến dịch quan trọng. 

Thấy vậy, bác Nghị đặt chén nước xuống, cười tủm tỉm: Ối dồi ôi! Bác Quang hôm nay trông oai phong thế! Áo chưa kịp thay mà khí thế đã như cảnh sát hình sự rồi. Có chuyện gì mà vác cả chổi ra đường thế kia? 

Bác Quang phất phất cây chổi, giọng đầy tự hào: 

Tôi đang thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ công dân đấy nhé! Vừa rồi tôi thấy thanh niên nhà bên có biểu hiện lạ lắm. Cứ đi sớm về khuya, giao du với mấy đối tượng không tốt. Tôi quyết định phải xắn tay vào cuộc, góp sức phòng, chống ma túy. Nào là quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, theo dõi người sau cai nghiện, ngăn chặn tái nghiện... Tôi chuẩn bị tinh thần hết rồi! Bác Nghị nghe xong suýt phun cả ngụm nước chè, vội đặt chén xuống rồi hỏi: Khoan đã! Bác nói quản lý, theo dõi? Bác định tự lập đội công an khu phố hay sao? Mà cái chổi đót kia dùng để truy quét ma túy hay quét sạch vỉa hè đấy? 

Bác Quang hùng hồn: 

Thì pháp luật quy định công dân phải tham gia phòng, chống ma túy còn gì! Tôi nhớ rõ khoản 3 Điều 6 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định công dân phải hợp tác với cơ quan chức năng trong đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy; quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; hỗ trợ cai nghiện, điều trị bằng thuốc thay thế; theo dõi, giúp đỡ người sau cai nghiện hòa nhập cộng đồng và phòng, chống tái nghiện. Tôi làm thế chẳng đúng quá còn gì! 

Bác Nghị gật gù: 

Bác nhớ đúng đấy! Nhưng hiểu luật phải hiểu cho đủ, chứ không thể cứ thấy người khác có biểu hiện khác thường là tự cho mình quyền quản lý, giám sát người ta được. Điều 6 nói về trách nhiệm của cá nhân, gia đình và cộng đồng, chứ đâu có trao quyền cho bác tự ý triệu tập hay kiểm tra người khác? 

Bác Quang hơi chột dạ: Ơ, thế tôi phải làm gì mới đúng? Chẳng lẽ thấy dấu hiệu nghi vấn mà cứ đứng nhìn? 

Bác Nghị chậm rãi giải thích: 

Không phải đứng nhìn! Nếu phát hiện dấu hiệu liên quan đến hành vi sử dụng trái phép chất ma túy hoặc tội phạm ma túy, bác có trách nhiệm hợp tác, cung cấp thông tin cho Công an cấp xã và cơ quan chức năng để xác minh, xử lý theo thẩm quyền. Nhưng phải phân biệt rõ giữa nghi ngờ và sự thật. Người ta đi sớm về khuya, ít giao tiếp hay có biểu hiện khác thường chưa đủ căn cứ để kết luận là sử dụng ma túy. Đừng vì suy đoán mà làm ảnh hưởng danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Bác Quang gãi đầu: À, ra thế! Thế còn chuyện quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy thì sao? Tôi tưởng hàng xóm cũng có trách nhiệm tham gia quản lý?

Bác Nghị nhấp ngụm chè rồi nói tiếp: Theo Điều 24 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp phòng ngừa, nhằm giúp họ không tiếp tục sử dụng ma túy và ngăn ngừa vi phạm pháp luật. Đây không phải là biện pháp xử lý hành chính. Thời hạn quản lý là 01 năm kể từ ngày có quyết định quản lý. Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện quản lý, giáo dục tại địa phương; Trưởng Công an cấp xã trực tiếp giúp Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện theo thẩm quyền. Còn chúng ta, những người dân trong khu phố, có thể phối hợp, động viên, giáo dục, giúp đỡ họ. Chứ không phải bác Quang cầm chổi đứng trước cửa nhà người ta để giám sát 24/24 giờ đâu! 

Bà Béo đang rót nước nghe đến đó cũng chen vào: Đúng đấy! Người ta đã có hoàn cảnh khó khăn rồi, mình còn đứng trước cửa soi mói, chỉ trỏ thì họ càng mặc cảm, xa lánh mọi người. Phải giúp họ có cơ hội sửa sai chứ! 

Bác Quang cười ngượng: Thế còn người đang cai nghiện hoặc điều trị bằng thuốc thay thế thì hàng xóm chúng tôi giúp đỡ thế nào?

