Câu chuyện pháp luật: Câu chuyện sức khỏe và bảo vệ thông tin cá nhân

Thứ năm - 28/05/2026 22:06 16 0

Trên những triền núi mờ sương của xã Khe Lạnh, huyện vùng cao Pác Sơn, cuộc sống của đồng bào dân tộc Dao vẫn bình yên như bao đời nay. Người dân nơi đây quen với tiếng suối chảy, tiếng khèn gọi bạn tình trong những đêm hội xuân và những phiên chợ vùng cao đông vui mỗi cuối tuần. Thế nhưng, cùng với sự phát triển của công nghệ, điện thoại thông minh và mạng xã hội cũng dần len lỏi vào từng bản nhỏ.
Ở bản Nà Chỉ có vợ chồng anh Triệu Văn Pán và chị Bàn Thị Lý. Hai vợ chồng chăm chỉ làm nương, nuôi gà, trồng quế. Cô con gái lớn của họ là Triệu Thị Mẩy vừa học xong trung cấp y, nay về làm nhân viên hỗ trợ cho trạm y tế xã.
Một chiều cuối thu, chị Lý hớt hải chạy vào nhà:
- “Ông Pán ơi, có chuyện không hay rồi!”
Anh Pán đang vá chiếc gùi tre, ngẩng lên:
- “Chuyện gì mà bà cuống thế?”
Chị Lý đưa chiếc điện thoại:
- “Ông xem đi! Trên mạng người ta đăng ảnh giấy khám bệnh của con Mẩy. Cả bản đang bàn tán chuyện con bé bị bệnh tim.”
Anh Pán giật mình cầm điện thoại. Trên màn hình là hình ảnh giấy khám sức khỏe của Mẩy, kèm theo dòng chữ: “Cán bộ y tế xã thế này có ai dám lấy”.
Anh Pán tái mặt:
- “Ai lại ác thế này? Giấy khám bệnh là chuyện riêng của con mình mà!”
Mẩy từ ngoài sân bước vào, đôi mắt đỏ hoe:
- “Cha mẹ… hôm nay con ra chợ ai cũng nhìn con, chỉ chỏ.”
Chị Lý ôm con:
- “Con đừng khóc. Chuyện riêng tư sao họ đem lên mạng được?”
Mẩy nghẹn ngào:
- “Con chỉ khám sức khỏe định kỳ ở phòng khám tư dưới thị trấn thôi. Con đâu có cho ai đăng.”
Tối hôm đó, căn nhà gỗ nhỏ chìm trong im lặng. Ngoài trời, gió núi thổi hun hút qua rừng hồi. Anh Pán trầm ngâm bên bếp lửa.
- “Không thể để chuyện này qua được. Chuyện sức khỏe cá nhân của con gái mình bị đem ra cho thiên hạ bàn tán.”
Sáng hôm sau, anh Pán cùng Mẩy xuống Ủy ban xã gặp chị Hoàng - cán bộ làm công tác tư pháp xã, người thường xuyên tuyên truyền pháp luật cho bà con.
Nghe xong câu chuyện, chị Hoàng nghiêm giọng:
- “Đây là hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân, đặc biệt là dữ liệu cá nhân nhạy cảm.”
Anh Pán ngơ ngác:
- “Dữ liệu cá nhân là cái gì hả cán bộ?”
Chị Hoàng nhẹ nhàng giải thích:
- “Theo quy định của pháp luật, thông tin như họ tên, ngày sinh, số điện thoại, hình ảnh cá nhân là dữ liệu cá nhân cơ bản. Còn thông tin về tình trạng sức khỏe là dữ liệu cá nhân nhạy cảm.”
Chị mở cuốn sách pháp luật rồi đọc:
- “Điểm d khoản 1 Điều 4 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ hướng dẫn Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định dữ liệu cá nhân nhạy cảm bao gồm: “Tình trạng sức khỏe”. Vì vậy giấy khám bệnh của cháu Mẩy thuộc loại dữ liệu cần được bảo mật.”
