GIỮ SẠCH GIẤY TỜ HỘ TỊCH, GIỮ ĐÚNG NIỀM TIN PHÁP LUẬT
- Thứ ba - 23/06/2026 06:48
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Chiều cuối tuần, trời đổ mưa lất phất. Trong căn nhà nhỏ ở cuối xóm, anh Quân ngồi trước bàn, tay cầm tờ giấy khai sinh cũ của mình, mắt nhìn mãi vào dòng ngày, tháng, năm sinh đã ngả màu theo thời gian.
Anh Quân chuẩn bị làm hồ sơ để hoàn thiện một số thủ tục cá nhân. Khi rà soát giấy tờ, anh phát hiện ngày sinh trong giấy khai sinh không trùng với thông tin trên một số giấy tờ khác. Việc sai lệch này đã có từ nhiều năm trước, nhưng vì trước đây ít sử dụng nên anh không để ý. Đến khi cần làm hồ sơ, sự không thống nhất ấy khiến anh lúng túng.
Người vợ ngồi bên cạnh nhẹ nhàng nói:
- Hay mai anh ra Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã hỏi thủ tục điều chỉnh cho đúng. Sai thì mình làm theo quy định để sửa.
Anh Quân thở dài. Anh nghĩ đến những giấy tờ phải chuẩn bị, những lần đi lại, những thủ tục cần xác minh. Trong lúc sốt ruột, anh đem chuyện kể với một người quen. Người này nhìn qua giấy tờ rồi nói nhỏ:
- Việc gì phải phức tạp thế. Chỉ cần sửa lại chỗ ngày sinh trên bản giấy cho khớp với hồ sơ là được. Nếu cần nhanh thì đưa thêm chút quà, nhờ người ta tạo điều kiện.
Câu nói ấy khiến anh Quân phân vân. Một bên là con đường đúng quy định nhưng có thể mất thời gian; một bên là cách làm nhanh, tưởng như đơn giản, chỉ cần sửa vài con số trên giấy tờ và “biết điều” một chút. Anh tự nhủ: “Mình đâu có làm việc gì xấu, chỉ là sửa cho khớp thôi mà.”
Tối hôm ấy, anh lấy bút ra, thử đặt lên dòng ngày sinh trên giấy khai sinh. Nhưng khi nét bút chưa kịp chạm xuống, anh bỗng khựng lại. Tờ giấy trước mặt không chỉ là một tờ giấy cũ. Đó là giấy tờ hộ tịch ghi nhận thông tin nhân thân của anh từ khi sinh ra. Mỗi chữ, mỗi số trên đó đều có giá trị pháp lý, không thể tùy tiện sửa chữa theo ý muốn cá nhân.
Sáng hôm sau, anh Quân vẫn quyết định đến Trung tâm Phục vụ hành chính công. Trong túi áo, anh mang theo đầy đủ giấy tờ. Anh cũng để riêng một phong bì nhỏ, phòng khi “cần thiết” thì đưa cho nhanh việc. Dù trong lòng không thoải mái, anh vẫn nghĩ đó là cách để hồ sơ được giải quyết thuận lợi hơn.
Tại bộ phận một cửa, Cán bộ phụ trách công tác tư pháp tiếp nhận hồ sơ của anh. Sau khi kiểm tra, chị phát hiện thông tin trong các giấy tờ có sự sai lệch nên hướng dẫn anh thực hiện thủ tục theo đúng quy định. Chị giải thích rằng trường hợp có căn cứ xác định giấy tờ hộ tịch bị sai sót thì người dân cần đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết việc cải chính, điều chỉnh hộ tịch theo trình tự pháp luật, không được tự ý sửa chữa giấy tờ.