Bác Nghị vui vẻ trả lời: Thì giúp bằng những việc rất thiết thực! Chẳng hạn, động viên họ kiên trì cai nghiện, khuyến khích tuân thủ hướng dẫn của cơ sở y tế và người có chuyên môn; hỗ trợ gia đình tạo môi trường sống lành mạnh; giúp họ tìm việc làm phù hợp, tham gia sinh hoạt cộng đồng, tránh xa những mối quan hệ và môi trường có nguy cơ dẫn đến tái nghiện. Theo Điều 26 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, cơ quan, tổ chức, cá nhân nơi người sử dụng trái phép chất ma túy làm việc, sinh sống có trách nhiệm động viên, giúp đỡ, giáo dục, ngăn chặn hành vi sử dụng trái phép chất ma túy và phối hợp với gia đình, cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết. Gia đình cũng có trách nhiệm quản lý, giáo dục, cung cấp thông tin cho Công an cấp xã và phối hợp thực hiện các biện pháp theo quy định. 

Nghe đến đây, bác Quang bắt đầu xuôi xuôi: Vậy là thay vì đứng canh người ta, tôi có thể sang hỏi thăm, động viên, giúp đỡ họ làm ăn, ổn định cuộc sống? Chính xác! - Bác Nghị cười. - Bác có thể rủ họ tham gia các hoạt động thể thao, văn nghệ, lao động ở khu dân cư; giúp đỡ khi gia đình gặp khó khăn; tạo điều kiện để họ cảm thấy mình vẫn được cộng đồng đón nhận. Đó mới là cách phòng, chống tái nghiện bền vững. 

Bác Quang nhìn xuống cây chổi đót, rồi bất ngờ bật cười: Thế hóa ra tôi hăng hái nhầm cách rồi! Cứ tưởng phải cầm chổi ra đường mới thể hiện tinh thần đấu tranh với ma túy. Thôi, tôi cất chổi đi. Chiều nay sang nhà cậu thanh niên ấy hỏi thăm, xem có cần giúp đỡ gì không. Nhà cậu ấy đang khó khăn, tôi có mấy cân gạo, mang sang hỗ trợ cũng được! 

Bà Béo vui vẻ tiếp lời: Thế mới phải chứ! Nhưng nhớ nhé, giúp đỡ chân thành, không phải mang gạo sang rồi tiện thể điều tra xem người ta đi đâu, làm gì đấy! 

Cả ba người cùng cười vang! 

Bác Quang gật đầu, nghiêm túc nói: Tôi hiểu rồi. Phòng, chống ma túy là trách nhiệm chung của toàn xã hội, nhưng mỗi người phải thực hiện đúng vai trò của mình. Việc gì thuộc thẩm quyền cơ quan chức năng thì để cơ quan chức năng làm; việc gì người dân có thể giúp thì mình nhiệt tình tham gia. Vừa hợp tác với chính quyền, vừa giúp người lầm lỡ có cơ hội làm lại cuộc đời. 

Bác Nghị giơ chén chè lên, vui vẻ kết luận: Đúng thế! Đừng biến tinh thần cảnh giác thành sự nghi kỵ, đừng biến trách nhiệm công dân thành quyền tự xử. Một lời động viên, một việc làm tử tế đôi khi còn có giá trị hơn cả trăm lời trách móc. Phòng, chống ma túy phải bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư và từ chính ý thức của mỗi người! 

Câu chuyện khép lại bằng tiếng cười giòn tan bên quán trà đá. Cây chổi đót được bác Quang dựng ngay ngắn vào góc quán, còn bác thì hẹn chiều sẽ sang thăm hỏi, động viên gia đình người thanh niên hàng xóm. 

Thông điệp: Hãy nhớ rằng, phòng, chống ma túy không phải là đẩy người lầm lỡ ra khỏi cộng đồng, mà là cùng cộng đồng ngăn chặn ma túy, giúp người lầm lỡ có cơ hội sửa sai và xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn. 

Câu chuyện 6: Vườn chuối và giấc mơ mở trung tâm cai nghiện

Ông Phúc vốn là người có uy tín trong xóm. Tính tình ông vui vẻ, nhiệt tình, thích giúp đỡ mọi người, lại có khu vườn rộng nằm ngay sát nhà. Thấy thời gian gần đây, bà con trong xóm thường xuyên bàn tán chuyện phòng, chống ma túy, cai nghiện ma túy tự nguyện, ông Phúc bỗng nảy ra một ý tưởng mà theo ông là vừa có ích cho xã hội, vừa tận dụng được diện tích đất đang bỏ không.