Mẩy lo lắng:
- “Vậy người ta đăng lên mạng là sai pháp luật hả cô?”
- “Đúng rồi,” chị Hoàng gật đầu. “Pháp luật quy định khi muốn sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác phải được sự đồng ý của họ.”
Chị Hoàng tiếp tục:
- “Điều 6 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP cũng quy định rất rõ về phương thức thể hiện sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân. Việc đồng ý phải được thể hiện bằng Bằng văn bản; bằng cuộc gọi ghi âm; cú pháp đồng ý qua tin nhắn điện thoại; qua thư điện tử, trên trang thông tin điện tử, nền tảng, ứng dụng có thiết lập kỹ thuật xin sự đồng ý; bằng các phương thức khác phù hợp có thể in, sao chép bằng văn bản, bao gồm cả dưới dạng điện tử hoặc định dạng kiểm chứng được.”
Mẩy bức xúc:
- “Con chưa từng ký giấy nào hay đồng ý với ai về việc cho phép đăng thông tin bệnh án cả.”
- “Nếu vậy,” chị Hoàng nói, “cơ sở khám bệnh hoặc người đăng tải phải chịu trách nhiệm giải trình.”
Ngay chiều hôm đó, chị Hoàng cùng công an xã xuống phòng khám tư nơi Mẩy từng khám sức khỏe.
Chủ phòng khám là ông Phúc, người dưới xuôi lên mở cơ sở khám bệnh vài năm nay. Khi được hỏi, ông Phúc tỏ ra lúng túng.
- “Tôi… tôi không đăng.”
Một nhân viên trẻ cúi đầu:
- “Cháu xin lỗi… Hôm trước có người quen hỏi thông tin của chị Mẩy. Cháu chụp ảnh giấy khám gửi qua Zalo…”
Anh Pán giận dữ đứng bật dậy:
- “Cô có biết việc đó làm con gái tôi khổ thế nào không?”
Cô nhân viên run run:
- “Cháu chỉ nghĩ gửi cho bạn xem thôi, không ngờ họ đăng lên mạng.”
Chị Hoàng nghiêm giọng:
- “Cháu làm trong cơ sở y tế mà không hiểu quy định bảo mật thông tin bệnh nhân sao? Dữ liệu sức khỏe là dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Việc chia sẻ khi chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu là vi phạm pháp luật.”
Ông Phúc thở dài:
- “Tôi nhận trách nhiệm quản lý. Phòng khám chưa phổ biến, tuyên truyền kỹ cho nhân viên quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.”
Chị Hoàng lấy tài liệu tuyên truyền:
- “Pháp luật còn quy định cơ quan, tổ chức khi xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm phải thiết lập quy định phân quyền truy cập và biện pháp bảo mật. Nghĩa là không phải ai cũng được xem hồ sơ bệnh án.”
Mẩy nhìn cô nhân viên:
- “Chị chỉ muốn khám bệnh bình thường thôi. Nhưng giờ cả bản đều biết chuyện riêng của chị.”
Cô nhân viên rơm rớm nước mắt:
- “Em xin lỗi chị Mẩy. Em không nghĩ hậu quả lại lớn như vậy.”
Sau buổi làm việc, phòng khám phải gỡ bỏ toàn bộ thông tin, công khai xin lỗi Mẩy và cam kết chấn chỉnh việc quản lý dữ liệu bệnh nhân. Công an xã cũng lập biên bản xử lý người đã đăng tải thông tin lên mạng xã hội.
Những tưởng mọi chuyện dừng lại ở đó, nhưng vài ngày sau, tại nhà văn hóa bản Nà Chỉ, chị Hoàng tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân cho bà con.
Nhà văn hóa chật kín người. Các cụ già mặc áo chàm ngồi cạnh thanh niên cầm điện thoại thông minh.