Nghe đến đây, anh Quân ngập ngừng lấy phong bì trong túi ra, đặt nhẹ lên bàn rồi nói nhỏ:
- Chị xem giúp tôi làm nhanh một chút. Tôi có chút quà cảm ơn…
Không khí bỗng chững lại. Cán bộ nhìn anh, rồi nhẹ nhàng đẩy phong bì về phía anh:
- Anh cất lại đi. Hồ sơ đủ điều kiện thì chúng tôi giải quyết theo quy định. Hồ sơ cần bổ sung thì chúng tôi hướng dẫn. Việc đăng ký, điều chỉnh hộ tịch không thể dựa vào phong bì hay quà cảm ơn.
Chị giải thích rõ cho anh hiểu: Theo điểm đ, điểm e khoản 1 Điều 12 Luật Hộ tịch năm 2014 và sắp tới đây tại khoản 5, khoản 6 Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027, pháp luật đều quy định nghiêm cấm hành vi “làm giả, sửa chữa trái pháp luật, làm sai lệch nội dung giấy tờ hộ tịch”; cấm hành vi “đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích vật chất hoặc phi vật chất để được đăng ký hộ tịch”.
Rồi chị còn giải thích cho anh thêm nhiều vấn đề quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của người công chức thi hành công vụ, quy định của Đảng, của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Anh Quân đỏ mặt. Anh không nghĩ việc mình định làm lại có thể nghiêm trọng đến vậy. Trong suy nghĩ của anh, sửa vài con số cho khớp hồ sơ chỉ là “chỉnh lại cho tiện”; đưa một phong bì nhỏ chỉ là “cảm ơn cho nhanh”. Nhưng qua lời giải thích của công chức làm công tác tư pháp, anh hiểu rằng cả hai hành vi ấy đều có thể làm sai lệch giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thủ tục hành chính và làm tổn hại niềm tin vào cơ quan nhà nước.
Cán bộ phụ trách công tác tư pháp nói thêm:
- Giấy tờ hộ tịch là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định nhân thân của mỗi người. Nếu ai cũng tự ý sửa giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy khai tử hoặc các giấy tờ hộ tịch khác thì thông tin trong sổ hộ tịch, Cơ sở dữ liệu hộ tịch sẽ không còn chính xác. Khi đó, không chỉ cá nhân gặp rắc rối, mà công tác quản lý nhà nước cũng bị ảnh hưởng.
Anh Quân cúi đầu, chậm rãi cất phong bì vào túi. Lúc ấy, anh thấy nhẹ lòng hơn. Ít nhất, anh đã kịp dừng lại trước khi biến sự sốt ruột của mình thành một hành vi sai trái.
Theo hướng dẫn, anh Quân bổ sung các giấy tờ cần thiết để chứng minh thông tin đúng. Cán bộ phụ trách công tác tư pháp tiếp nhận, kiểm tra và hướng dẫn anh thực hiện thủ tục theo đúng trình tự. Tuy không thể giải quyết ngay trong một buổi, nhưng từng bước đều rõ ràng, công khai, không có chuyện gây khó dễ hay đòi hỏi lợi ích riêng.
Trên đường về, anh Quân nghĩ rất lâu về tờ giấy khai sinh cũ. Trước đây, anh chỉ xem đó là giấy tờ để hoàn thiện hồ sơ. Nhưng hôm nay, anh hiểu rằng giấy tờ hộ tịch còn là sự thật pháp lý về một con người. Sự thật ấy cần được bảo vệ bằng quy định của pháp luật, bằng trách nhiệm của cán bộ và bằng sự trung thực của chính người dân.
Sau khi hồ sơ của anh được giải quyết theo đúng quy định. Cầm giấy tờ đã được điều chỉnh hợp pháp, anh Quân thấy lòng bình yên. Mọi việc có thể không như cách “đi đường tắt” mà người quen từng gợi ý, nhưng đó là con đường đúng đắn, an toàn và không để lại day dứt.
Từ câu chuyện của anh Quân, có thể thấy rằng trong đăng ký và quản lý hộ tịch, không có sự “linh hoạt” nào được phép vượt qua ranh giới pháp luật. Làm giả, tự ý sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ hộ tịch không chỉ là hành vi vi phạm, mà còn có thể gây ra nhiều hệ lụy cho cá nhân, gia đình và xã hội. Tương tự, việc đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích để được đăng ký hộ tịch là hành vi làm méo mó tính công khai, minh bạch của thủ tục hành chính.