Một buổi chiều, trong lúc ngồi uống trà với mấy người cháu, ông Phúc hắng giọng tuyên bố: Tao quyết định rồi! Tao sẽ mở một cơ sở dịch vụ hỗ trợ cai nghiện ma túy tự nguyện ngay tại vườn nhà. Đặt tên là "Trung tâm dưỡng tâm phục hồi nhân phẩm Phúc Mập". Bảo đảm các cháu vào đây vài hôm là... hoàn lương ngay!

Một người cháu nghe vậy liền hỏi: Thế bác đã có giấy phép, nhân viên chuyên môn với cơ sở vật chất gì chưa?

Ông Phúc phẩy tay: Ôi dào! Chú cứ lo xa. Vườn nhà bác rộng rãi, cây cối xanh tươi, võng mắc sẵn, nước chè lúc nào cũng có. Người ta cần không gian yên tĩnh để tu tâm dưỡng tính chứ cần gì nhiều! 

Nói là làm, chỉ vài ngày sau, ông Phúc cho dựng một tấm biển thật to trước cổng: "Học viện vườn chuối - cai nghiện tự nguyện, phục hồi nhân phẩm, cam kết tái hòa nhập cộng đồng". Thậm chí, ông còn quảng cáo thêm dịch vụ "thiền dưới tán chuối", "tắm thiên nhiên", "trà xanh giải độc tâm hồn" và "ngủ võng phục hồi nhân cách". Chuyện đến tai chính quyền địa phương. Nhận thấy hoạt động này có dấu hiệu chưa bảo đảm các điều kiện theo quy định pháp luật, Đoàn kiểm tra liên ngành đã đến làm việc với ông Phúc. Vừa thấy đoàn kiểm tra, ông Phúc đã hồ hởi dẫn mọi người ra vườn chuối, hai tay dang rộng như hướng dẫn khách tham quan khu nghỉ dưỡng: 

Các đồng chí xem này! Cơ sở của tôi có không khí trong lành, cây cối xanh mát, tiếng chim hót líu lo. Đây là liệu pháp "tắm thiên nhiên", rất tốt cho tinh thần. Còn đây là khu nghỉ dưỡng, mỗi người một chiếc võng, nằm nghe gió thổi là bao nhiêu phiền muộn cũng tan biến! Một thành viên trong đoàn kiểm tra nhìn những chiếc võng mắc dưới tán chuối, rồi quay sang hỏi: Thế bác Phúc dự định cung cấp những dịch vụ cai nghiện nào? Tiếp nhận, phân loại, điều trị cắt cơn, giải độc hay tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách?

Ông Phúc gãi đầu: Cái gì cũng làm được! Tôi định làm trọn gói cho nó chuyên nghiệp!

Nghe vậy, cán bộ kiểm tra nhẹ nhàng giải thích: Bác Phúc ạ, theo Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là hoạt động có sự hỗ trợ chuyên môn của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ cai nghiện, đồng thời có sự phối hợp, trợ giúp của gia đình, cộng đồng và chịu sự quản lý của Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã. Đặc biệt, theo Điều 78 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, dịch vụ cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng có thể bao gồm một hoặc nhiều giai đoạn của quy trình cai nghiện ma túy. Nghĩa là bác có thể đăng ký cung cấp một số dịch vụ phù hợp với khả năng, điều kiện của mình, chứ không nhất thiết phải thực hiện tất cả các giai đoạn.

Tuy nhiên, muốn cung cấp dịch vụ thì phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định tại Điều 79 Nghị định này. Ông Phúc nghe đến đây bắt đầu bớt cười. Cán bộ kiểm tra tiếp tục phân tích:

Thứ nhất, về điều kiện pháp lý và nhân sự

Đối với tổ chức, phải được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định pháp luật. Nhân sự thực hiện dịch vụ phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn tương ứng với từng giai đoạn cung cấp. Đối với cá nhân, người cung cấp dịch vụ không được thuộc các trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành bản án hình sự hoặc đang trong thời hạn bị cấm hành nghề, công việc liên quan trực tiếp đến cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy. Đồng thời, phải có trình độ chuyên môn đáp ứng tiêu chuẩn tương ứng. 

Ví dụ, theo khoản 5 Điều 84, người thực hiện giai đoạn tiếp nhận, phân loại phải có trình độ từ trung cấp trở lên và được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn trong công tác cai nghiện ma túy.