Chị Hoàng cầm micro:
- “Bà con mình bây giờ dùng điện thoại nhiều rồi. Nhưng không phải ai cũng hiểu thông tin cá nhân quý như thế nào.”
Một bác lớn tuổi hỏi:
- “Ảnh mình đăng Facebook thì có sao không?”
Chị Hoàng cười:
- “Nếu bác tự đăng thì không sao. Nhưng người khác lấy ảnh, lấy số điện thoại, giấy tờ của bác đăng khi chưa được đồng ý là vi phạm.”
Một thanh niên lên tiếng:
- “Thế số căn cước công dân có phải dữ liệu cá nhân không?”
- “Có,” chị Hoàng đáp. “Điều 3 Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ hướng dẫn Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định số định danh cá nhân, số điện thoại, hình ảnh cá nhân đều là dữ liệu cá nhân cơ bản.”
Một phụ nữ hỏi tiếp:
- “Còn bệnh tật?”
- “Thông tin sức khỏe là dữ liệu cá nhân nhạy cảm, cần bảo mật chặt chẽ hơn.”
Anh Pán lúc này đứng dậy nói trước bà con:
- “Gia đình tôi vừa trải qua chuyện không vui vì người khác tung thông tin bệnh của con gái lên mạng. Chỉ một bức ảnh thôi mà khiến con bé xấu hổ, mất ăn mất ngủ.”
Cả hội trường im lặng.
Anh tiếp lời:
- “Người vùng cao mình thật thà, nhiều khi không nghĩ chuyện điện thoại lại nguy hiểm như vậy. Nhưng từ nay bà con phải nhớ: giấy tờ cá nhân, bệnh án, tài khoản ngân hàng… không được tùy tiện đưa cho người khác.”
Một bác trong thôn gật gù:
- “Đúng rồi. Trước giờ cứ nghĩ chuyện trên mạng là chuyện nhỏ.”
Mẩy cũng mạnh dạn chia sẻ:
- “Có người bảo chỉ đăng chơi thôi. Nhưng với người bị đăng, đó là nỗi đau thật sự.”
Chị Hoàng kết luận:
- “Pháp luật bảo vệ quyền riêng tư của mọi người, dù là ai hay ở đâu cũng không ai được tự ý sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác nếu chưa có sự đồng ý rõ ràng.”
Rồi chị nói tiếp:
- “Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ hướng dẫn Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định việc xin sự đồng ý phải bằng phương thức có thể kiểm chứng được như văn bản, ghi âm, tin nhắn, email… Đồng thời không được mặc định người dân là đã đồng ý.”
Tiếng đồng tình, vỗ tay vang lên trong nhà văn hóa nhỏ giữa núi rừng.
Ít lâu sau, cuộc sống ở bản Nà Chỉ trở lại bình yên. Mẩy tiếp tục công việc tại trạm y tế xã. Phòng khám dưới thị trấn cũng lập tủ bảo mật hồ sơ, phân quyền truy cập dữ liệu và tập huấn nhân viên về quy định pháp luật.
Một buổi chiều cuối năm, khi nắng vàng phủ xuống triền núi, anh Pán ngồi uống trà trước hiên nhà, nhìn con gái cười nói với đám trẻ trong bản.
Anh chậm rãi nói với vợ:
- “Pháp luật đúng là cần thiết thật bà nhỉ. Nhờ có pháp luật mà người dân mình được bảo vệ.”
Chị Lý gật đầu:
- “Ừ. Người miền núi hay miền xuôi cũng đều có quyền giữ bí mật đời riêng của mình.”
Ngoài sân, tiếng trẻ con ríu rít hòa cùng tiếng gió núi. Và ở nơi bản nhỏ xa xôi ấy, bà con đã hiểu thêm rằng: trong thời đại số, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng chính là bảo vệ danh dự, cuộc sống và sự bình yên của mỗi con người.

Tác giả bài viết: CTV