Người vợ ngồi bên cạnh nhẹ nhàng nói:
- Hay mai anh ra Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã hỏi thủ tục điều chỉnh cho đúng. Sai thì mình làm theo quy định để sửa.
Anh Quân thở dài. Anh nghĩ đến những giấy tờ phải chuẩn bị, những lần đi lại, những thủ tục cần xác minh. Trong lúc sốt ruột, anh đem chuyện kể với một người quen. Người này nhìn qua giấy tờ rồi nói nhỏ:
- Việc gì phải phức tạp thế. Chỉ cần sửa lại chỗ ngày sinh trên bản giấy cho khớp với hồ sơ là được. Nếu cần nhanh thì đưa thêm chút quà, nhờ người ta tạo điều kiện.
Câu nói ấy khiến anh Quân phân vân. Một bên là con đường đúng quy định nhưng có thể mất thời gian; một bên là cách làm nhanh, tưởng như đơn giản, chỉ cần sửa vài con số trên giấy tờ và “biết điều” một chút. Anh tự nhủ: “Mình đâu có làm việc gì xấu, chỉ là sửa cho khớp thôi mà.”
Tối hôm ấy, anh lấy bút ra, thử đặt lên dòng ngày sinh trên giấy khai sinh. Nhưng khi nét bút chưa kịp chạm xuống, anh bỗng khựng lại. Tờ giấy trước mặt không chỉ là một tờ giấy cũ. Đó là giấy tờ hộ tịch ghi nhận thông tin nhân thân của anh từ khi sinh ra. Mỗi chữ, mỗi số trên đó đều có giá trị pháp lý, không thể tùy tiện sửa chữa theo ý muốn cá nhân.
Sáng hôm sau, anh Quân vẫn quyết định đến Trung tâm Phục vụ hành chính công. Trong túi áo, anh mang theo đầy đủ giấy tờ. Anh cũng để riêng một phong bì nhỏ, phòng khi “cần thiết” thì đưa cho nhanh việc. Dù trong lòng không thoải mái, anh vẫn nghĩ đó là cách để hồ sơ được giải quyết thuận lợi hơn.
Tại bộ phận một cửa, Cán bộ phụ trách công tác tư pháp tiếp nhận hồ sơ của anh. Sau khi kiểm tra, chị phát hiện thông tin trong các giấy tờ có sự sai lệch nên hướng dẫn anh thực hiện thủ tục theo đúng quy định. Chị giải thích rằng trường hợp có căn cứ xác định giấy tờ hộ tịch bị sai sót thì người dân cần đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết việc cải chính, điều chỉnh hộ tịch theo trình tự pháp luật, không được tự ý sửa chữa giấy tờ.
Nghe đến đây, anh Quân ngập ngừng lấy phong bì trong túi ra, đặt nhẹ lên bàn rồi nói nhỏ:
- Chị xem giúp tôi làm nhanh một chút. Tôi có chút quà cảm ơn…
Không khí bỗng chững lại. Cán bộ nhìn anh, rồi nhẹ nhàng đẩy phong bì về phía anh:
- Anh cất lại đi. Hồ sơ đủ điều kiện thì chúng tôi giải quyết theo quy định. Hồ sơ cần bổ sung thì chúng tôi hướng dẫn. Việc đăng ký, điều chỉnh hộ tịch không thể dựa vào phong bì hay quà cảm ơn.
Chị giải thích rõ cho anh hiểu: Theo điểm đ, điểm e khoản 1 Điều 12 Luật Hộ tịch năm 2014 và sắp tới đây tại khoản 5, khoản 6 Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027, pháp luật đều quy định nghiêm cấm hành vi “làm giả, sửa chữa trái pháp luật, làm sai lệch nội dung giấy tờ hộ tịch”; cấm hành vi “đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích vật chất hoặc phi vật chất để được đăng ký hộ tịch”.