Đối với giai đoạn điều trị cắt cơn, giải độc, điều trị rối loạn tâm thần và các bệnh lý khác, khoản 5 Điều 85 yêu cầu người phụ trách chuyên môn, người thực hiện phải là bác sĩ có chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa tâm thần, đa khoa, chuyên khoa nội hoặc y học cổ truyền theo quy định; trường hợp thuộc nhóm bác sĩ đa khoa, chuyên khoa nội hoặc y học cổ truyền còn phải được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn phù hợp.

Cán bộ vừa nói vừa nhìn ông Phúc: Bác có bằng cấp chuyên môn nào về cai nghiện ma túy không?

Ông Phúc ngập ngừng: Tôi có bằng tốt nghiệp phổ thông, với hơn 30 năm kinh nghiệm uống trà, trò chuyện, khuyên bảo con cháu!

Cả đoàn kiểm tra bật cười. Cán bộ giải thích: Kinh nghiệm sống của bác rất đáng quý, nhưng không thể thay thế trình độ, tiêu chuẩn chuyên môn mà pháp luật yêu cầu được!

Thứ hai, về điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị.

Theo khoản 3 Điều 79 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, tổ chức cung cấp dịch vụ phải có cơ sở vật chất đáp ứng phạm vi dịch vụ đăng ký và trang thiết bị tối thiểu theo Phụ lục IV ban hành kèm theo Nghị định. Nếu cung cấp dịch vụ nội trú thì cơ sở còn phải đáp ứng điều kiện về phòng ở theo điểm b khoản 1 Điều 71. Theo đó, khu quản lý người cai nghiện phải bố trí nhà ở với diện tích tối thiểu 04 m²/người, nhà sinh hoạt chung, nhà ăn, khu rèn luyện thể chất, thể dục thể thao và các điều kiện cần thiết khác. Ngoài ra, cơ sở còn phải bảo đảm điện, nước, phòng cháy, chữa cháy, hệ thống xử lý nước thải, chất thải theo quy định.

Cán bộ chỉ tay về phía mấy chiếc võng: Còn khu nghỉ dưỡng của bác, nếu chỉ có võng mắc dưới cây chuối, không có điều kiện bảo đảm an toàn, y tế và trang thiết bị cần thiết thì chắc chắn chưa đáp ứng yêu cầu cung cấp dịch vụ tương ứng. Cai nghiện ma túy là hoạt động chuyên môn, không phải cứ có chỗ nằm thoáng mát là được! Ông Phúc bắt đầu toát mồ hôi.

Thứ ba, về thủ tục đăng ký cung cấp dịch vụ. 

Theo Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và Điều 80 Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân đủ điều kiện phải thực hiện thủ tục đăng ký với Giám đốc Công an cấp tỉnh nơi tổ chức đặt trụ sở hoặc nơi cá nhân cư trú để được công bố đủ điều kiện cung cấp dịch vụ. 

Hồ sơ phải có các giấy tờ theo quy định, trong đó có tài liệu chứng minh điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, văn bằng, chứng chỉ chuyên môn tương ứng. Việc công bố đủ điều kiện được công khai trên các phương tiện thông tin theo quy định. Nghĩa là bác không thể tự dựng biển hiệu, tự quảng cáo rồi tiếp nhận người cai nghiện khi chưa đáp ứng điều kiện và chưa được công bố đủ điều kiện cung cấp dịch vụ. Nếu không bảo đảm điều kiện, hoạt động cung cấp dịch vụ còn có thể bị đình chỉ theo Điều 81 Nghị định này. Nghe đến đây, ông Phúc im lặng hồi lâu, rồi nhìn lại khu vườn chuối thân thuộc của mình. Ông từ từ bước đến, tự tay tháo tấm biển "Học viện vườn chuối", miệng cười méo xệch: Thôi, tôi hiểu rồi! Tưởng mở cơ sở cai nghiện chỉ cần có đất rộng, vài chiếc võng với ấm trà xanh là xong. Hóa ra phải có chuyên môn, cơ sở vật chất, trang thiết bị và thủ tục pháp lý đầy đủ. Thế này thì tôi xin dẹp giấc mơ làm giám đốc, về nhà đánh cờ với các cụ cho khỏe! Một cán bộ trong đoàn vui vẻ động viên: Bác có lòng muốn đóng góp cho cộng đồng là điều rất đáng quý. Nếu thực sự muốn tham gia công tác phòng, chống ma túy, bác có thể tuyên truyền, vận động, hỗ trợ gia đình và người cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng trong phạm vi phù hợp, hoặc tìm hiểu các điều kiện pháp luật để đăng ký cung cấp dịch vụ khi có đủ năng lực.

Ông Phúc gật gù: Đúng rồi! Làm việc gì cũng phải hiểu luật, đủ điều kiện mới được làm. Chứ không thể lấy vườn chuối thay bệnh viện, lấy kinh nghiệm uống trà thay bằng cấp chuyên môn được!

Từ hôm đó, khu vườn chuối nhà ông Phúc lại trở về đúng công năng vốn có. Những chiếc võng vẫn được giữ lại để ông và các cụ trong xóm nghỉ ngơi, uống trà, đánh cờ. Riêng tấm biển "Học viện vườn chuối" được ông cất vào kho làm kỷ niệm về một bài học pháp luật nhớ đời.

Câu chuyện 7: Đừng đóng cánh cửa tương lai bằng sự kỳ thị

Sau một thời gian kiên trì cai nghiện ma túy, Kiên trở về quê với quyết tâm làm lại cuộc đời. Những ngày đầu trở về, anh dành phần lớn thời gian phụ giúp bố mẹ việc nhà, tìm kiếm công việc phù hợp và tránh xa những mối quan hệ có nguy cơ khiến mình tái sử dụng ma túy. May mắn, Kiên được một xưởng cơ khí gần nhà nhận vào làm việc. Dù công việc vất vả, thường xuyên phải tiếp xúc với máy móc, dầu mỡ và tiếng ồn, nhưng Kiên luôn chăm chỉ, chịu khó học hỏi. Mỗi tháng nhận được tiền lương do chính mình làm ra, anh lại cảm thấy có thêm động lực để tiếp tục phấn đấu.

Kiên từng tâm sự với mẹ: Mẹ ạ, con biết trước đây mình đã mắc sai lầm. Nhưng con thực sự muốn thay đổi. Con chỉ mong mọi người nhìn nhận con ở hiện tại, đừng mãi nhớ đến những chuyện đã qua.

Mẹ Kiên nắm tay con, động viên: Chỉ cần con quyết tâm, sống tốt và tránh xa ma túy thì gia đình luôn ở bên con. Những tưởng cuộc sống sẽ dần ổn định, nhưng Kiên sớm phải đối mặt với một khó khăn khác, không đến từ công việc hay sức khỏe mà đến từ chính những người xung quanh.

Mỗi lần đi qua con ngõ nhỏ trong xóm, Kiên lại nghe những lời bàn tán:

- Thằng Kiên kia trước đây nghiện ma túy đấy!

- Cẩn thận, chơi với nó rồi lại bị lôi kéo thì khổ!

Một số người còn cố tình gọi Kiên bằng những biệt danh miệt thị trước mặt nhiều người. Có hôm, khi Kiên đi làm về, một người hàng xóm buông lời châm chọc: Hôm nay đi làm về sớm thế? Hay lại định đi tìm bạn cũ?

Kiên nghe thấy nhưng chỉ cúi đầu bước đi. Những lời nói ấy cứ ám ảnh anh, khiến anh cảm thấy mình bị xa lánh ngay trên chính quê hương mình. Dần dần, Kiên ít ra ngoài hơn, không còn muốn tham gia các hoạt động của khu dân cư. Có lúc anh nghĩ đến việc nghỉ làm, chuyển đi nơi khác sinh sống vì không chịu nổi ánh mắt dò xét của mọi người. Một buổi tối, mẹ thấy Kiên ngồi thẫn thờ bên hiên nhà liền hỏi: Có chuyện gì mà con buồn thế?

Kiên nghẹn ngào: Con đã cố gắng thay đổi, đi làm kiếm sống, không còn dính dáng đến ma túy nữa. Vậy mà mọi người vẫn coi con như người xấu. Con không biết phải làm thế nào để họ tin mình!

Câu chuyện về Kiên ngày càng được nhiều người trong khu phố bàn tán. Những lời xì xào cuối cùng cũng đến tai bác Lộc, Tổ trưởng Tổ dân phố. Trong buổi họp tổ dân phố cuối tuần, sau khi nghe ý kiến của một số người, bác Lộc đứng lên phát biểu: Tôi biết trước đây Kiên từng có thời gian nghiện ma túy và đã đi cai nghiện. Nhưng hiện nay, Kiên đã trở về, có công việc ổn định, đang cố gắng làm lại cuộc đời. Chúng ta không thể cứ lấy những sai lầm trong quá khứ để đánh giá một con người mãi được!