Rồi chị còn giải thích cho anh thêm nhiều vấn đề quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của người công chức thi hành công vụ, quy định của Đảng, của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Anh Quân đỏ mặt. Anh không nghĩ việc mình định làm lại có thể nghiêm trọng đến vậy. Trong suy nghĩ của anh, sửa vài con số cho khớp hồ sơ chỉ là “chỉnh lại cho tiện”; đưa một phong bì nhỏ chỉ là “cảm ơn cho nhanh”. Nhưng qua lời giải thích của công chức làm công tác tư pháp, anh hiểu rằng cả hai hành vi ấy đều có thể làm sai lệch giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, ảnh hưởng đến tính minh bạch của thủ tục hành chính và làm tổn hại niềm tin vào cơ quan nhà nước.
Cán bộ phụ trách công tác tư pháp nói thêm:
- Giấy tờ hộ tịch là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định nhân thân của mỗi người. Nếu ai cũng tự ý sửa giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy khai tử hoặc các giấy tờ hộ tịch khác thì thông tin trong sổ hộ tịch, Cơ sở dữ liệu hộ tịch sẽ không còn chính xác. Khi đó, không chỉ cá nhân gặp rắc rối, mà công tác quản lý nhà nước cũng bị ảnh hưởng.
Anh Quân cúi đầu, chậm rãi cất phong bì vào túi. Lúc ấy, anh thấy nhẹ lòng hơn. Ít nhất, anh đã kịp dừng lại trước khi biến sự sốt ruột của mình thành một hành vi sai trái.
Theo hướng dẫn, anh Quân bổ sung các giấy tờ cần thiết để chứng minh thông tin đúng. Cán bộ phụ trách công tác tư pháp tiếp nhận, kiểm tra và hướng dẫn anh thực hiện thủ tục theo đúng trình tự. Tuy không thể giải quyết ngay trong một buổi, nhưng từng bước đều rõ ràng, công khai, không có chuyện gây khó dễ hay đòi hỏi lợi ích riêng.
Trên đường về, anh Quân nghĩ rất lâu về tờ giấy khai sinh cũ. Trước đây, anh chỉ xem đó là giấy tờ để hoàn thiện hồ sơ. Nhưng hôm nay, anh hiểu rằng giấy tờ hộ tịch còn là sự thật pháp lý về một con người. Sự thật ấy cần được bảo vệ bằng quy định của pháp luật, bằng trách nhiệm của cán bộ và bằng sự trung thực của chính người dân.
Sau khi hồ sơ của anh được giải quyết theo đúng quy định. Cầm giấy tờ đã được điều chỉnh hợp pháp, anh Quân thấy lòng bình yên. Mọi việc có thể không như cách “đi đường tắt” mà người quen từng gợi ý, nhưng đó là con đường đúng đắn, an toàn và không để lại day dứt.
Từ câu chuyện của anh Quân, có thể thấy rằng trong đăng ký và quản lý hộ tịch, không có sự “linh hoạt” nào được phép vượt qua ranh giới pháp luật. Làm giả, tự ý sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ hộ tịch không chỉ là hành vi vi phạm, mà còn có thể gây ra nhiều hệ lụy cho cá nhân, gia đình và xã hội. Tương tự, việc đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích để được đăng ký hộ tịch là hành vi làm méo mó tính công khai, minh bạch của thủ tục hành chính.
Đăng ký hộ tịch đúng pháp luật không chỉ phụ thuộc vào cơ quan có thẩm quyền, mà còn phụ thuộc vào ý thức của mỗi người dân. Khi phát hiện giấy tờ hộ tịch có sai sót, người dân cần liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn điều chỉnh, cải chính theo quy định; tuyệt đối không tự ý sửa chữa, không sử dụng giấy tờ bị làm sai lệch và không dùng tiền bạc, quà tặng hay lợi ích khác để tác động đến việc giải quyết thủ tục.