Một người trong cuộc họp lên tiếng: Nhưng bác Lộc ạ, người từng nghiện ma túy thì khó tin tưởng lắm. Biết đâu một ngày nào đó lại tái nghiện, rồi ảnh hưởng đến cả khu phố?

Bác Lộc nhẹ nhàng giải thích: Lo ngại về nguy cơ ma túy là điều chính đáng, nhưng không thể vì thế mà kỳ thị, xúc phạm hay cô lập người đã cai nghiện. Theo khoản 5 Điều 5 Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15, kỳ thị người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy là hành vi bị nghiêm cấm.

Bác Lộc tiếp tục: Không những vậy, điểm b khoản 1 Điều 30 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ còn quy định xử phạt hành vi kỳ thị người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy. Người thực hiện hành vi này có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng. Nghe bác Lộc giải thích, một số người bắt đầu nhìn nhận lại cách ứng xử của mình.

Bác Lộc nói tiếp:

- Phòng, chống ma túy không chỉ là ngăn chặn việc sử dụng trái phép chất ma túy hay đưa người nghiện đi cai nghiện. Điều quan trọng không kém là giúp họ từ bỏ ma túy, ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng. Nếu chúng ta cứ xa lánh, dè bỉu, không cho họ cơ hội làm lại thì chẳng khác nào đẩy họ ra ngoài xã hội, khiến họ càng mặc cảm, tự ti và khó khăn hơn trong quá trình phục hồi.

- Người từng nghiện ma túy cũng là thành viên của gia đình, là người dân của khu phố. Họ có quyền được tôn trọng, được đối xử bình đẳng và được tạo điều kiện để lao động, học tập, sinh sống như những người khác. Chúng ta cần cảnh giác với ma túy nhưng tuyệt đối không được lấy sự cảnh giác làm lý do để kỳ thị con người. 

Sau buổi họp, bác Lộc chủ động đến thăm gia đình Kiên, hỏi han tình hình công việc và động viên anh tiếp tục cố gắng. Bác còn đề nghị các đoàn thể trong khu dân cư quan tâm, hỗ trợ Kiên tham gia các hoạt động cộng đồng, tạo điều kiện để anh có thêm cơ hội giao lưu, gắn bó với mọi người.

Bác Lộc nói:

- Cháu cứ yên tâm làm việc, sống tốt. Quá khứ không thể thay đổi nhưng tương lai nằm trong tay cháu. Bà con sẽ nhìn vào những việc cháu đang làm để đánh giá cháu.

Kiên xúc động:

- Cháu cảm ơn bác và mọi người. Cháu chỉ mong có cơ hội được sống bình thường, làm việc và đóng góp cho gia đình, xã hội.

Từ đó, những lời bàn tán, miệt thị trong khu phố dần giảm đi. Một số người hàng xóm chủ động chào hỏi, trò chuyện với Kiên. Anh cũng tích cực tham gia các hoạt động vệ sinh đường làng, ngõ xóm và các buổi sinh hoạt cộng đồng. Một thời gian sau, trong buổi tổng kết hoạt động của tổ dân phố, bác Lộc vui vẻ nhận xét: Kiên thời gian qua đã có nhiều cố gắng, chăm chỉ lao động và tích cực tham gia công việc chung. Đây là điều đáng ghi nhận. Tôi mong mọi người tiếp tục động viên, giúp đỡ để cháu có thêm động lực vươn lên.

Kiên đứng lên, chân thành nói: Cháu hiểu rằng để lấy lại niềm tin của mọi người cần có thời gian và hành động cụ thể. Cháu sẽ tiếp tục cố gắng sống có trách nhiệm, tránh xa ma túy và không phụ sự tin tưởng của gia đình, cộng đồng. 

Cả hội trường vang lên những tràng vỗ tay động viên. Đối với Kiên, đó không chỉ là sự ghi nhận mà còn là cánh cửa mở ra một cuộc sống mới, nơi anh không còn bị nhìn nhận chỉ bằng những sai lầm trong quá khứ.

Thông điệp: Hãy cảnh giác với ma túy, nhưng đừng kỳ thị con người. Hãy cùng chung tay xây dựng cộng đồng không ma túy, nhân ái và không bỏ lại ai phía sau!

Tác giả: CTV

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây