15 CÂU CHUYỆN PHÁP LUẬT VỀ BẦU CỬ

 
CÂU CHUYỆN SỐ 01:
TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN QUA LÁ PHIẾU BẦU
 
Trong không khí cả nước đang hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, tại xã Minh Lập - một địa phương thuần nông đang trên đà phát triển - công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử được triển khai khẩn trương, nghiêm túc và đúng quy định của pháp luật.
Anh Đào Đình Văn, công dân thường trú tại xã Minh Lập, là công nhân làm việc tại khu công nghiệp ở bên. Do tính chất công việc, hằng ngày anh phải đi làm từ sáng sớm và thường đến tối muộn mới trở về nhà. Chính vì vậy, anh không khỏi băn khoăn về việc sắp xếp thời gian như thế nào cho phù hợp để đi bỏ phiếu, để được thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình.
Một buổi tối sau giờ làm, anh Văn trò chuyện với vợ:
- Em à, mấy hôm nữa là đến ngày bầu cử rồi, nhưng anh đi làm từ sáng đến tối thế này, không biết có kịp đi bỏ phiếu không?
Chị vợ cũng tỏ ra lo lắng:
- Em nghe nói bỏ phiếu theo giờ cố định, nếu mình không biết rõ thì dễ bị lỡ mất quyền công dân lắm.
Hôm sau, đến công ty, sau giờ tan ca anh nói chuyện với mấy người đồng nghiệp:
- Các anh chị ơi, mấy hôm nữa là đến ngày bầu cử rồi, nhưng chúng mình đi làm từ sáng đến tối thế này, không biết bỏ phiếu vào lúc nào được nhỉ?
Chị Mai - Một người đồng nghiệp nói:
- Ông lo gì, nhờ vợ ông ở nhà đi bỏ phiếu hộ là được mà.
Anh Ngọc nói:
- Chị nói như vậy không đúng rồi, theo quy định của pháp luật là mọi công dân phải tự đi bỏ phiếu, không được nhờ người khác bỏ phiếu hộ đâu ạ!
Suy nghĩ mãi, sáng hôm sau anh Văn quyết định đến Ủy ban nhân dân xã Minh Lập để tìm hiểu rõ quy định của pháp luật. Gặp đồng chí cán bộ Văn phòng HĐND&UBND phụ trách công tác tư pháp của xã, anh Văn trình bày:
- Thưa anh, tôi là công dân trong xã. Do tính chất công việc của tôi thường xuyên đi sớm về muộn, tôi muốn hỏi pháp luật quy định thời gian bỏ phiếu bầu cử bắt đầu và kết thúc khi nào để tôi sắp xếp cho phù hợp?
Đồng chí cán bộ xã mỉm cười, ân cần giải thích:
- Câu hỏi của anh rất thiết thực và cũng là thắc mắc chung của nhiều cử tri. Theo Điều 71 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, việc bỏ phiếu được tiến hành từ 7 giờ sáng đến 7 giờ tối cùng ngày.
Nghe vậy, anh Văn gật đầu nhưng vẫn hỏi thêm:
- Trong trường hợp tôi tan ca muộn hơn 7 giờ tối thì sao ạ?
Đồng chí cán bộ tiếp tục nói rõ:
- Pháp luật đã tính đến những trường hợp đặc thù. Tùy vào điều kiện thực tế của địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho cử tri bỏ phiếu sớm hơn nhưng không được trước 5 giờ sáng, hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá 9 giờ tối cùng ngày. Việc này sẽ được thông báo công khai để cử tri nắm rõ.
Không chỉ vậy, cán bộ còn tuyên truyền thêm:
- Trước khi bỏ phiếu, Tổ bầu cử phải kiểm tra hòm phiếu trước sự chứng kiến của cử tri. Việc bỏ phiếu phải được tiến hành liên tục, dân chủ và đúng trình tự. Nếu xảy ra sự kiện bất ngờ làm gián đoạn việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ niêm phong hòm phiếu, báo cáo cấp có thẩm quyền và có biện pháp để tiếp tục việc bỏ phiếu theo đúng quy định pháp luật.
Anh Văn ngần ngừ, gãi đầu như có điều gì đó còn thắc mắc, anh nói:
- Thưa anh, sợ đi làm về muộn, nếu có trục trặc trên đường đi không kịp giờ bỏ phiếu thì tôi có thể nhờ vợ tôi ở nhà đi bỏ phiếu thay tôi được không ạ?
Đồng chí cán bộ xã kiên trì trả lời:
- Theo quy định tại khoản 2 Điều 69 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 quy định: “Cử tri phải tự mình, đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu cử thay, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều này; khi bầu cử phải xuất trình thẻ cử tri.
Theo đó, cử tri phải tự mình, đi bầu cử, không được nhờ người khác bỏ phiếu hộ, trừ các trường hợp sau:
- Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu, không được nhờ bỏ phiếu hộ.
- Trong trường hợp cử tri ốm đau, già yếu, khuyết tật không thể đến phòng bỏ phiếu được thì Tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở, chỗ điều trị của cử tri để cử tri nhận phiếu bầu và thực hiện việc bầu cử.
- Đối với cử tri là người đang bị tạm giam, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc thì Tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến cử tri nhận phiếu bầu và thực hiện việc bầu cử.
Trong trường hợp này, vợ anh không đi bỏ phiếu hộ cho anh được mà anh phải trực tiếp đi bỏ phiếu bầu cử để thực hiện quyền công dân của mình.
Nghe xong, anh Văn phấn khởi nói:
- Cảm ơn anh đã giải thích cụ thể cho tôi hiểu. Tôi sẽ sắp xếp thời gian hợp lý, xin về sớm để tham gia bầu cử, vì đây không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân anh nhỉ!
Đến ngày bầu cử, dù vừa tan ca chiều và còn mệt mỏi, anh Văn vẫn tranh thủ về nhà, thay bộ quần áo gọn gàng rồi đến điểm bỏ phiếu của thôn. Tại đây, anh được các thành viên Tổ bầu cử hướng dẫn tận tình, thực hiện việc bỏ phiếu đúng quy định.
Khi bỏ lá phiếu vào hòm phiếu, anh Văn xúc động nghĩ thầm trong lòng:Mỗi lá phiếu là tiếng nói của người dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.”
Câu chuyện của anh Đào Đình Văn là minh chứng cho ý thức chấp hành pháp luật và tinh thần trách nhiệm công dân. Qua đó, góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về quyền và nghĩa vụ tham gia bầu cử theo đúng quy định của pháp luật./.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 02:
XÁC ĐỊNH ĐÚNG ĐỘ TUỔI BẦU CỬ - BẢO ĐẢM QUYỀN CHÍNH TRỊ CỦA CÔNG DÂN
 
Trong mỗi kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, việc xác định đúng độ tuổi của cử tri là nội dung quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền chính trị cơ bản của công dân. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người dân vẫn còn băn khoăn, thắc mắc về cách tính tuổi bầu cử, đặc biệt là trường hợp “đã đủ 18 tuổi theo năm sinh nhưng chưa được phát thẻ cử tri”.  Câu chuyện sau đây là một tình huống thực tế, giúp làm rõ quy định của pháp luật về vấn đề này.
Chiều hôm đó, khi vừa từ cơ quan trở về nhà, chị Phương chưa kịp nghỉ ngơi thì Minh - con trai chị - đã đến hỏi với vẻ băn khoăn:
- Mẹ ơi, con thấy nhiều bạn trong lớp con đã được phát thẻ cử tri rồi, mà con thì chưa có. Con sinh năm 2008, năm nay đã 18 tuổi rồi, sao con lại không được đi bầu hả mẹ?
Chị Phương đặt túi xách xuống, nhẹ nhàng giải thích:
- Thắc mắc của con cũng là điều nhiều người dân trong khu phố mình đang quan tâm. Không phải cứ đủ 18 tuổi trong năm là được tham gia bầu cử đâu con.
Minh vẫn chưa hiểu, tiếp tục hỏi:
- Vậy điều kiện cụ thể là gì hả mẹ?
Chị Phương từ tốn giải thích:
Điều 27 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân.
Đồng thời, Điều 2 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định rõ: “Tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của Luật này. Công dân có quyền bầu cử chỉ được đi bầu cử khi đã được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri theo quy định của pháp luật.”
Bên cạnh đó, theo Điều 4 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định: “Quốc hội là cơ quan quyết định ngày bầu cử toàn quốc”.
Điều 2 Nghị quyết 199/2025/QH15 ngày 21/5/2025 về việc rút ngắn nhiệm kỳ quốc hội khoá xv và hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026 quy định: “Ngày bầu cử đại biểu quốc hội khóa XVI và đại biểu hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 quy định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026”.
Chị Phương lấy bút ghi ra giấy để Minh dễ hình dung:
- Như vậy, những công dân có ngày sinh từ ngày 15/3/2008 trở về trước thì đến ngày bầu cử đã đủ 18 tuổi, được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri để thực hiện quyền bầu cử. Còn con sinh ngày 30/5/2008, đến ngày 15/3/2026 vẫn chưa đủ 18 tuổi theo đúng ngày, tháng, năm sinh nên chưa đủ điều kiện tham gia bầu cử lần này.
Minh suy nghĩ rồi nói:
- Vậy là dù cùng sinh năm 2008, nhưng chỉ những bạn sinh trước hoặc đúng ngày 15/3/2008 mới được đi bầu cử, đúng không mẹ?
Chị Phương gật đầu:
- Đúng vậy. Quy định này nhằm bảo đảm tính chính xác, công bằng và thống nhất trong việc thực hiện quyền chính trị của công dân.
Hôm sau, tại buổi họp tuyên truyền pháp luật của khu phố, chị Phương đã sử dụng chính câu chuyện trên để giải thích cho bà con nhân dân. Chị nhấn mạnh rằng việc xác định đúng độ tuổi bầu cử không chỉ giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, mà còn góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và công bằng.
Nhiều người dân nghe xong đã hiểu rõ hơn và yên tâm, đặc biệt là các bậc phụ huynh có con em sinh cùng năm nhưng khác thời điểm sinh.
Qua câu chuyện trên có thể thấy, việc xác định độ tuổi công dân tham gia bầu cử là nội dung quan trọng và cần được hiểu đúng, hiểu đầy đủ. Pháp luật quy định rõ ràng: công dân phải đủ 18 tuổi tính đến ngày bầu cử mới được ghi tên vào danh sách cử tri và thực hiện quyền bầu cử; việc tính tuổi phải căn cứ vào ngày, tháng, năm sinh cụ thể, không chỉ dựa vào năm sinh.
Mỗi công dân cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật về bầu cử để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình. Các gia đình, đặc biệt là phụ huynh có con em trong độ tuổi thanh niên, cần quan tâm, giải thích và hướng dẫn để các em hiểu rõ ý nghĩa của quyền bầu cử - một quyền chính trị cơ bản, thiêng liêng của công dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 3:
DANH SÁCH CỬ TRI - QUYỀN LỢI TỪ NHỮNG DÒNG TÊN
 
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân, thể hiện rõ quyền làm chủ của Nhân dân đối với Nhà nước. Để bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều được thực hiện quyền bầu cử, pháp luật quy định rất cụ thể, chặt chẽ về việc lập, niêm yết, quản lý và sử dụng danh sách cử tri.
Danh sách cử tri không chỉ là cơ sở để tổ chức bầu cử đúng quy định, mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng bảo đảm quyền lợi chính đáng của mỗi công dân. Việc lập danh sách đúng, đủ, chính xác, công khai chính là tiền đề để cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công bằng, đúng pháp luật. Câu chuyện tại thôn An Bình dưới đây giúp người dân hiểu rõ hơn vai trò của danh sách cử tri trong thực tiễn.
Hôm nay, nhà văn hóa thôn An Bình, xã Bình Minh nhộn nhịp hơn thường ngày. Ban bầu cử khu vực vừa hoàn thành việc niêm yết công khai danh sách cử tri để người dân đến kiểm tra theo đúng quy định.
Trên bảng niêm yết, danh sách được trình bày rõ ràng, sắp xếp theo từng hộ gia đình. Bà Lan - cử tri nhiều năm liền tham gia bầu cử - đứng đọc kỹ từng dòng. Khi nhìn thấy tên chồng mình, bà phát hiện năm sinh bị ghi nhầm.
Bà liền hỏi anh Hùng, công chức văn phòng Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân Bình Minh đang trực tiếp hướng dẫn người dân:
- Thưa anh, trong danh sách cử tri tôi thấy năm sinh của ông Nguyễn Văn Ngọc là chồng của tôi bị ghi sai ạ! Thông tin về năm sinh của cử tri bị ghi sai như vậy thì có ảnh hưởng đến việc đi bầu không anh?
Anh Hùng nhẹ nhàng giải thích:
- Thưa bác, cảm ơn bác, việc bác kiểm tra và phát hiện sai sót là rất đúng.  Điều 32 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: “Chậm nhất là 40 ngày trước ngày bầu cử, cơ quan lập danh sách cử tri niêm yết danh sách cử tri tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và tại những địa điểm công cộng của khu vực bỏ phiếu, đồng thời thông báo rộng rãi danh sách cử tri và việc niêm yết để Nhân dân kiểm tra”.
Điều 33 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: Khi kiểm tra danh sách cử tri, nếu phát hiện có sai sót thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày niêm yết, công dân có quyền khiếu nại với cơ quan lập danh, sách cử tri. Cơ quan lập danh sách cử tri phải ghi vào sổ những khiếu nại đó. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, cơ quan lập danh sách cử tri phải giải quyết và thông báo cho người khiếu nại biết kết quả giải quyết”.
Do vậy, chúng tôi sẽ hướng dẫn bác làm đề nghị điều chỉnh thông tin và chúng tôi sẽ báo cáo cơ quan lập danh sách cử tri để điều chỉnh lại thông tin đối với công dân Nguyễn Văn Ngọc theo đúng quy định ạ!
Bà Lan nhanh chóng điền vào phiếu đề nghị điều chỉnh thông tin. Vài ngày sau, danh sách được cập nhật lại và thông tin đã hoàn toàn chính xác.
Ở phía bên kia nhà văn hóa, Minh - một thanh niên vừa tròn 18 tuổi - đang hồi hộp tìm tên mình trong danh sách. Khi thấy tên được ghi rõ ràng, Minh không giấu được niềm vui. Đây là lần đầu tiên Minh được ghi tên trong danh sách cử tri, chính thức trở thành người thực hiện quyền bầu cử. Tuy nhiên Minh có thắc mắc là mẹ em đi làm ăn ở trên Hà Nội 2 năm nay và có đăng ký tạm trú trên Hà Nội rồi thì mẹ em sẽ được ghi tên vào danh sách cử tri ở đâu?
Anh Hùng tranh thủ giải thích cho Minh và các bạn trẻ:
Khoản 2 Điều 29 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: “Mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri ở nơi mình thường trú hoặc tạm trú. Trong trường hợp này, mẹ em có nguyện vọng bỏ phiếu bầu cử tại nơi tạm trú cho nên sẽ được ghi tên vào danh sách cử tri ở nơi tạm trú.
Anh Hùng còn nhấn mạnh thêm:
- Danh sách cử tri sau khi được lập và niêm yết phải được quản lý, bảo quản chặt chẽ, không được tự ý sửa chữa ngoài quy định. Đến ngày bầu cử, danh sách cử tri là căn cứ để phát phiếu bầu, xác nhận cử tri đã tham gia bầu cử và phục vụ công tác kiểm phiếu theo đúng trình tự pháp luật.
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và Nhân dân, danh sách cử tri của thôn An Bình được hoàn thiện đầy đủ, chính xác. Ngày bầu cử diễn ra trong không khí dân chủ, nghiêm túc; mỗi cử tri đều tự hào khi được thực hiện quyền làm chủ của mình thông qua lá phiếu bầu.
Qua câu chuyện trên có thể khẳng định: danh sách cử tri là nền tảng quan trọng quyết định sự thành công của cuộc bầu cử. Việc lập, niêm yết và quản lý danh sách cử tri đúng theo Luật Bầu cử không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan tổ chức bầu cử, mà còn cần sự quan tâm, giám sát và phối hợp của mỗi người dân.
Mỗi cử tri hãy: Chủ động kiểm tra thông tin của mình trong danh sách cử tri; Kịp thời phản ánh, kiến nghị khi phát hiện sai sót; Thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ bầu cử theo quy định pháp luật.
Làm tốt công tác danh sách cử tri chính là bảo đảm cho mỗi lá phiếu của Nhân dân được thực hiện đúng luật, góp phần xây dựng một cuộc bầu cử dân chủ, công bằng, minh bạch và thành công tốt đẹp.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 04:
MỖI LÁ PHIẾU - MỘT NIỀM TIN
 
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân. Mỗi lá phiếu là sự gửi gắm niềm tin, ý chí và nguyện vọng của cử tri đối với Nhà nước. Vì vậy, pháp luật bầu cử đã quy định rất cụ thể, chặt chẽ nhằm bảo đảm để mọi cử tri đều được thực hiện quyền bầu cử của mình.
Tuy nhiên, trong thực tế, do chưa hiểu đầy đủ các quy định của pháp luật, ở một số nơi vẫn còn xảy ra lúng túng, nhầm lẫn trong quá trình tổ chức cho cử tri bỏ phiếu. Câu chuyện sau đây là một tình huống thực tế, giúp chúng ta hiểu rõ hơn và rút ra bài học trong việc thực hiện đúng các quy định của pháp luật về bầu cử.
Xã Hòa Phú là một xã thuần nông, nằm ven sông, đời sống Nhân dân còn nhiều khó khăn nhưng người dân nơi đây luôn có ý thức chính trị cao, đặc biệt là trong các kỳ bầu cử. Ngay từ sáng sớm ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, khu vực bỏ phiếu số 3 của xã đã rộn ràng không khí của ngày hội bầu cử.
Cờ đỏ sao vàng tung bay trước cổng nhà văn hóa thôn. Loa truyền thanh đều đặn phát đi thông báo:
Hôm nay, ngày… toàn thể cử tri xã Hòa Phú nô nức tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Mỗi lá phiếu là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân.
Tổ bầu cử đã có mặt đầy đủ. Ai nấy đều nghiêm túc, đúng tác phong, sẵn sàng hướng dẫn cử tri thực hiện quyền bầu cử theo đúng quy định của pháp luật.
Trong dòng người đến bỏ phiếu sáng hôm đó có ông Nguyễn Văn Ba, năm nay đã 82 tuổi, là cử tri lão thành của thôn. Ông Ba cả đời gắn bó với ruộng đồng và các phong trào ở địa phương. Dù tuổi cao, sức yếu, mắt mờ, tay run, nhưng ông chưa bao giờ bỏ lỡ một kỳ bầu cử nào.
Đi cùng ông Ba là anh Trần Văn Tín, hàng xóm, cũng là người thường xuyên giúp đỡ ông trong sinh hoạt hằng ngày.
Vừa bước vào khu vực bỏ phiếu, ông Ba nói nhỏ với anh Tín:
- Chú Tín à, mắt bác mờ quá rồi, chắc không tự viết phiếu được. Chút nữa chú viết giúp bác nhé, bác đọc cho chú nghe.
Anh Tín gật đầu:
- Dạ, bác cứ yên tâm, cháu sẽ viết đúng theo ý bác.
Khi đến bàn phát phiếu, cán bộ Tổ bầu cử niềm nở chào hỏi:
- Cháu chào bác Ba. Bác khỏe không ạ?
Ông Ba cười hiền:
- Cảm ơn các cháu, bác vẫn ổn. Bác đến bỏ phiếu đây.
Sau khi kiểm tra danh sách cử tri, cán bộ Tổ bầu cử phát phiếu bầu cho ông Ba và hướng dẫn ông vào phòng viết phiếu.
Tuy nhiên, chỉ một lát sau, anh Tín bước ra ngoài với phiếu bầu trên tay, rồi định tiến thẳng đến hòm phiếu để bỏ phiếu thay cho ông Ba.
Một thành viên Tổ bầu cử là chị Hạnh thấy vậy liền nhẹ nhàng nhắc:
- Anh Tín ơi, anh để bác Ba tự bỏ phiếu vào hòm phiếu nhé.
Anh Tín hơi ngạc nhiên:
- Dạ, bác Ba tay run, đi lại khó khăn, em bỏ giúp cho nhanh có được không chị?
Chị Hạnh lúng túng trong giây lát. Một số cử tri xung quanh cũng bắt đầu chú ý, bàn tán nhỏ:
- Già rồi thì nhờ người khác bỏ hộ cũng được chứ?
- Không biết luật quy định thế nào nhỉ?
Không khí khu vực bỏ phiếu bỗng trở nên ồn ào. Đây chính là vướng mắc thường gặp trong thực tiễn khi áp dụng quy định pháp luật về việc nhờ người khác viết hộ, bỏ phiếu hộ.
Nhận thấy tình huống cần được giải thích rõ ràng, Tổ trưởng Tổ bầu cử - ông Lâm - mời anh Tín và ông Ba lại gần, đồng thời giải thích chậm rãi, dễ hiểu:
- Thưa bác Ba, thưa anh Tín, pháp luật bầu cử có quy định rất cụ thể về trường hợp này.
Ông Lâm lấy cuốn tài liệu tuyên truyền pháp luật đã được chuẩn bị sẵn, đọc rõ ràng:
Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri.
Ông Lâm tiếp tục giải thích:
- Như vậy, trong trường hợp bác Ba chỉ không viết được phiếu, còn vẫn có thể tự bỏ phiếu vào hòm phiếu, thì bác phải tự mình bỏ phiếu. Người viết hộ chỉ được viết đúng theo ý chí của bác và phải giữ bí mật nội dung phiếu.
Anh Tín gật gù:
- Dạ, em hiểu rồi. Tại thấy bác yếu, đi lại chậm nên em nghĩ bỏ giúp cho tiện.
Ông Lâm nói thêm:
- Pháp luật cũng có quy định: Trường hợp cử tri vì khuyết tật không tự bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu. Nhưng quy định này chỉ áp dụng khi cử tri hoàn toàn không thể tự bỏ phiếu, ví dụ như không đi lại được hoặc không cầm nắm được.
Sau khi thống nhất, Tổ bầu cử cử một thành viên hỗ trợ ông Ba di chuyển.
Ông Ba tự tay bỏ lá phiếu của mình vào hòm phiếu, trong sự chứng kiến trang nghiêm của Tổ bầu cử và các cử tri.
Khi lá phiếu được thả vào hòm, ông Ba xúc động nói:
- Cảm ơn các chú, các cô. Bác già rồi nhưng vẫn có thể tự tay bỏ lá phiếu của mình.
Nhiều cử tri xung quanh gật đầu tán thành. Không khí khu vực bỏ phiếu trở lại nghiêm túc, phấn khởi.
Qua câu chuyện trên có thể thấy rằng: Việc giúp đỡ cử tri phải đúng phạm vi, đúng trình tự mà pháp luật cho phép, tránh làm thay, làm sai, dù là vô tình. Tổ bầu cử giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hướng dẫn, giải thích và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh, bảo đảm quyền bầu cử của cử tri và tính hợp pháp của cuộc bầu cử.
Câu chuyện đã cho chúng ta những bài học pháp lý quan trọng. Cử tri không thể tự viết phiếu thì được nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu, trừ trường hợp không thể tự bỏ phiếu do khuyết tật. Người viết hộ, bỏ phiếu hộ phải tuyệt đối tôn trọng ý chí của cử tri và giữ bí mật phiếu bầu. Hiểu đúng - làm đúng pháp luật là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi của cử tri và bảo đảm cuộc bầu cử dân chủ, công bằng, đúng pháp luật. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử cần được thực hiện thường xuyên, sâu rộng để mỗi người dân đều hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình.
Mỗi lá phiếu tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng niềm tin lớn lao của Nhân dân. Giữ trọn ý chí của cử tri cũng chính là giữ gìn giá trị dân chủ và pháp quyền của Nhà nước ta./.
Trên cùng của Biểu mẫu
CÂU CHUYỆN SỐ 05:
LÁ PHIẾU ĐẶC BIỆT
 
Sáng ngày bầu cử, thôn An Bình của xã Minh Hòa thức dậy sớm hơn thường lệ. Trên con đường bê tông nhỏ dẫn vào nhà văn hóa thôn, cờ đỏ sao vàng được treo ngay ngắn, tung bay trong gió sớm.
Tại phòng bỏ phiếu số 2, Tổ trưởng Tổ bầu cử là bà Nguyễn Thị Hoa, một cán bộ nhiều kinh nghiệm, cẩn thận rà soát lại danh sách cử tri.
Bà Hoa dừng lại ở một dòng tên, khẽ nói:
- Còn ba cử tri chưa thể đến phòng bỏ phiếu được: cụ Sâm, bác Lợi và chị Hương đang điều trị tại trạm y tế xã.
Anh Bình, thư ký Tổ bầu cử, gật đầu:
- Dạ, em đã nắm danh sách rồi. Theo quy định, mình sẽ mang hòm phiếu phụ đến tận nơi cho các bác, các anh chị thực hiện quyền bầu cử.
Bà Hoa nhắc lại một cách dứt khoát:
- Đúng rồi. Cử tri ốm đau, già yếu, khuyết tật không thể đến phòng bỏ phiếu được thì Tổ bầu cử phải mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở, chỗ điều trị của cử tri, tuyệt đối không để sót quyền bầu cử của bất kỳ ai.
Đúng lúc đó, anh Sáng, con trai cụ Sâm tiến đến khu vực bầu cử, anh trình bày với anh Bình về trường hợp của gia đình mình:
- Anh Bình ạ, mẹ em nhiều tuổi rồi, sang năm nay sức khỏe bà yếu hẳn, không đi lại được nữa. Hôm nay em đến bỏ phiếu của em rồi nhân tiện lấy phiếu của mẹ em để bầu luôn. Anh đưa em hai phiếu nhé!
Anh Bình ôn tồn đáp:
- Ôi, không làm vậy được đâu chú Sáng ạ! Quyền bầu cử là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân cơ mà! Cử tri phải tự mình đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu cử thay. Còn trong trường hợp cử tri ốm đau, già yếu không thể đến phòng bỏ phiếu được thì Tổ bầu cử chúng tôi sẽ có trách nhiệm mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở, chỗ điều trị để họ thực hiện việc bầu cử.
Bà Hoa nói thêm:
- Đúng rồi! Chúng tôi ở đây vừa mới nhắc đến một số trường hợp, trong đó có trường hợp của mẹ cậu đó! Hôm trước Tổ bầu cử đã rà soát và chuẩn bị sẵn hòm phiếu phụ. Cậu cứ bỏ phiếu của cậu đi rồi chúng ta cùng mang hòm phiếu phụ về để mẹ cậu thực hiện quyền bầu cử của bà.
Nghe bà Hoa và anh Bình nói vậy, anh Sáng ngại ngần nói:
- Làm vậy thì phiền quá! Các anh chị đã bận rộn, vất vả từ sớm nay rồi. Để em viết luôn cũng được mà, mẹ em cũng đồng ý rồi.
- Đây là trách nhiệm của chúng tôi và cũng là quy định của pháp luật về bầu cử nữa cậu Sáng ạ! Kể cả trong trường hợp mẹ của cậu có đồng ý nhưng đó là nguyên tắc rồi, chúng ta phải thực hiện nhé! - anh Bình đáp.
- Vâng, anh chị đã giải thích như vậy em cũng hiểu rồi ạ! Để em vào bỏ phiếu rồi em dẫn đường đưa anh chị về nhà em nhé!
Nói rồi anh Sáng cầm thẻ cử tri tiến vào khu vực bầu cử.
Điểm đến đầu tiên của Tổ bầu cử là nhà cụ Sâm, năm nay đã 91 tuổi. Cụ bị tai biến nhẹ, đi lại rất khó khăn.
- Dạ, mời các cô, các chú và anh chị vào nhà. Mẹ em đang nằm trong buồng.
Cụ Sâm nằm trên giường, thấy Tổ bầu cử đến thì ánh mắt sáng lên. Cụ chậm rãi nói:
- Tôi tưởng già thế này là không được bỏ phiếu nữa rồi.
Bà Hoa mỉm cười, nhẹ nhàng đáp:
- Không đâu cụ ạ! Pháp luật quy định rất rõ, dù cụ già yếu, không đi lại được, Tổ bầu cử sẽ mang hòm phiếu và phiếu bầu đến tận nơi để cụ thực hiện quyền bầu cử.
Anh Bình đặt hòm phiếu phụ lên chiếc bàn nhỏ cạnh giường, kiểm tra niêm phong rồi nói rõ ràng:
- Chúng cháu phát phiếu để cụ tự tay bầu chọn. Nếu cụ không viết được, cụ có thể nhờ người viết hộ theo ý của mình.
Cụ Sâm gật đầu, run run cầm lá phiếu. Một lát sau, cụ nói:
- Các chú giúp tôi gấp phiếu lại nhé, tay tôi yếu quá.
Sau khi lá phiếu được gấp cẩn thận, cụ Sâm tự tay thả phiếu vào hòm phiếu phụ. Cụ thở nhẹ, giọng xúc động:
- Vậy là tôi yên tâm rồi. Lá phiếu của tôi cũng được gửi đi như mọi người.
Rời nhà cụ Sâm, Tổ bầu cử đến trạm y tế xã, nơi bác Lợi và chị Hương đang điều trị. Không khí ở trạm y tế yên tĩnh, mùi thuốc sát trùng thoang thoảng.
Bác Lợi bị tai nạn lao động, chân bó bột, không thể đi lại. Thấy Tổ bầu cử, bác hơi bất ngờ:
- Các anh, các chị đến tận đây luôn sao?
Bà Hoa trả lời:
- Dạ vâng. Cử tri không thể đến phòng bỏ phiếu thì Tổ bầu cử có trách nhiệm mang hòm phiếu phụ đến chỗ điều trị để cử tri thực hiện việc bầu cử.
Bác Lợi cười hiền:
- Vậy thì tốt quá. Tôi cứ lo nằm viện là mất quyền bầu cử.
Sau khi nhận phiếu, bác Lợi tự tay viết lá phiếu của mình. Anh Bình nhắc khẽ:
- Bác cứ bình tĩnh, lựa chọn đúng người mà bác tín nhiệm.
Bác Lợi hoàn thành việc bầu cử rồi bỏ phiếu vào hòm. Bác nói:
- Nằm viện mà vẫn được bỏ phiếu, tôi thấy mình vẫn là một công dân đầy đủ quyền lợi.
Ở giường bên cạnh, chị Hương - một phụ nữ khuyết tật vận động - xúc động nói:
- Em cảm ơn Tổ bầu cử. Việc các anh, các chị đến tận nơi khiến em thấy mình không bị bỏ quên.
Hoàn thành việc mang hòm phiếu phụ, Tổ bầu cử trở về phòng bỏ phiếu. Bà Hoa kiểm tra lại niêm phong hòm phiếu phụ trước sự chứng kiến của các thành viên.
Bà nói:
- Hôm nay chúng ta không chỉ làm đúng quy trình, mà còn làm tròn trách nhiệm với từng cử tri.
Anh Bình gật đầu:
- Qua những cuộc gặp này, em thấy rõ ý nghĩa của quy định pháp luật. Không ai bị bỏ lại phía sau trong ngày bầu cử.
Thực tế, có không ít những trường hợp đặc biệt như cụ Sâm, ông Lợi, chị Hương. Quy định về việc mang hòm phiếu phụ đến chỗ ở, chỗ điều trị của cử tri ốm đau, già yếu, khuyết tật không chỉ là thủ tục hành chính, mà còn là sự tôn trọng quyền làm chủ của Nhân dân. Mỗi lá phiếu, dù được bỏ tại phòng bỏ phiếu hay tại giường bệnh, đều có giá trị như nhau. Việc Tổ bầu cử chủ động mang hòm phiếu đến cho cử tri thể hiện tinh thần dân chủ, công bằng, đúng pháp luật và không để ai bị bỏ quên trong ngày hội toàn dân./.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 06:
CÂU CHUYỆN VỀ CHIẾC THẺ CỬ TRI
 
Sáng ngày bầu cử, khu vực bỏ phiếu số 3 tại nhà văn hóa thôn Đông Hòa, xã Hòa Phú rộn ràng từ rất sớm. Trên con đường dẫn vào khu vực bỏ phiếu, những lá cờ Tổ quốc được treo thẳng hàng, sắc đỏ nổi bật dưới ánh nắng ban mai. Tiếng loa truyền thanh vang lên đều đặn, nhắc nhở bà con nhân dân đi bầu cử đúng thời gian, mang theo Thẻ cử tri.
Trong phòng bỏ phiếu, các thành viên Tổ bầu cử đã có mặt đầy đủ. Ai nấy đều nghiêm túc, cẩn trọng trong từng khâu chuẩn bị. Bà Lê Thị Hạnh - Tổ trưởng Tổ bầu cử - đứng kiểm tra lại hòm phiếu, niêm phong, danh sách cử tri và các biểu mẫu theo quy định.
Bà Hạnh quay sang anh Nguyễn Văn Tuấn, thành viên Tổ bầu cử, dặn dò:
- Hôm nay lượng cử tri đông, các anh chị kiểm tra kỹ Thẻ cử tri, đối chiếu đúng danh sách, tuyệt đối không để xảy ra sai sót.
Anh Tuấn gật đầu:
- Dạ, em đã nắm rõ. Trường hợp nào đặc biệt, em sẽ báo ngay cho chị.
Khoảng gần 9 giờ sáng, khi dòng người vẫn đều đặn ra vào khu vực bỏ phiếu, một người đàn ông tầm ngoài bốn mươi tuổi bước vào phòng bỏ phiếu với vẻ mặt hơi bối rối. Anh là Trần Văn Minh, cử tri sinh sống tại thôn Đông Hòa, xã Hòa Phú.
Đến bàn kiểm tra danh sách, anh Minh ngập ngừng nói:
- Dạ, tôi xin phép báo với Tổ bầu cử… Thẻ cử tri của tôi bị mất mấy hôm trước. Hôm nay tôi cũng đã tìm lại một lần nữa nhưng vẫn không thấy nên chỉ mang theo căn cước công dân. Không biết tôi có được bỏ phiếu không ạ?
Nói rồi, anh Minh đưa căn cước công dân cho anh Tuấn. Anh Tuấn cẩn thận kiểm tra thông tin, đối chiếu họ tên, năm sinh với danh sách cử tri.
Anh Tuấn nhìn anh Minh, giọng chậm rãi:
- Anh Minh có tên trong danh sách cử tri của khu vực bỏ phiếu. Tuy nhiên, theo quy định, khi đi bầu cử, cử tri phải xuất trình Thẻ cử tri.
Nghe vậy, anh Minh thoáng lo lắng:
- Tôi cũng biết là phải có Thẻ cử tri, nhưng mấy hôm trước tôi sơ ý không biết làm ở đâu, tìm mãi không thấy. Tôi cư trú lâu năm ở đây ai cũng biết rồi, mà anh cũng đã rà soát danh sách, có tên tôi trong danh sách cử tri. Vậy có lẽ chỉ cần căn cước công dân để vào bầu cử là được thôi anh nhỉ!
Thấy tình huống có phần đặc biệt, bà Hạnh bước tới. Bà cầm căn cước công dân của anh Minh, đối chiếu lại một lần nữa rồi nhẹ nhàng giải thích:
- Anh Minh cứ bình tĩnh. Pháp luật bầu cử có quy định rõ đối với trường hợp Thẻ cử tri bị rách, hỏng hoặc bị mất. Việc anh đến báo với Tổ bầu cử là hoàn toàn đúng. Anh yên tâm, chúng tôi sẽ hướng dẫn anh để anh có thể thực hiện quyền bầu cử của mình đúng pháp luật.
Bà Hạnh nói thêm:
- Anh vẫn được thực hiện quyền bầu cử, nhưng phải làm đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Trước hết, anh cần viết giấy xác nhận là đã làm mất Thẻ cử tri, kèm theo xuất trình giấy tờ tùy thân và đề nghị cấp Thẻ mới. Ở đây anh có căn cước công dân là giấy tờ tùy thân rồi. Sau đó, Tổ bầu cử sẽ báo cáo Ủy ban nhân dân xã để cấp lại Thẻ cử tri cho anh.
Anh Minh thở phào:
- Dạ, cảm ơn chị. Tôi cứ lo là mất thẻ thì coi như mất luôn quyền bầu cử.
Bà Hạnh mỉm cười:
- Không ai bị mất quyền bầu cử chỉ vì sơ suất làm mất thẻ. Nhưng pháp luật cũng yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm mỗi cử tri chỉ bỏ phiếu một lần, đúng người, đúng quy định.
Theo hướng dẫn, anh Minh được mời ngồi vào bàn bên cạnh để viết giấy xác nhận đã mất Thẻ cử tri. Anh cẩn thận ghi rõ họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ thường trú, thời điểm phát hiện mất thẻ và cam kết chịu trách nhiệm về nội dung xác nhận.
Trong lúc anh Minh viết, anh Tuấn nói nhỏ với các thành viên Tổ bầu cử:
- Sau khi cấp lại thẻ cho anh Minh, mình nhớ ghi chú vào danh sách cử tri về việc cấp lại Thẻ cử tri do bị mất để theo dõi khi thực hiện bỏ phiếu trong ngày bầu cử, tránh trường hợp người khác nhặt được Thẻ cử tri bị mất để thực hiện việc bỏ phiếu làm ảnh hưởng đến kết quả bỏ phiếu tại khu vực bỏ phiếu nhé!
Bà Hạnh gật đầu:
- Đúng rồi. Đây là khâu rất quan trọng.
Khi anh Minh hoàn tất giấy xác nhận, bà Hạnh kiểm tra lại lần cuối rồi nói:
- Anh Minh, Tổ bầu cử sẽ báo cáo ngay với Ủy ban nhân dân xã để cấp lại Thẻ cử tri cho anh. Trong thời gian này anh vui lòng ngồi đợi một chút.
Không lâu sau, Thẻ cử tri mới của anh Minh được chuyển đến. Bà Hạnh trao tận tay anh và dặn dò:
- Anh kiểm tra lại thông tin trên Thẻ cử tri. Khi bỏ phiếu, anh nhớ tự mình thực hiện, không được nhờ người khác bầu cử thay.
Anh Minh cầm tấm Thẻ cử tri mới, xúc động nói:
- Tôi cảm ơn Tổ bầu cử rất nhiều! Nhờ các anh, các chị hướng dẫn cụ thể mà tôi vẫn được thực hiện quyền công dân của mình. Lần sau tôi sẽ nhớ giữ gìn cẩn thận Thẻ cử tri. Làm phiền đến các anh chị quá!
Anh Minh tiến vào buồng bỏ phiếu. Trong không gian yên tĩnh, anh cẩn trọng đọc danh sách ứng cử viên, suy nghĩ kỹ lưỡng trước khi đánh dấu lựa chọn của mình. Gấp lá phiếu lại ngay ngắn, anh bước ra và tự tay thả lá phiếu vào hòm phiếu.
Bỏ phiếu xong, anh Minh quay lại chào Tổ bầu cử:
- Một lần nữa, tôi xin cảm ơn các anh, các chị đã hỗ trợ. Hôm nay tôi hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình khi tham gia bầu cử.
Bà Hạnh đáp:
- Cảm ơn anh đã chấp hành đúng quy định và hợp tác với Tổ bầu cử.
Khi anh Minh rời đi, anh Tuấn chia sẻ:
- Những tình huống như thế này nếu không nắm chắc quy định pháp luật thì rất dễ xử lý sai.
Bà Hạnh gật đầu:
- Đúng vậy. Làm đúng quy trình không chỉ bảo đảm quyền lợi cho cử tri mà còn bảo vệ tính công bằng, minh bạch của cuộc bầu cử.
Buổi bầu cử tiếp tục diễn ra trong không khí nghiêm túc, trật tự. Mỗi cử tri đến đều được hướng dẫn tận tình, kiểm tra kỹ lưỡng. Không ai bị làm khó, nhưng cũng không có bất kỳ sự dễ dãi nào trái với quy định pháp luật.
Cuối buổi, khi tổng kết công việc, bà Hạnh nói với các thành viên Tổ bầu cử:
Qua tình huống của anh Minh, chúng ta càng thấy rõ ý nghĩa của việc nắm vững pháp luật bầu cử. Pháp luật luôn bảo đảm quyền bầu cử của công dân, nhưng đồng thời cũng đặt ra những quy định chặt chẽ để ngăn ngừa sai phạm. Trường hợp cử tri bị rách, hỏng hoặc mất Thẻ cử tri không làm mất đi quyền bầu cử, nếu cử tri kịp thời báo với Tổ bầu cử và thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định.
Đồng thời, câu chuyện cũng khẳng định trách nhiệm của Tổ bầu cử trong việc hướng dẫn, xử lý tình huống đúng pháp luật, cấp lại Thẻ cử tri khi cần thiết và ghi chú đầy đủ để tránh việc lợi dụng Thẻ cử tri bị mất, bảo đảm nguyên tắc mỗi cử tri chỉ được bỏ phiếu một lần.
Mỗi lá phiếu là sự thể hiện ý chí, nguyện vọng của công dân. Chỉ khi việc bầu cử được thực hiện đúng người, đúng quy định, công khai và minh bạch, thì giá trị dân chủ của lá phiếu mới được bảo đảm trọn vẹn./.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 07:
CHUẨN BỊ BẦU CỬ - CHUẨN BỊ TỪ KỶ CƯƠNG PHÁP LUẬT
 
Ông Nguyễn Văn Lâm, cử tri cao tuổi của xã An Bình, cẩn thận mở cuốn lịch treo trên tường và dùng bút khoanh tròn ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Qua nhiều năm tham gia các kỳ bầu cử, từ khi còn là một thanh niên xung phong trở về quê hương, ông Lâm hiểu rằng mỗi lá phiếu mình cầm trên tay không chỉ là quyền lợi cá nhân, mà còn là trách nhiệm đối với đất nước. Ông thường nói với các con, các cháu trong nhà: “Bầu cử không phải việc của riêng ai. Mình đi bầu là mình đang góp tiếng nói cho làng xóm, cho quê hương mình.”
Chính từ suy nghĩ giản dị ấy, câu chuyện về cuộc bầu cử ở xã An Bình bắt đầu - một câu chuyện gắn với ý thức chấp hành pháp luật, với những tình huống rất đời thường, và với niềm tin của Nhân dân vào một cuộc bầu cử dân chủ, công bằng, đúng quy định.
Trong phòng họp Ủy ban nhân dân xã An Bình, Tổ bầu cử số 3 đang họp triển khai nhiệm vụ. Trên bàn là các tài liệu: Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, các văn bản hướng dẫn, kế hoạch tổ chức bầu cử của Ủy ban bầu cử xã.
Ông Nguyễn Văn Khanh, Chủ tịch UBND xã, mở đầu cuộc họp bằng giọng chậm rãi nhưng dứt khoát:
- Bầu cử là công việc hệ trọng của đất nước. Mỗi khâu, mỗi việc đều phải thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Không được vì nể nang, chủ quan mà làm sai.
Bà Trần Thị Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã, trực tiếp phụ trách công tác bầu cử, nhấn mạnh thêm:
- Điều 95 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định rất rõ các hành vi bị nghiêm cấm. Trong đó có hành vi lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép cử tri; giả mạo giấy tờ; gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác làm sai lệch kết quả bầu cử. Đây là những điều pháp luật cấm tuyệt đối.
Tham dự cuộc họp còn có ông Phạm Văn Quân - Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, anh Lê Văn Tuấn - Trưởng công an xã, chị Nguyễn Thị Mai - chuyên viên Văn phòng phụ trách công tác tư pháp cùng đại diện các tổ chức đoàn thể. Mỗi người được phân công nhiệm vụ rõ ràng: người phụ trách tuyên truyền, người giám sát vận động bầu cử, người bảo đảm an ninh trật tự. Không khí cuộc họp nghiêm túc nhưng không căng thẳng. Ai cũng hiểu rằng, làm đúng luật ngay từ đầu chính là cách tốt nhất để phòng ngừa vi phạm.
Những ngày sau đó, xã An Bình rộn ràng hơn hẳn. Tại nhà văn hóa các thôn, loa truyền thanh liên tục phát nội dung tuyên truyền về quyền và nghĩa vụ của cử tri, về ngày bầu cử, về những điều pháp luật nghiêm cấm.
Trong một buổi sinh hoạt tổ dân phố, bà Nguyễn Thị Sáu - cử tri cao tuổi - băn khoăn hỏi: “Tôi già rồi, mắt kém, nếu đi bầu không đi được mà nhờ người khác giúp thì có được không?”
Chị Mai, nhẹ nhàng giải thích: “Pháp luật cho phép cử tri nhờ người khác viết phiếu hộ, nhưng việc lựa chọn ứng cử viên vẫn phải do chính cử tri quyết định. Không ai được lợi dụng việc giúp đỡ để tác động đến lá phiếu.”
Những câu hỏi tưởng như rất nhỏ ấy lại giúp người dân hiểu rõ hơn quyền của mình, từ đó yên tâm tham gia bầu cử.
Chỉ còn hơn một tuần nữa là đến ngày bầu cử, chị Mai nhận được phản ánh từ một số người dân thôn Đông Hòa: có người lạ đến nhà các cử tri cao tuổi, hỏi thăm, biếu quà và “gợi ý” lựa chọn một ứng cử viên cụ thể. Thông tin được báo cáo ngay cho lãnh đạo UBND xã. Không chần chừ, đồng chí Nguyễn Văn Khanh, Chủ tịch UBND xã yêu cầu triệu tập cuộc họp khẩn của Tổ bầu cử.
Anh Tuấn - công an xã - báo cáo kết quả xác minh ban đầu: người bị phản ánh là ông Trần Văn Dũng, có quan hệ thân quen với một ứng cử viên Hội đồng nhân dân xã.
Bà Hòa nghiêm giọng: “Dù giá trị quà tặng không lớn, nhưng hành vi tác động đến ý chí cử tri là vi phạm pháp luật. Chúng ta xử lý phải đúng quy trình, khách quan, minh bạch. Không được để dư luận hiểu sai rằng chính quyền bao che hay làm ngơ trước vi phạm.”
Sáng hôm sau, ông Trần Văn Dũng được mời làm việc tại trụ sở UBND xã. Ban đầu, ông tỏ ra lúng túng, cho rằng mình chỉ “thăm hỏi tình cảm”.
Chị Mai viện dẫn cụ thể: “Điều 95 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định rõ: Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.”
 Anh Tuấn nhấn mạnh thêm: “Nếu hành vi này gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo khoản 1 Điều 160 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.”
Trước những phân tích rõ ràng của chị Mai - công chức phụ trách công tác tư pháp và công an xã, ông dần nhận ra hành vi của mình là không phù hợp.
Biên bản được lập đúng trình tự. Ông Dũng cam kết chấm dứt ngay hành vi vi phạm và phối hợp tuyên truyền lại cho người dân hiểu đúng pháp luật.
Ứng cử viên có liên quan cũng được mời làm việc. Bà Hòa nhấn mạnh trách nhiệm: “Điều 65 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định rất rõ về hình thức vận động bầu cử. Việc vận động bầu cử của người ứng cử được tiến hành bằng các hình thức sau đây:
1. Gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri tại hội nghị tiếp xúc cử tri ở địa phương nơi mình ứng cử theo quy định;
2. Thông qua phương tiện thông tin đại chúng theo quy định.
Người ứng cử phải vận động bình đẳng, đúng hình thức, không được thông qua người khác để tác động trái pháp luật đến cử tri. Cũng may là chưa có hậu quả xảy ra, nên chúng tôi làm việc với anh để nhắc nhở anh. Anh phải hết sức rút kinh nghiệm và chấm dứt ngay việc làm trái quy định này.”
Ứng cử viên liên quan đã nhận thức được việc làm sai trái của mình và nghiêm túc tự kiểm điểm, rút kinh nghiệm, hứa sẽ thực hiện đúng quyền và trách nhiệm của mình trong đợt bầu cử này.
Chưa kịp lắng xuống, Tổ bầu cử lại tiếp nhận phản ánh mới: một cử tri phát hiện tên mình bị ghi nhầm năm sinh trong danh sách cử tri. Ông Khanh đã trực tiếp cùng chị Mai xuống tận nhà cử tri để xác minh, điều chỉnh kịp thời. Ông giải thích: “Danh sách cử tri phải được lập chính xác. Đây không chỉ là thủ tục hành chính, mà là bảo đảm quyền bầu cử của công dân theo quy định của pháp luật về bầu cử.”. Sự tận tình ấy khiến người dân thêm tin tưởng vào công tác bầu cử tại địa phương.
Tại buổi sinh hoạt thôn cuối năm, ông Phạm Văn Quân - Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã - nhấn mạnh: “Pháp luật không nhằm trừng phạt, mà nhằm bảo vệ quyền làm chủ của Nhân dân. Khi mỗi người hiểu luật, chấp hành luật, thì không ai có thể làm sai lệch ý chí của cử tri.”
Anh Hùng, một cử tri trẻ, chia sẻ: “Trước đây mình nghĩ bầu cử là việc chung chung. Giờ hiểu luật rồi mới thấy, lá phiếu của mình quan trọng thật.”
Những ngày bầu cử đang đến gần. Tại các tổ bầu cử, công tác chuẩn bị được triển khai chu đáo, thành viên tổ bầu cử được tập huấn kỹ lưỡng. Không khí cuộc họp thể hiện rõ tinh thần chủ động phòng ngừa vi phạm, đề cao trách nhiệm của từng thành viên tham gia công tác bầu cử.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp sắp tới là ngày hội lớn của toàn dân. Thành công của cuộc bầu cử không chỉ được đo bằng tỷ lệ cử tri đi bầu, mà còn bằng sự nghiêm minh của pháp luật, sự trung thực của người ứng cử và ý thức trách nhiệm của mỗi công dân.
Pháp luật đã quy định rõ:
Nghiêm cấm mọi hành vi lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép cử tri;
Nghiêm trị hành vi gian lận, làm sai lệch kết quả bầu cử;
Xử lý nghiêm người ứng cử kê khai không trung thực, vi phạm quy định về vận động bầu cử.
Hiểu luật - tin luật - chấp hành luật, mỗi cử tri đang góp phần làm nên một cuộc bầu cử dân chủ, công bằng, đúng pháp luật.
Bởi lẽ, mỗi lá phiếu bầu hôm nay chính là nền tảng cho niềm tin của Nhân dân vào Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 08:
LÁ PHIẾU ĐẦU TIÊN
 
Xã Bình Minh bước vào những ngày đầu xuân với một không khí rất khác mọi năm. Từ trụ sở Ủy ban nhân dân xã đến từng con ngõ nhỏ đều rực rỡ cờ hoa, pa-nô, áp-phích tuyên truyền về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp sắp diễn ra. Những dòng chữ quen thuộc hiện lên rõ ràng: “Mỗi lá phiếu - một niềm tin”, “Bầu cử là quyền và nghĩa vụ của công dân”.
Chiều hôm ấy, tại nhà văn hóa xóm Đồng Xanh tổ chức một buổi sinh hoạt chuyên đề về bầu cử. Có mặt từ sớm là ông Ba - một cựu chiến binh đã ngoài bảy mươi tuổi, mái tóc bạc trắng nhưng giọng nói vẫn sang sảng; bà Hương - Chi hội trưởng Hội Phụ nữ; anh Minh - cán bộ xã, phụ trách công tác tư pháp; chị Lan - giáo viên trường tiểu học; và Tuấn - một sinh viên năm nhất vừa tròn mười tám tuổi, lần đầu tiên tham dự buổi sinh hoạt tổ dân phố với tư cách cử tri.
Anh Minh đứng lên mở đầu buổi họp bằng giọng nói rõ ràng, mạch lạc:
- Thưa các bác, các anh chị, hôm nay xóm chúng ta sinh hoạt chuyên đề nhằm tuyên truyền, trao đổi về quyền bầu cử và quyền ứng cử của công dân, chuẩn bị cho ngày bầu cử sắp tới. Đây là dịp quan trọng để mỗi người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình đối với Nhà nước và xã hội.
Tuấn ngồi ở hàng ghế đầu, lắng nghe chăm chú. Cậu cảm thấy hồi hộp xen lẫn tò mò. Từ nhỏ đến giờ, Tuấn chỉ nghe bố mẹ nhắc đến “đi bầu”, được học trong chương trình phổ thông nhưng chưa bao giờ thực sự hiểu sâu sắc ý nghĩa của việc ấy.
Ông Ba chậm rãi giơ tay, xung phong phát biểu. Ông đứng dậy, đôi tay gầy nhưng chắc nắm lấy chiếc micro: Tôi xin phép được chia sẻ một chút!
Ông nói: Tôi tham gia bầu cử từ những năm đất nước còn nhiều khó khăn. Ngày ấy, lá phiếu quý lắm các cháu ạ. Có những nơi bà con phải đi bộ hàng chục cây số, vượt sông, băng rừng để được bỏ phiếu.
Ông dừng lại, ánh mắt nhìn xa xăm: Quyền bầu cử, nói một cách giản dị, là quyền của mỗi công dân được trực tiếp lựa chọn người đại diện cho mình vào cơ quan quyền lực nhà nước - từ Quốc hội đến Hội đồng nhân dân các cấp. Mỗi lá phiếu không chỉ là tờ giấy, mà là niềm tin, là tiếng nói của nhân dân gửi gắm vào những người mà mình lựa chọn.
Anh Minh tiếp lời ông Ba, vừa nói vừa chiếu lên màn hình một số nội dung pháp luật cơ bản: Vâng, cảm ơn bác Ba. Kính thưa bà con nhân dân, theo Điều 27 Hiến pháp năm 2013 và Điều 2 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, tính đến ngày bầu cử được công bố, công dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử. Quyền bầu cử được thực hiện thông qua việc tham gia giới thiệu người ứng cử và trực tiếp bỏ phiếu để lựa chọn đại biểu. Để rõ hơn, tiếp theo xin mời bà con thôn mình cùng phát biểu về sự hiểu biết của mình đối với quyền bầu cử.
Chị Lan giơ tay phát biểu: Là giáo viên, tôi thường nói với học sinh rằng: bầu cử không phải là chuyện “xa vời của người lớn”, mà là bài học về trách nhiệm công dân. Khi các em đủ 18 tuổi, các em có quyền tự mình quyết định, lựa chọn những người xứng đáng đại diện cho tiếng nói của mình.
Bà Hương nhẹ nhàng lên tiếng: Ngoài quyền bầu cử, pháp luật còn quy định quyền ứng cử. Đây là quyền để công dân, khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo luật định, thể hiện nguyện vọng được tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân.
Anh Minh bổ sung: Đúng rồi ạ! Cụ thể, công dân đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử. Quyền ứng cử thể hiện sự dân chủ, bình đẳng trong xã hội, khuyến khích những người có tâm, có tài, có uy tín tham gia quản lý nhà nước và xã hội. Sau đây tôi xin kể một câu chuyện nhỏ cho bà con nghe: Cách đây vài nhiệm kỳ, một đồng nghiệp của tôi đã mạnh dạn ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân huyện. Ban đầu chị ấy rất lo lắng, nhưng chính sự ủng hộ của cử tri đã giúp chị tự tin hơn. Giờ đây, chị ấy đang đóng góp rất tích cực cho các chính sách giáo dục ở địa phương.
Câu chuyện khiến cả hội trường xôn xao. Quyền ứng cử, hóa ra không phải là điều gì quá xa vời, mà là cánh cửa để những người bình thường có thể đóng góp cho cộng đồng.
Buổi sinh hoạt kết thúc trong không khí ấm áp. Trên đường về, Tuấn đi bên ông Ba, khẽ nói: Ông ơi, hôm nay cháu mới hiểu rõ thế nào là quyền bầu cử. Trước đây cháu nghĩ đi bầu chỉ là nghĩa vụ, nhưng giờ cháu thấy đó còn là quyền của mình.
Ông Ba cười hiền: Đúng rồi cháu. Bầu cử là quyền, đồng thời cũng là trách nhiệm. Khi cháu cầm lá phiếu trên tay, cháu đang góp phần quyết định tương lai của đất nước, của chính nơi mình đang sống. Kỳ bầu cử này là lần đầu tiên của cháu trai của ông. Hôm đó, cả nhà ta sẽ cùng đi bầu cử. Cháu nhớ khi đến khu vực bỏ phiếu cần phải đọc kỹ danh sách ứng cử viên, nhớ lại những gì đã được nghe, được học, rồi cẩn thận đánh dấu lựa chọn của mình. Khoảnh khắc bỏ lá phiếu vào hòm phiếu, cháu sẽ như ông trước đây, cảm thấy một niềm tự hào rất lạ. Đó là niềm tự hào của một công dân lần đầu thực hiện quyền bầu cử.
Chiều hôm ấy, loa truyền thanh vang lên bản tin quen thuộc về ngày hội bầu cử toàn dân. Ông Ba ngồi trước hiên nhà, mỉm cười. Bà Hương tất bật tổng hợp danh sách cử tri. Anh Minh kiểm tra lại hồ sơ bầu cử. Chị Lan chuẩn bị bài giảng về quyền công dân cho học sinh. Và Tuấn, trong lòng tràn đầy suy nghĩ về trách nhiệm của mình với cộng đồng.
Câu chuyện nhỏ ở xã Bình Minh đã lan tỏa một thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: Quyền bầu cử và quyền ứng cử không chỉ được ghi nhận trong Hiến pháp và pháp luật, mà còn sống động trong từng hành động, từng lựa chọn của mỗi công dân. Mỗi sự lựa chọn hôm nay chính là cách mỗi công dân góp phần xây dựng tương lai chung của cộng đồng và đất nước.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 09:
CƠN GIÓ NGƯỢC CHIỀU
 
Chị Hương là chủ một hợp tác xã nông nghiệp tại xã An Bình, 35 tuổi, chị đã dành gần mười năm để vực dậy vùng cam canh đặc sản tại quê nhà. Sự quyết đoán, kiến thức chuyên môn và cái tâm với người nông dân đã giúp chị nhận được sự tín nhiệm lớn của bà con. Khi kỳ bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân sắp đến, chi hội phụ nữ và bà con trong xã tha thiết giới thiệu chị ra ứng cử.
Hương thao thức nhiều đêm, chị hiểu rằng nếu trở thành đại biểu, mình sẽ có tiếng nói mạnh mẽ hơn để bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ nông thôn và thúc đẩy chính sách nông nghiệp bền vững. Sau khi tham khảo ý kiến gia đình và nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ người chồng, Hương quyết định nộp hồ sơ tự ứng cử.
Tuy nhiên, việc chị Hương ứng cử lại trở thành "cái gai" trong mắt ông Quyền - một người đàn ông có tư tưởng bảo thủ. Ông Quyền luôn giữ quan điểm: "Đàn bà chỉ nên quanh quẩn nơi xó bếp, ra xã hội chỉ làm rối việc".
Dưới danh nghĩa góp ý, ông đã hẹn gặp chị Hương để nói chuyện.
- Này cô Hương, tôi nghe phong phanh cô đang làm hồ sơ tự ứng cử vào Hội đồng nhân dân tỉnh à? Tôi nói thật, cô còn trẻ, lại là phụ nữ, nên cân nhắc. Việc nhà, việc cửa, rồi lại con cái nhỏ dại, gánh vác việc nước nặng nề lắm, e là quá sức.
Chị Hương mỉm cười điềm tĩnh:
- Cháu cảm ơn chú đã lo lắng. Nhưng cháu nghĩ, nếu phụ nữ chúng cháu cứ sợ “quá sức” mà không bước ra, thì những vấn đề của phụ nữ nông thôn sẽ mãi không có người thấu cảm để kiến nghị lên cấp trên chú ạ.
- Hừ. Cô bớt mơ mộng lại, chính trường không phải là nơi để thể hiện sự lãng mạn của phụ nữ. Từ xưa đã có câu “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”, cô ra đó tranh giành với cánh đàn ông chúng tôi, thiên hạ người ta cười cho là không biết giữ lễ nghi, lại bảo là ham danh lợi, bỏ bê gia đình đấy. Tôi nói đây cũng chỉ là muốn giữ danh dự cho cô thôi. Tôi nói thế mà cô không hiểu thì thôi, cô về đi.
Khuyên can chị không được, ông Quyền chọn một con đường tăm tối hơn: Tuyên truyền thông tin sai sự thật để bôi nhọ danh dự chị Hương.
Ông bắt đầu thêu dệt những câu chuyện không có thật. Tại các quán nước trong xã, những lời thì thầm bắt đầu lan rộng: "Nghe nói cô Hương đi công tác trên tỉnh suốt là để cặp kè với đại gia nào trên ấy lấy vốn làm ăn, chứ nào có giỏi giang gì". Thậm chí, họ còn cắt ghép hình ảnh cô đứng cạnh các đối tác nam trong các hội thảo nông nghiệp để gửi vào các nhóm mạng xã hội của thôn, xã.
Chỉ trong một tuần, cơn bão tin đồn đã càn quét qua đời sống của Hương. Đi đến đâu chị cũng gặp những ánh mắt dò xét, mỉa mai. Tin đồn lan truyền đến nhà chị, khiến cuộc sống cũng bị ảnh hưởng. Hôm nay, vừa về đến nhà, bà San - mẹ chồng Hương đã gọi chị vào nói chuyện. Bà vứt điện thoại xuống bàn, giọng run run:
- Hương, con xem cả xã người ta nói gì về con? Họ bảo con đi hội thảo trên tỉnh thực chất là đi khách sạn với đại gia. Rồi họ còn bảo con dùng nhan sắc để đổi lấy mấy cái dự án cam sạch. Con làm gì thì làm, đừng để cái nhà này muối mặt với làng xóm.
Chị Hương bàng hoàng:
- Mẹ, sao mẹ lại tin những lời xuyên tạc đó? Con làm việc vì bà con, vì tâm huyết của con, con chưa bao giờ làm trái lương tâm...
- Lương tâm của con ai làm chứng? Người ta chỉ thấy con đi sớm về khuya, bỏ chồng bỏ con ăn cơm ngoài. Đàn bà con gái mà ham hố chính trị làm gì cho người ta bôi tro trát trấu vào mặt? Hay là con rút đơn đi, cho nhà này được yên - bà San bực bội nói.
Anh Tuấn chồng Hương nắm lấy tay vợ:
 - Mẹ à, con tin vợ con. Chính những kẻ xấu đang muốn vợ con rút lui nên mới tung tin bẩn. Nếu mình lùi bước bây giờ, nghĩa là mình thừa nhận họ nói đúng.
Sau một hồi được vợ chồng Hương giải thích, mẹ chồng chị cũng nguôi ngoai. Tuy vậy, những lời đồn bên ngoài vẫn chưa dừng lại. Tại buổi hội nghị lấy ý kiến nhận xét, ông Quyền đã đứng lên phát biểu gay gắt:
- Chúng tôi không cần một người phụ nữ không có đạo đức đại diện cho tiếng nói của mình. Cô ấy bỏ bê con cái, suốt ngày chạy ngoài đường, làm sao hiểu được nỗi khổ của gia đình? Cô Hương đây tài giỏi chưa thấy đâu, nhưng tin đồn về lối sống không lành mạnh thì tràn ngập. Một người phụ nữ mà đến cái danh dự cá nhân còn để người ta xì xào, thì đại diện cho ai? Phụ nữ mà làm chính trị thì chỉ có hỏng việc lớn. Tư tưởng từ  bao đời nay rồi, cô Hương nên rút lui để giữ chút thể diện.
Nghe ông Quyền nói vậy, bà con cũng bắt đầu dao động, vài người đã lục tục phản đối theo ông. Chị Hương thấy vậy đã đứng dậy dõng dạc:
- Thưa bác Quyền và thưa tất cả bà con. Cháu sẵn sàng tiếp thu những góp ý về chuyên môn. Nhưng những cáo buộc về đạo đức mà bác vừa nêu, cháu đề nghị bác đưa ra bằng chứng xác thực, đừng chỉ nghe tin đồn vô cớ. Cháu tự ứng cử vì cháu thấy mình có đủ năng lực và được pháp luật bảo vệ quyền bình đẳng giới.
Tuy vậy, định kiến giới cũ kỹ hòa quyện với những thông tin bịa đặt đã tạo nên một áp lực khủng khiếp. Chị Hương cảm thấy như bị nghẹt thở. Có lúc, chị đã định rút lui vì không muốn gia đình bị kéo vào vũng bùn này.
Trong lúc tuyệt vọng nhất, chị Hương tìm kiếm sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng và nhận được sự hỗ trợ nhiệt tình. Cơ quan công an cũng bắt tay vào xác minh các tin đồn đang lan truyền. Họ nhanh chóng tìm ra bằng chứng về việc ông Quyền là người đã tạo nên tin đồn vô căn cứ. Đồng thời, những người dân được cô giúp đỡ bấy lâu nay đã đồng loạt lên tiếng, bà Minh - một lão nông có uy tín trong thôn đã đứng lên trong buổi họp:
- Tôi sống ở đây gần 70 năm, tôi thấy cô Hương làm nhiều hơn nói. Những kẻ bảo đàn bà không làm được việc lớn là những kẻ sợ sự tiến bộ. Những hình ảnh, lời đồn kia chỉ là trò bẩn thỉu để hạ bệ một người có tâm.
Trước các chứng cứ không thể chối cãi và sự ủng hộ của đa số người dân, ông Quyền bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi của mình. Anh Hòa - cán bộ công an xã đã cập nhật cho bà con và ông Quyền quy định của pháp luật về các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới liên quan đến chính trị. Anh nói:
- Bác Quyền ạ, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: “Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự”.
- Tôi... tôi chỉ muốn bảo vệ sự thuần phong mỹ tục... Tôi nghĩ phụ nữ...
- Thời đại nay là thời đại mới rồi, năng lực của chị em phụ nữ không hề thua kém đàn ông chúng ta. Phụ nữ cũng có các quyền bình đẳng như đối với đàn ông. Việc chị Hương ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân là hoàn toàn hợp pháp. Hành vi của bác là sai, là vi phạm quy định của pháp luật tại điểm c khoản 1 Điều 6 Nghị định số 125/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới: “1. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: c) Cố ý tuyên truyền sai sự thật để cản trở người tự ứng cử, được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, vào cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp vì định kiến giới”. Ngoài ra, bác còn phải buộc xin lỗi công khai chị Hương; buộc cải chính công khai những thông tin sai sự thật về chị.
Nhờ được các cơ quan chức năng tuyên truyền, phổ biến quy định của pháp luật, ông Quyền đã nhận ra lỗi lầm của mình. Ông tiến hành nộp phạt, xin lỗi chị Hương, đính chính lại những thông tin sai sự thật đã bịa đặt về chị. Sau đợt ồn ào đó, định kiến đối với phụ nữ của ông cũng đã thay đổi.
Câu chuyện của chị Hương đã chứng minh một sự thật: Định kiến về giới và những thủ đoạn tuyên truyền sai trái có thể gây ra những cơn gió ngược chiều đầy khó khăn, nhưng chúng không bao giờ dập tắt được ngọn lửa của năng lực và lòng chính trực. Pháp luật luôn là lá chắn vững chắc để bảo vệ quyền bình đẳng của phụ nữ trên mọi mặt trận, đặc biệt là trong việc tham gia vào quản lý nhà nước.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 10:
CHUYỆN BẦU CỬ Ở THÔN BẢN PHÁI
 
Trước ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, ánh đèn từ sân Nhà văn hóa thôn Bản Phái sáng rực cả một góc đường làng gần trung tâm xã Y. Bên trong nhà văn hóa, ông Thành - Tổ trưởng Tổ bầu cử đang bắt đầu tỉ mỉ hướng dẫn, phổ biến cho bà con trong thôn cách ghi phiếu bầu sao cho chính xác, đúng quy định của pháp luật.
Ông Thành cầm một tờ phiếu mẫu khổ lớn đã được chuẩn bị sẵn treo trên bảng để bà con nhìn được rõ rồi dõng dạc nói lớn:
- Thưa tất cả bà con, ngày 15/3/2026 là một ngày rất quan trọng với bà con ta nói riêng và đối với cả đất nước ta nói chung. Để lá phiếu của chúng ta hợp lệ và thể hiện được đúng ý chí của mình, tôi xin lưu ý tới bà con một số điểm quan trọng.
Nói rồi, ông bắt đầu phổ biến tới bà con một số quy định của pháp luật trong ngày bầu cử.
Anh Thanh, một thanh niên trẻ vừa đi làm xa về, bỗng giơ tay hỏi:
- Bác Thành ơi, bác cho cháu hỏi, cháu thắc mắc từ nãy đến giờ. Nếu như cháu không ưng ai trong danh sách bầu cử thì cháu phải làm thế nào? Cháu thấy anh họ cháu rất giỏi nhưng không có tên trên danh sách, thế ngày mai cháu có được viết tên anh ấy vào phiếu không?
Ông Thành cười, ôn tồn giải thích:
- Câu hỏi của cháu rất hay! Bà con lưu ý rằng tuyệt đối “không được viết thêm, không được ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử vào phiếu bầu”. Điều này đã được Bộ Nội vụ hướng dẫn rõ ràng trong Thông tư số 21/2025/TT-BNV ngày 12/10/2025, các cháu thanh niên trẻ tuổi có thể tìm trên điện thoại để bà con cùng đọc. Nếu cháu Thanh và bà con không tín nhiệm người ứng cử nào (tức là không bầu cho người có tên trong phiếu bầu cử) thì gạch ngang cả họ và tên người ứng cử đó. Nhớ là gạch đè lên cả hàng chữ họ và tên nhé. Nhưng hãy nhớ, chúng ta chọn người tài đức, chứ đừng gạch một cách cảm tính.
Nghe vậy, bà Chín ngồi hàng ghế đầu, nheo mắt hỏi:
- Này ông Thành, tôi là tôi không thích gạch, trông nó xấu lắm, tôi khoanh tròn cái tên của người tôi chọn được không? Hay là tôi đánh dấu nhân vào bên cạnh cho dễ nhìn?
Ông Thành lắc đầu nhấn mạnh:
- Không được đâu bà Chín ơi! Pháp luật quy định rõ ràng là: “không được khoanh tròn; không được đánh dấu trên phiếu bầu”. Việc bà viết bất kỳ ký hiệu lạ nào ngoài việc gạch tên người không tín nhiệm đều sẽ khiến lá phiếu bị coi là không hợp lệ rồi. Bà con cũng lưu ý rằng: “không để nguyên phiếu bầu (không gạch bất kỳ tên người ứng cử nào) đối với phiếu bầu có số dư người ứng cử”. Ví dụ như này, nếu có 5 người mà chỉ được bầu 3, bà con phải chọn gạch đi 2 người; nếu như để nguyên cả 5, phiếu đó cũng không được tính.
Nghe vậy, bà con bên dưới người gật gù, người lại xì xào bàn tán. Bỗng có tiếng hỏi:
- Vậy nếu như cháu không thấy tín nhiệm ai, gạch sạch tên cả danh sách thì sao bác Thành? - nói rồi quay sang cười phá lên với mấy thanh niên bên cạnh.
Mọi người đều quay lại hướng phát ra tiếng nói cười, là Tuấn - một thanh niên “khó bảo” trong làng.
Ông Thành nghiêm nét mặt:
- Đề nghị các cháu giữ trật tự và nghiêm túc - rồi ông nói tiếp:
- Việc đó cũng không được. Thông tư hướng dẫn số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ quy định rõ rồi, các cháu và bà con hãy lưu ý: “không gạch tất cả người ứng cử trong phiếu bầu”. Chúng ta đi bầu là để chọn ra đại biểu đại diện cho tiếng nói của mình. Nếu gạch hết, lá phiếu đó trở thành vô giá trị. Đồng thời, bà con cũng nhớ rằng: “không bầu (không để lại) quá số đại biểu được ấn định trong phiếu bầu”. Ví dụ đơn vị bầu cử chỉ lấy 3 đại biểu, mà bà con lại để lại 4 tên (chỉ gạch 1 tên) thì phiếu đó cũng không hợp lệ.
Buổi họp kết thúc lúc 10 giờ đêm, sau khi ông Thành giải thích hết các câu hỏi của bà con trong thôn.
Sáng chủ nhật, trời trong xanh, nắng vàng rực rỡ chiếu khắp nơi. Bà con thôn Bản Phái xúng xính áo quần chỉnh tề đi bỏ phiếu. Tại bàn hướng dẫn, chị Lan - một chủ cửa hàng bán tạp hóa trong thôn đang loay hoay cầm tờ phiếu và cây bút mực. Do hồi hộp và run tay, chị lỡ làm rách mép giấy tờ phiếu và gạch nhầm vào người chị vốn rất tín nhiệm.
Chị Lan hớt hải chạy lại bàn Tổ bầu cử:
- Các anh ơi, tôi lỡ tay viết hỏng phiếu rồi! Các anh đổi cho tôi phiếu khác được không?
Ông Thành điềm tĩnh trả lời:
- Chị đừng lo, chúng tôi sẽ đổi cho chị phiếu khác. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư hướng dẫn số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, “Nếu cử tri yêu cầu đổi phiếu bầu khác do viết hỏng, Tổ bầu cử phải thu hồi phiếu viết hỏng của cử tri, sau đó mới được phát phiếu bầu khác”. Do đó, bây giờ chị đưa lại tờ phiếu hỏng đó cho tôi để tôi ký xác nhận thu hồi, rồi tôi sẽ cấp cho chị một tờ phiếu mới.
- Ơ vậy ạ, tôi cứ tưởng phiếu hỏng thì được cầm về, tôi định giữ làm kỉ niệm, dù sao cũng phải mất mấy năm mới được đi bầu một lần - nói rồi chị cười rút lá phiếu hỏng từ túi áo ra đưa cho ông Thành.
Ông Thành thu hồi lại phiếu và phát phiếu bầu khác cho chị Lan. Sau khi nhận phiếu mới, chị vào phòng bỏ phiếu, cẩn thận xem xét và gạch ngang tên người mình không chọn, đảm bảo đường gạch rõ ràng đè lên hàng chữ họ tên, không khoanh tròn, không ký tên hay viết thêm bất cứ điều gì rồi bỏ phiếu vào hòm phiếu.
Trong không khí rộn ràng, Hòa - một thanh niên trong thôn vì muốn lưu giữ những kỉ niệm đẹp ngày bầu cử nên đã xin phép ông Thành - Tổ trưởng Tổ bầu cử được quay phim và chụp ảnh. Ông Thành ôn tồn nhắc nhở:
- Bác cho phép, nhưng cháu nhớ không được làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của Tổ bầu cử, không cản trở việc bỏ phiếu của cử tri và không vi phạm nội quy phòng bỏ phiếu; đặc biệt cháu phải bảo đảm bảo mật thông tin bỏ phiếu của các cử tri khác trong suốt quá trình bỏ phiếu.
Mọi việc diễn ra suôn sẻ cho đến khi một thanh niên khác vì quá phấn khích đã đứng ngay giữa lối đi để livestream, gây ảnh hưởng đến việc bỏ phiếu của bà con  và làm mất trật tự. Ngay lập tức, ông Thành và các thành viên trong Tổ bầu cử đã yêu cầu người này dừng việc quay phim vì hành động đó đang cản trở và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc bầu cử.
Đến cuối ngày, sau khi hết giờ bỏ phiếu, hòm phiếu được mở và công tác kiểm phiếu bắt đầu dưới sự giám sát chặt chẽ, những lá phiếu của thôn Bản Phái đều rất rõ ràng, hợp lệ. Câu chuyện bầu cử ở thôn Bản Phái khép lại trong niềm vui chung. Những đại biểu xứng đáng nhất đã được bà con chọn ra, nhờ vào những lá phiếu đúng luật, đủ tâm của mỗi người dân.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 11:
CHIẾN THẮNG LỚN NHẤT
 
Xã Bình Yên vốn là một vùng quê thuần nông, người dân sinh sống chủ yếu nhờ canh tác nông nghiệp và trồng rừng. Kỳ bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân xã nhiệm kỳ này có một điểm đặc biệt: trong số các ứng cử viên tại đơn vị bầu cử số 3, có Mai - một cử nhân ngành nông nghiệp trẻ, người đã mang giống lúa mới và các kỹ thuật thâm canh về quê phổ biến đến bà con.
Mai tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp với tấm bằng xuất sắc, sau khi tốt nghiệp, cô không ở lại thành phố làm việc như các bạn cùng lớp mà lựa chọn trở về quê, mang theo kiến thức, kỹ năng đã học được góp phần giúp quê hương ngày càng phát triển. Với tinh thần hăng hái, nhiệt tình, không ngại khó, ngại khổ, cô đã đưa giống lúa mới phù hợp với điều kiện của địa phương về quê, giúp năng suất của bà con ngày càng tăng. Mai không chỉ có trình độ mà còn rất quan tâm, sâu sát với đời sống của bà con nhân dân. Nhiều người dự đoán cô sẽ đạt số phiếu cao nhất, đặc biệt chị em phụ nữ trong xã rất ủng hộ Mai.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của Mai lại khiến ông Tín - một cử tri có tiếng nói trong dòng họ Hoàng tại địa phương cảm thấy không hài lòng. Ông Tín vốn là người nổi tiếng giữ tư tưởng “Trọng nam khinh nữ” từ xưa đến nay với câu cửa miệng: “Đàn bà biết cái gì mà nói”. Trong mắt ông Tín, phụ nữ luôn luôn phải phục tùng, nghe lời đàn ông, mọi việc trong nhà đều do đàn ông quyết định; việc cho con gái học hết lớp 12 đã là quá ưu ái chứ đừng nói đến việc học hết đại học và còn ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân như Mai. Với ông, việc quản lý hay quyết định vận mệnh của bà con phải nằm trong tay đàn ông, chỉ đàn ông mới làm nên chuyện lớn.
Việc Mai ứng cử khiến ông Tín rất khó chịu, ăn không ngon ngủ không yên mấy hôm liền. Biết rằng uy tín của Mai trong bà con đang lên cao, ông không tấn công trực diện vào năng lực của cô mà bắt đầu thực hiện chiến dịch lôi kéo cử tri theo hướng phân biệt giới tính.
Vào những buổi chiều tối tại quán nước hay trong các buổi họp thôn, họp họ, ông Tín bắt đầu rỉ tai:
- Các ông xem, cái xã này từ xưa đến nay có việc gì lớn mà đàn bà quyết được đâu? Đàn bà chả khác gì mấy con vịt giời, nay mai nó bay đi lấy chồng xa hoặc lo việc con cái thì thời gian đâu mà đi họp, mà lo việc cho dân?
Thấy mọi người còn ngần ngại, ông Tín tiếp tục xúi giục bằng cách đánh vào tâm lý gia đình:
- Tôi nói thật, bầu cho phụ nữ là lãng phí lá phiếu. Đơn vị mình có 3 người, 2 nam 1 nữ. Tôi đề nghị anh em trong họ, trong thôn, cứ nhằm hai ông nam mà bầu. Đàn ông họ quyết đoán, bản lĩnh hơn, cứ nam giới mà bầu cho tôi. Đừng để phụ nữ ngồi lên đầu lên cổ mình. Đàn bà phụ nữ ấy mà, cứ ở nhà chăm lo nhà cửa bếp núc chồng con là ổn nhất.
Kể từ đó, đi đâu ông cũng dặn mọi người cứ khoanh vào phiếu bầu cho 2 người nam giới, tuyệt đối không bầu cho Mai. Chiến dịch của ông Tín bắt đầu có tác dụng. Trong các gia đình, nảy sinh những cuộc tranh luận gay gắt.
Anh Hùng, một thanh niên trẻ muốn bầu cho Mai vì nể phục tài năng, đã bị bố (một người em họ của ông Tín) mắng nhiếc:
- Mày không nghe lời bác Tín à? Bác ấy nói đúng đấy. Đàn bà biết gì chuyện chính trị. Mày mà bầu cho con Mai là làm nhục mặt đàn ông cái họ này!
- Ơ kìa bố, con không ngờ bố lại nghe lời bác Tín đấy. Thời đại nào rồi mà bố với bác vẫn còn giữ tư tưởng trọng nam khinh nữ đấy ạ. Cô Mai được ăn học đàng hoảng, vừa có kiến thức lại tận tâm, chăm chỉ, nhiệt tình giúp đỡ bà con. Bố không ủng hộ thì thôi đằng này chỉ vì cô ấy là phụ nữ mà lại nghe theo lời bác Tín.
- Mày im ngay, bác Tín nói đúng, chuyện trong nhà còn chưa đến lượt phụ nữ lên tiếng chứ đừng nói là vấn đề liên quan đến bà con cả xã này.
Không khí trong thôn, trong xã bỗng trở nên căng thẳng, hình thành 2 phe: một bên tin tưởng và sẵn sàng bầu cho Mai, một bên vẫn giữ quan điểm chỉ bầu cho nam giới. Những người phụ nữ trong xã cảm thấy bị tổn thương sâu sắc. Họ nhận ra rằng, dù mình có nỗ lực đến đâu, vẫn có những rào cản vô hình từ định kiến cũ kĩ đang cố tình gạt bỏ đi tiếng nói của họ.
Sự việc xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho nam giới của ông Tín không lọt qua được tai mắt của các cơ quan chức năng xã. Chị Lan, thành viên Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, sau khi nắm bắt được các thông tin về việc này đã báo cáo lên Ủy ban Bầu cử.
Xã đã tổ chức ngay một buổi làm việc trực tiếp tại nhà văn hóa, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân. Tại đây, đại diện chính quyền xã đã phân tích rõ hành vi của ông Tín. Anh An, cán bộ phụ trách tư pháp xã dõng dạc nói:
- Thưa bà con! Việc lựa chọn người đại biểu là quyền tự do căn cứ vào năng lực và đạo đức của mỗi cá nhân, không phân biệt giới tính. Hành vi xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho một giới tính nhất định của bác là vi phạm nguyên tắc bầu cử và pháp luật về bình đẳng giới.
Sau khi thấy bà con xôn xao bàn tán, anh nói tiếp:
- Bà con ạ, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định: “Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự”.
- Hành vi xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho người thuộc một giới tính nhất định khi bầu cử là vi phạm điểm a khoản 2 Điều 6 Nghị định số 125/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới như sau:
2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Xúi giục, lôi kéo người khác chỉ bỏ phiếu cho người thuộc một giới tính nhất định khi bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, vào cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp vì định kiến giới”.
Cuối cùng, căn cứ vào các quy định của pháp luật, ông Tín đã bị lập biên bản và xử phạt với số tiền 4.000.000 đồng về hành vi của mình.
Ban đầu ông còn cãi chày cãi cối, nhưng trước những nhân chứng và chứng cứ cụ thể, ông đã phải cúi đầu nhận lỗi. Ngay sau đó, chính quyền xã đã tổ chức một buổi truyền thông để giải thích cho bà con hiểu về quyền bình đẳng và tiêu chuẩn của người ứng đại biểu.
Sau sự việc đó, bà con trong xã đã hiểu hơn các quy định của pháp luật, ngày bầu cử diễn ra trong không khí công bằng và dân chủ. Không còn những lời xúi giục sau lưng, bà con cầm lá phiếu với sự cân nhắc kỹ lưỡng về tài và đức.
Kết quả, Mai đã trúng cử với số phiếu rất cao. Nhưng chiến thắng lớn nhất là sự thay đổi trong nhận thức của bà con xã Bình Yên. Ông Tín, sau bài học thích đáng từ pháp luật, đã hiểu ra rằng: Lá phiếu chỉ thực sự có giá trị khi nó đặt vào đúng người có năng lực, bất kể họ là nam hay nữ.
Câu chuyện khép lại với hình ảnh Mai đứng trước hội trường hứa sẽ nỗ lực hết mình vì nhân dân. Công lý không chỉ nằm ở hình phạt được áp dụng, mà còn ở việc bảo vệ quyền được cống hiến của mọi giới tính trong một xã hội văn minh.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 12:
TRƯỚC NGÀY HỘI NON SÔNG Ở BẢN MÂY
 
Những ngày đầu tháng Hai, khi đào rừng vừa chớm nở, bản Mây như bước vào một nhịp sống khác hẳn ngày thường. Con đường đất quanh co dẫn từ đầu bản vào trung tâm xã được bà con quét dọn sạch sẽ. Trên những mái nhà sàn lợp ngói âm dương, cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đang đến rất gần.
Tại nhà văn hóa thôn, anh Hoàng Văn Lực - Tổ trưởng Tổ bầu cử - cùng các thành viên tất bật kiểm tra lại danh sách cử tri. Trên chiếc bàn gỗ dài, từng tập giấy được xếp ngay ngắn: danh sách cử tri theo từng hộ, sơ đồ khu vực bỏ phiếu, nội quy phòng bỏ phiếu, phiếu bầu mẫu để tuyên truyền.
Anh Lực nói với mọi người: “Bản mình đông đồng bào dân tộc, trình độ biết đọc, biết viết chữ không đều. Việc tuyên truyền trước ngày bầu cử phải làm thật kỹ, để đến ngày bỏ phiếu không ai bỡ ngỡ.”
Chị Lý Thị Mến, cán bộ xã, gật đầu đồng tình. Chị được phân công phụ trách tuyên truyền pháp luật bầu cử tại các thôn vùng cao. Với chị, mỗi cuộc bầu cử không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là dịp để bà con hiểu rõ quyền và nghĩa vụ công dân của mình.
Chiều hôm đó, khi sương núi đã phủ mờ lối đi, bà con trong bản lục tục kéo về nhà văn hóa. Người Tày, người Dao, người Mông, đủ mọi lứa tuổi. Có cụ già tóc bạc chống gậy tre, có phụ nữ địu con sau lưng, có cả những thanh niên vừa tròn mười tám tuổi lần đầu được cầm Thẻ cử tri.
Chị Mến mở đầu buổi tuyên truyền bằng giọng chậm rãi, dễ hiểu:
- Cuộc bầu cử sắp tới là ngày hội lớn của toàn dân. Mỗi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia bầu cử để lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình.
Chị giơ cao cuốn sổ ghi chú đọc những điều quan trọng mà hôm tập huấn về bầu cử ở xã chị đã chăm chú ghi chép, tổng hợp:
- Theo quy định của điểm a khoản 2 Điều 6 Thông tư số 21/2025/TT-BNV ngày 12/10/2025 do Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 quy định: Việc bỏ phiếu bắt đầu từ 07 giờ sáng đến 07 giờ tối cùng ngày. Tùy tình hình địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu việc bỏ phiếu sớm hơn nhưng không được trước 05 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá 09 giờ tối cùng ngày.
Đến ngày bầu cử, khi đi bỏ phiếu, bà con phải mang theo Thẻ cử tri. Đây là giấy tờ để Tổ bầu cử kiểm tra và phát phiếu cho mình.
Ông Bàn Văn Sáng, người cao tuổi nhất bản, chậm rãi đứng lên:
- Tôi nghe nói mỗi người được bầu nhiều phiếu, có đúng không?
Chị Mến giải thích rõ:
- Không đúng ông ơi! Mỗi cử tri chỉ được bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội và một phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân tương ứng với từng cấp mà mình được tham gia. Không ai được bỏ nhiều hơn đâu ạ!
Cậu Vừ A Chứ, thanh niên người Mông, hỏi tiếp:
- Hôm đấy em định đi tỉnh có việc, em có thể nhờ người khác đi bầu thay mình không ạ?
Cả hội trường xôn xao. Chị Mến trả lời dứt khoát nhưng nhẹ nhàng:
- Không được. Cử tri phải tự mình đi bầu cử, không được nhờ người khác bầu thay. Đi bầu là quyền, nhưng cũng là trách nhiệm của chính mỗi người.
Nghe vậy, Chứ gật đầu, trong lòng thấy rõ hơn ý nghĩa của lá phiếu sắp tới.
Bà Giàng Thị Súa, người Dao, nhà ở tít trên đồi cao, ít khi có dịp xuống bản, lo lắng: “Tôi không biết chữ nhiều, sợ viết phiếu sai.”
Chị Mến mỉm cười trấn an:
- Nếu cử tri không thể tự viết phiếu, thì được nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu vào hòm phiếu. Người viết hộ phải giữ bí mật nội dung phiếu bầu.
Chị nói thêm: Đối với người khuyết tật không thể tự bỏ phiếu, có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu. Pháp luật luôn tạo điều kiện để mọi công dân đều thực hiện được quyền bầu cử.
Cả hội trường im lặng lắng nghe. Ai cũng hiểu rằng, dù già hay trẻ, dù biết chữ hay không, không ai bị đứng ngoài ngày hội lớn của đất nước.
Tiếp theo, anh Lực tuyên truyền các bỏ phiếu. Anh Lực lấy một tờ phiếu bầu mẫu, chỉ rõ từng dòng: “Khi viết phiếu, bà con nhớ kỹ:
- Không bầu cho ai thì gạch giữa cả dòng họ và tên người đó;
- Không khoanh tròn, không đánh dấu;
- Không viết thêm tên người ngoài danh sách;
- Không bầu quá số đại biểu được ấn định cho đơn vị bầu cử.”
Anh dừng lại nhấn mạnh: “Nếu bà con gạch xóa hết tên tất cả ứng cử viên trong phiếu, thì phiếu đó không hợp lệ.”
Chị Mến bổ sung: “Khi cử tri viết phiếu, không ai được xem, kể cả thành viên Tổ bầu cử. Nếu viết hỏng, cử tri có quyền đổi phiếu khác.”
Thông tin được nhắc đi nhắc lại nhiều lần để ai cũng nhớ, ai cũng hiểu.
Buổi tuyên truyền kết thúc, bà con ra về trong ánh chiều tà, mặt trời dần khuất trên đỉnh núi. Trên con đường đất, tiếng trò chuyện rì rầm: “Đi bầu phải mang thẻ nhé.” “Gạch giữa tên người không bầu.” “Viết hỏng thì xin đổi phiếu.”
Ông Sáng bước chậm rãi bên đám thanh niên, giọng trầm ấm: “Lá phiếu nhỏ thôi, nhưng là tiếng nói của mình. Mình bầu cho đúng, cho đủ, là góp phần xây dựng bản làng, xây dựng đất nước.”
Tối đến, từ những mái nhà sàn trong bản Mây, ánh đèn dầu hắt ra ấm áp. Trong lòng mỗi người dân, ngày bầu cử không còn là điều gì xa lạ hay khó hiểu, mà trở thành ngày hội chung, nơi mỗi lá phiếu đều mang theo niềm tin, trách nhiệm và khát vọng của đồng bào miền núi với những người đại biểu đại diện cho tiếng nói của người dân ở cơ sở.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 13:
BÀI HỌC VỀ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN QUYỀN BẦU CỬ

Bản Khuổi Mèo nằm cheo leo trên sườn núi đá của xã Yên Bình. Con đường đất độc đạo dẫn vào bản quanh co giữa núi rừng, mùa mưa lầy lội, trơn trượt, mùa đông sương mù giăng kín lối đi. Ở nơi ấy, đồng bào dân tộc Dao sinh sống quây quần thành từng cụm nhà nép mình bên sườn núi, gắn bó với nhau bằng những nương ngô, đồi chè, những phiên chợ sớm và những buổi sinh hoạt cộng đồng dưới mái nhà văn hóa bản. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, bà con vẫn luôn đoàn kết, giúp đỡ nhau, giữ gìn trang phục truyền thống, tiếng nói và các phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc mình.
Trong bản, ông Bàn Văn Tài là người mà ai cũng biết. Năm nay ông đã ngoài sáu mươi, mái tóc bạc trắng, gương mặt hiền lành. Trước kia, ông khỏe mạnh, chăm chỉ làm nương, trồng ngô, trồng chè. Không chỉ lo cho gia đình, ông còn tham gia tổ hòa giải của bản. Mỗi khi có tranh chấp nhỏ, bà con thường tin tưởng và tìm đến ông. Ông cũng luôn là tấm gương cho con cháu và người dân trong bản noi theo về việc thực hiện các quy định của pháp luật. Trong các kỳ bầu cử, ông vẫn hay dặn con cháu: “Lá phiếu tuy nhỏ, nhưng là quyền của mỗi người dân. Đi bầu là trách nhiệm, là quyền của mình.” và sáng ngày bầu cử nào ông cũng là người ra nhà văn hóa bản sớm nhất, mặc bộ quần áo chàm gọn gàng, cẩn thận cầm lá phiếu và thực hiện quyền bầu cử của mình.
Thế nhưng, khoảng ba năm trở lại đây, sau một cơn tai biến nặng, sức khỏe của ông Tài suy giảm rõ rệt. Trí nhớ ông lẫn lộn, có lúc không nhận ra cả người thân. Có lần, ông bỏ nhà đi giữa đêm mưa, khiến cả bản phải chia nhau đi tìm. Gia đình đưa ông đi khám tại bệnh viện tuyến tỉnh. Kết quả giám định y khoa  tâm thần xác định ông bị rối loạn tâm thần nặng, không còn khả năng nhận thức và làm chủ hành vi. Theo hướng dẫn của chính quyền xã, gia đình làm thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố ông mất năng lực hành vi dân sự. Sau khi xem xét hồ sơ và kết luận giám định, Tòa án đã ra quyết định tuyên bố ông mất năng lực hành vi dân sự theo quy định tại Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015. Quyết định có hiệu lực pháp luật, đồng thời chỉ định vợ ông, bà Bàn Thị Lan, là người giám hộ.
Cuộc sống của gia đình từ đó thay đổi. Mọi việc trong nhà, từ chi tiêu, khám chữa bệnh đến giao dịch với chính quyền, đều do bà Lan đứng ra lo liệu. Thời gian trôi nhanh, mùa bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp lại đến. Không khí trong bản Khuổi Mèo rộn ràng như ngày hội.
Trưởng bản thông báo trên loa: “Bà con chú ý! Ngày bầu cử là ngày hội của toàn dân. Ai đủ điều kiện thì phải đi bầu cho đúng, cho đủ!”. Câu chuyện ấy bắt đầu vào một buổi chiều, khi danh sách cử tri được niêm yết tại nhà văn hóa bản…. Bà con kéo đến xem rất đông. Người thì tìm tên mình, người thì xem tên người thân.
- Bỗng có tiếng nói: Sao không thấy tên ông Tài nhỉ?
- Một người khác ghé lại nhìn: Đúng rồi, không có thật.
- Tiếng xì xào bắt đầu nổi lên: Ông ấy vẫn có hộ khẩu ở bản mà. Hay cán bộ xã bỏ sót?
Bà Bàn Thị Lan đứng lặng trước bảng danh sách. Bà tìm đi tìm lại nhiều lần, nhưng vẫn không thấy tên chồng. Trong lòng bà dâng lên nỗi buồn khó tả.  Tối hôm đó, bà tìm đến Trưởng bản hỏi: Trưởng bản ơi, sao tên ông nhà tôi không có trong danh sách cử tri? Ông ấy vẫn là công dân mà. Trưởng bản cũng băn khoăn, bởi ông biết rõ hoàn cảnh của gia đình ông Tài nhưng lại không nắm chắc quy định pháp luật.
Đúng lúc đó, Đoàn công tác chỉ đạo bầu cử của tỉnh phối hợp với Ủy ban nhân dân xã tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật tại nhà văn hóa xã. Nội dung tập trung vào quyền bầu cử, ứng cử của công dân và những trường hợp không được tham gia bầu cử theo quy định của pháp luật. Buổi tuyên truyền diễn ra thân mật, gần gũi. Cán bộ đoàn công tác không chỉ đọc điều luật, mà còn nêu những tình huống thực tế, trong đó có trường hợp rất giống với hoàn cảnh của gia đình ông Tài bà Lan. Trong không khí cởi mở đó, bà Lan mạnh dạn đứng lên hỏi, cả hội trường chăm chú lắng nghe.
- Bà Lan: Thưa cán bộ, chồng tôi bị bệnh, Tòa án đã tuyên mất năng lực hành vi dân sự. Nhưng ông ấy vẫn là công dân. Vậy tại sao lại không có tên trong danh sách cử tri?
- Cán bộ xã giải thích: Thưa bác! Theo quy định tại Điều 27 Hiến pháp năm 2013, công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử. Tuy nhiên, Luật Bầu cử cũng quy định một số trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri. Rồi cán bộ mở cuốn sổ, đọc rõ: Theo khoản 1 Điều 30 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định:
“Những người sau đây không được ghi tên vào danh sách cử tri:
1. Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật;
2. Người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án;
3. Người đang phải chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo;
4. Người mất năng lực hành vi dân sự.”
Cán bộ nói tiếp: Gia đình bà đã có quyết định của Tòa án tuyên bố ông Tài mất năng lực hành vi dân sự. Vì vậy, theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), một trong những trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri là người bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, ông không thuộc đối tượng được ghi tên vào danh sách cử tri, không phải do cán bộ xã bỏ sót.
Nghe vậy, mắt bà Lan đỏ hoe. Bà khẽ nói: Trước kia, kỳ bầu cử nào ông ấy cũng đi sớm nhất. Giờ không được đi nữa, tôi thấy buồn lắm.
- Đại diện đoàn công tác nhẹ nhàng nói: Chúng tôi rất hiểu tâm trạng của gia đình. Nhưng quy định này không phải là sự phân biệt hay tước bỏ quyền công dân của ông. Pháp luật đặt ra quy định đó để bảo đảm lá phiếu phản ánh đúng ý chí của người bầu cử. Dù không tham gia bầu cử, ông vẫn được pháp luật bảo vệ các quyền dân sự khác. Gia đình và cộng đồng vẫn có trách nhiệm chăm sóc, giúp đỡ ông.
- Trưởng bản quay sang bà Lan: Bà đừng buồn. Cả bản vẫn luôn coi ông Tài là người có công, có uy tín. Chúng tôi sẽ cùng gia đình chăm sóc ông.
- Nhiều người dân cũng lên tiếng: Đúng rồi, ông Tài vẫn là người của bản mình. Có gì cần giúp, bà cứ nói.
- Bà Lan lau nước mắt, gật đầu.
Sau buổi tuyên truyền, Trưởng bản họp bà con để thông tin lại nội dung.
- Ông nói: Pháp luật quy định thế nào thì mình làm đúng như vậy. Quyền bầu cử là quyền của công dân, nhưng cũng phải theo điều kiện luật định. Quan trọng là mình vẫn phải quan tâm, giúp đỡ người bệnh.
Ngày bầu cử đến, từ sáng sớm, con đường vào nhà văn hóa bản đã rộn ràng tiếng bước chân. Cờ hoa treo dọc lối đi, loa phát thanh vang lên những bài hát quen thuộc. Bà Lan vẫn dắt tay chồng ra nhà văn hóa bản. Không phải để bỏ phiếu, mà để ông được nhìn thấy không khí ngày hội của toàn dân.
Ông Tài ngơ ngác nhìn mọi người, rồi bất chợt mỉm cười. Trưởng bản bước lại, vỗ nhẹ vai ông: Ông ngồi đây cho vui nhé! Ngày hội của bản mình mà.
Sau kỳ bầu cử, câu chuyện của ông Bàn Văn Tài được nhắc lại trong nhiều buổi sinh hoạt bản. Qua đó, bà con hiểu rằng quyền bầu cử là quyền hiến định của công dân, nhưng việc thực hiện quyền ấy phải tuân theo các điều kiện do pháp luật quy định. Đồng thời, bà con cũng nhận ra một điều quan trọng hơn: dù ở hoàn cảnh nào, người yếu thế vẫn cần được tôn trọng, chăm sóc và yêu thương.
Ở bản vùng cao xã Yên Bình, pháp luật không còn là những điều khoản khô khan, mà đã trở thành những câu chuyện đời thường, gần gũi, dễ hiểu. Và câu chuyện về ông Bàn Văn Tài trở thành một bài học nhẹ nhàng mà sâu sắc về quyền bầu cử và sự công bằng của pháp luật.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 14:
CÂU CHUYỆN VỀ THAY ĐỔI NƠI BỎ PHIẾU
 
Những ngày này, trên địa bàn xã Tân Phú, không khí chuẩn bị cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp cũng trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết.
Trước trụ sở Ủy ban nhân dân xã, bảng niêm yết danh sách cử tri được dựng ngay ngắn. Người dân ra vào xem tên mình, đối chiếu thông tin, ai cũng mang theo một cảm giác vừa quen thuộc vừa thiêng liêng.
Anh Nguyễn Văn Minh, 32 tuổi, cán bộ kỹ thuật của một nhà máy thủy điện đóng trên địa bàn huyện miền núi cách xã Tân Phú hơn 200 km, đứng trước bảng danh sách. Anh dò từng dòng một, cuối cùng cũng tìm thấy tên mình:
Nguyễn Văn Minh - thôn Phú An
Minh thở phào nhẹ nhõm.
“Có tên rồi, vậy là ổn”, anh nghĩ thầm.
Minh sinh ra và lớn lên ở Tân Phú, hộ khẩu thường trú vẫn ở đây. Tuy nhiên, do tính chất công việc, anh thường xuyên ăn ở tập trung tại nhà máy, chỉ về nhà vào những dịp nghỉ phép. Anh vẫn dự định sẽ xin nghỉ đúng ngày bầu cử để về bỏ phiếu như mọi lần.
Anh không ngờ rằng, chính lịch trực đột xuất sắp tới lại khiến anh phải đối mặt với một tình huống pháp lý mà trước đây anh chưa từng để ý.
Một tuần sau ngày niêm yết danh sách cử tri, Minh đang kiểm tra hệ thống điều khiển trong phòng kỹ thuật thì nhận được thông báo triệu tập họp khẩn.
Trưởng ca - anh Hùng - nhìn mọi người rồi nói:
- Theo chỉ đạo mới, nhà máy sẽ vận hành tăng công suất đúng vào thời điểm trùng ngày bầu cử. Mỗi tổ phải cử người trực 24/24, không ai được rời vị trí.
Minh khựng lại.
Anh giơ tay:
- Anh Hùng, em đã đăng ký về quê bỏ phiếu. Có cách nào đổi ca không ạ?
Anh Hùng lắc đầu:
- Anh hiểu, nhưng lần này không linh động được. Em là kỹ sư chính, phải trực. Đây là nhiệm vụ bắt buộc.
Tan họp, Minh ngồi thẫn thờ. Ngày bầu cử - ngày mà anh luôn coi là trách nhiệm công dân - giờ đây trở thành một bài toán khó.
Tên mình đã có trong danh sách cử tri ở xã rồi. Nếu không về thì sao? Có bị coi là không thực hiện quyền, nghĩa vụ không? - Minh lo lắng.
Anh quyết định gọi điện về cho mẹ.
- Mẹ ơi, con không về bầu cử được rồi. Con phải trực ở cơ quan.
- Thế thì làm như nào bây giờ hả con? Có cần mẹ báo với xã không? - mẹ anh hỏi.
Minh im lặng. Anh thực sự không biết.
Hai ngày sau, Tổ bầu cử thôn Phú An bắt đầu đi từng hộ để xác nhận lại nguyện vọng của cử tri, đặc biệt là những người đi làm ăn xa, tạm trú nơi khác.
Bà Lan - Tổ trưởng Tổ bầu cử - cùng anh Tuấn, cán bộ thôn, ghé nhà Minh.
Mẹ Minh tiếp đón:
- Các cô chú vào nhà uống nước.
Bà Lan mở sổ, hỏi:
- Gia đình cho tôi hỏi, anh Nguyễn Văn Minh có về bỏ phiếu tại địa phương không ạ?
Mẹ Minh thở dài:
- Cháu nó trực ở nhà máy, không về được mà đang không biết phải làm thế nào đây các anh chị ạ!
Bà Lan gật đầu, nói chậm rãi:
- Trường hợp này pháp luật có quy định rõ. Nếu anh Minh không bỏ phiếu tại nơi đã ghi tên trong danh sách cử tri thì phải làm thủ tục xin giấy chứng nhận để bỏ phiếu ở nơi khác.
Anh Tuấn bổ sung:
- Nếu không làm thủ tục mà cũng không về bỏ phiếu thì sẽ không thực hiện được quyền bầu cử.
- Vậy cháu nó phải làm thế nào hả cô? - mẹ Minh hỏi.
- Chị bảo cháu liên hệ với Ủy ban nhân dân xã nhé! Xã sẽ cấp giấy chứng nhận để cháu bổ sung tên vào danh sách cử tri nơi công tác.
Nghe vậy, mẹ Minh lập tức gọi điện cho con.
Sáng hôm sau, Minh xin phép nghỉ một ngày, bắt xe về xã Tân Phú.
Tại bộ phận tiếp công dân, anh gặp chị Hương - cán bộ xã.
Minh trình bày rõ:
- Em đã có tên trong danh sách cử tri tại xã, nhưng đúng ngày bầu cử em phải trực ở cơ quan, không thể về được. Em muốn xin bỏ phiếu ở nơi công tác.
Chị Hương mỉm cười:
- Em đến đúng rồi. Pháp luật cho phép cử tri được bỏ phiếu ở nơi khác nếu không thể bỏ phiếu ở nơi đã ghi tên, theo Điều 34 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.
- Em điền các thông tin vào đây để làm thủ tục bỏ phiếu ở nơi khác. Xã sẽ cấp cho em - chị Hương vừa nói vừa đưa giấy tờ cho Minh.
Minh cẩn thận ghi từng dòng. Khi nhận giấy chứng nhận có đóng dấu đỏ của Ủy ban nhân dân xã, anh cảm thấy yên tâm hẳn.
Trước khi ra về, chị Hương nói thêm:
- Sau khi cấp giấy, chúng tôi sẽ ghi chú ngay trong danh sách cử tri của khu vực bỏ phiếu bên cạnh tên em là ‘Bỏ phiếu ở nơi khác’, để tránh trùng lặp.
Minh gật đầu:
- Dạ, em hiểu rồi. Em cảm ơn chị!
Trở lại nhà máy, Minh liên hệ với chính quyền xã nơi nhà máy đóng chân.
Tại trụ sở xã, anh xuất trình giấy chứng nhận do xã Tân Phú cấp.
Cán bộ phụ trách bầu cử kiểm tra, nói:
- Anh đủ điều kiện. Chúng tôi sẽ bổ sung tên anh vào danh sách cử tri của khu vực bỏ phiếu tại đây.
Minh được hướng dẫn cụ thể về địa điểm, thời gian bỏ phiếu.
- Anh nhớ mang theo giấy chứng nhận khi đi bỏ phiếu nhé!
- Dạ, tôi nhớ rồi!
Lần đầu tiên trong đời, Minh bỏ phiếu không phải ở nơi thường trú, nhưng cảm giác thiêng liêng thì vẫn nguyên vẹn.
Sáng ngày bầu cử, trong bộ quần áo công tác gọn gàng, Minh tranh thủ thời gian đổi ca để đến khu vực bỏ phiếu.
Phòng bỏ phiếu được trang trí trang nghiêm. Quốc kỳ đỏ thắm, ảnh Bác Hồ treo trang trọng.
Cán bộ tổ bầu cử kiểm tra giấy tờ, đối chiếu danh sách.
- Anh Nguyễn Văn Minh?
- Dạ, tôi đây.
- Anh có giấy chứng nhận bỏ phiếu ở nơi khác không?
Minh đưa giấy.
- Đúng rồi, mời anh nhận phiếu.
Khi lá phiếu được bỏ vào thùng, Minh cảm thấy nhẹ nhõm.
Anh nghĩ: Dù ở đâu, chỉ cần làm đúng quy định pháp luật, quyền công dân của mình vẫn được bảo đảm.
Cùng thời điểm đó, tại thôn Phú An, Tổ bầu cử tổng hợp danh sách.
Tên Nguyễn Văn Minh được ghi chú rõ ràng: “Bỏ phiếu ở nơi khác”
Bà Lan nói với các thành viên:
- Những cử tri đã bỏ phiếu ở nơi khác thì không tính vào tổng số cử tri của khu vực bỏ phiếu, tránh sai sót khi kiểm phiếu.
Mọi việc diễn ra trật tự, đúng luật.
Vài ngày sau, Minh về quê. Trong buổi sinh hoạt thôn, anh được mời chia sẻ kinh nghiệm. Minh nói chân thành:
- Trước đây tôi cứ nghĩ không về bầu cử là coi như bỏ quyền. Nhưng nhờ được Tổ bầu cử và Ủy ban nhân dân xã hướng dẫn, tôi mới biết Luật Bầu cử cho phép cử tri được bỏ phiếu ở nơi khác nếu không thể bỏ phiếu tại nơi đã ghi tên, miễn là làm đúng thủ tục.
Bà Lan kết luận:
- Câu chuyện của anh Minh là bài học cho tất cả chúng ta. Mỗi cử tri cần chủ động thông báo nguyện vọng, thực hiện đúng quy định pháp luật để vừa bảo đảm quyền lợi của mình, vừa bảo đảm tính chính xác, công bằng của cuộc bầu cử. Cử tri có quyền bỏ phiếu ở nơi khác nếu không thể bỏ phiếu tại nơi đã được ghi tên trong danh sách cử tri. Mỗi chúng ta cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ pháp luật là cách tốt nhất để thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
 
CÂU CHUYỆN SỐ 15:
BÀI HỌC TỪ MỘT HÀNH VI GIAN LẬN BẦU CỬ

Phường Văn Minh là một trong những phường trung tâm của tỉnh. Cuộc sống nơi đây sôi động, các tuyến phố buôn bán tấp nập từ sáng sớm đến tối muộn. Người dân phần lớn làm kinh doanh, dịch vụ hoặc công tác tại các cơ quan, đơn vị. Nhịp sống nhanh là vậy, nhưng mỗi khi đến kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, không khí trong các tổ dân phố lại trở nên trang nghiêm, rộn ràng theo một cách rất riêng. Những lá cờ đỏ được treo dọc các con phố. Loa truyền thanh của phường phát đi những bản tin tuyên truyền về quyền và nghĩa vụ của cử tri. Tại nhà văn hóa tổ dân phố, danh sách cử tri được niêm yết công khai để mọi người kiểm tra.
Tại tổ dân phố 7, bà Nguyễn Thị Loan, hơn năm mươi tuổi, là người mà ai cũng biết. Bà buôn bán nhỏ tại chợ, tính tình nhanh nhẹn, nói năng hoạt bát, lại quen biết nhiều người. Trước đây, bà từng làm tổ phó tổ dân phố, tích cực tham gia các phong trào địa phương nên được bà con tin tưởng. Khi phường triển khai công tác chuẩn bị bầu cử, bà Loan đặc biệt quan tâm. Sáng nào mở hàng, bà cũng vừa bán hàng vừa nghe loa truyền thanh.
Một buổi trưa, bà nói với chị Hạnh bán rau bên cạnh: Năm nay danh sách ứng cử viên có mấy người mới đấy. Phải chọn người nào làm được việc cho dân thì tốt.
Chị Hạnh cười: Ừ, mình cứ tìm hiểu kỹ rồi bầu. Lá phiếu là quyền của mình mà.
Theo quy định tại Điều 7, Điều 27 Hiến pháp năm 2013, công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Quyền bầu cử là quyền chính trị cơ bản của công dân, được thực hiện theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Những quy định đó vốn đã được tuyên truyền nhiều lần, nhưng không phải ai cũng hiểu đầy đủ ý nghĩa của từng nguyên tắc. Trong danh sách ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân phường nhiệm kỳ mới, có một người họ hàng xa của bà Loan. Bà nghĩ thầm: “Nếu người nhà mình trúng cử thì việc chung việc riêng trong khu phố sẽ thuận lợi hơn.”. Từ suy nghĩ đó, bà bắt đầu vận động người quen bỏ phiếu cho người mình ủng hộ.
Buổi chiều nọ, khi gặp bác Tư hàng xóm, bà Loan nói: Bác nhớ hôm bầu cử thì bỏ phiếu cho anh Tuấn nhé. Người nhà tôi, làm việc cũng được lắm.
- Bác Tư xua tay: Tôi thì xem danh sách rồi tự lựa chọn thôi. Mỗi người có một lá phiếu mà.
Câu trả lời ấy khiến bà Loan không hài lòng. Bà bắt đầu lo lắng kết quả sẽ không như mong muốn. Những ngày sau, bà Loan để ý danh sách cử tri được niêm yết tại nhà văn hóa. Bà nhận ra có vài người đi làm ăn xa, khả năng không về kịp ngày bầu cử. Một ý nghĩ sai lầm nảy sinh trong đầu bà: “Nếu họ không về, mình bỏ thay thì cũng chẳng ảnh hưởng gì. Cũng là vì người thân mình thôi”. Bà không biết rằng, chính suy nghĩ ấy đã đi ngược lại những nguyên tắc cơ bản của pháp luật về bầu cử. Theo Điều 69 quy định về nguyên tắc bỏ phiếu của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), khi cử tri đến bỏ phiếu, Tổ bầu cử phải kiểm tra danh sách, phát phiếu và hướng dẫn cử tri trực tiếp vào phòng bỏ phiếu để tự mình lựa chọn. Luật quy định rõ: mỗi cử tri chỉ được nhận một phiếu bầu và tự mình bỏ phiếu; chỉ trong trường hợp cử tri không thể tự viết được mới được nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự tay bỏ phiếu vào hòm phiếu.
Ngày bầu cử diễn ra. Từ sáng sớm, khu vực bỏ phiếu số 3 của phường đã đông người qua lại. Cờ hoa rực rỡ, loa phát thanh vang lên những bài hát quen thuộc. Bà Loan đến rất sớm. Bà tỏ ra nhiệt tình, giúp hướng dẫn cử tri cao tuổi, người khuyết tật vào khu vực bỏ phiếu.
- Một thành viên Tổ bầu cử nói: Cảm ơn chị Loan, hôm nay đông người quá, có chị hỗ trợ cũng đỡ.
- Bà Loan cười: Việc chung của khu phố mà, ai cũng phải góp sức.
Tuy nhiên, trong lúc Ban bầu cử sơ suất, bà Loan đã tìm cách nhận thêm hai phiếu bầu mang tên hai cử tri vắng mặt. Bà lặng lẽ mang những phiếu này vào phòng bỏ phiếu, tự đánh dấu lựa chọn theo ý mình, rồi bỏ vào hòm phiếu. Bà nghĩ: “Chỉ hai phiếu thôi, chẳng ai biết đâu.”. Nhưng hành vi ấy không qua được sự giám sát chặt chẽ của Ban giám sát bầu cử. Một thành viên Ban giám sát sau khi đối chiếu danh sách đã phát hiện điều bất thường: Lạ nhỉ, hai cử tri này ký nhận phiếu, nhưng người nhà họ nói họ vẫn đang làm việc ở tỉnh khác.
Sự việc được báo ngay cho Tổ bầu cử và Ủy ban bầu cử phường. Chiều hôm đó, bà Loan được mời đến làm việc.
- Cán bộ bầu cử nhẹ nhàng hỏi: Chị Loan, chị có nhận thay phiếu bầu của hai cử tri vắng mặt không?
Bà Loan ban đầu chối: Tôi chỉ giúp cho đủ tỷ lệ cử tri tham gia thôi.
Cán bộ giải thích: Chị biết không, theo Điều 95 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) pháp luật nghiêm cấm các hành vi gian lận trong bầu cử, trong đó có hành vi giả mạo, làm sai lệch kết quả bầu cử.
- Cán bầu cử đọc rõ từng dòng: Luật quy định: “Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự” là hành vi bị nghiêm cấm.
Nghe vậy, bà Loan cúi đầu, giọng run run:  Tôi chỉ nghĩ là giúp người nhà mình thôi… không ngờ lại vi phạm pháp luật.
Cán bộ bầu cử nói: Lá phiếu là ý chí của mỗi công dân. Không ai có quyền bỏ thay người khác, dù với lý do gì. Hành vi của chị đã xâm phạm quyền bầu cử của họ và làm sai lệch kết quả bầu cử.
Sau một hồi trao đổi, bà Loan đã thừa nhận toàn bộ hành vi của mình.
Cơ quan chức năng xác định: hành vi của bà Loan là vi phạm pháp luật về bầu cử. Theo Điều 95 Luật Bầu cử năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), những hành vi gian lận có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ. Trong trường hợp của bà Loan, số phiếu gian lận ít, chưa làm thay đổi kết quả bầu cử chung, bà lại thành khẩn khai báo. Vì vậy, cơ quan có thẩm quyền quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật, đồng thời kiến nghị không để bà tham gia các chức danh ở khu dân cư trong thời gian nhất định. Tin này lan nhanh trong tổ dân phố. Nhiều người tỏ ra tiếc nuối.
Một buổi chiều, chị Hạnh gặp bà Loan ngoài chợ, khẽ nói: Chị nóng vội quá. Lá phiếu là chuyện nghiêm túc mà.
Bà Loan thở dài: Tôi sai rồi. Chỉ vì nghĩ cho người quen mà làm điều trái luật.
Sau bầu cử, trong buổi sinh hoạt tổ dân phố, bà Loan xin phát biểu. Bà đứng lên, giọng nghẹn lại: Tôi xin lỗi bà con. Tôi đã không hiểu hết ý nghĩa của lá phiếu, lại vi phạm pháp luật. Mong mọi người coi đây là bài học để không ai lặp lại sai lầm như tôi.
Trưởng tổ dân phố nói: Chuyện đã qua rồi, quan trọng là mình rút kinh nghiệm. Bầu cử là quyền của mỗi người, nhưng cũng phải thực hiện đúng luật.
Một bác lớn tuổi trong tổ nói thêm: Mỗi lá phiếu là ý chí của từng người. Không ai được quyết định thay người khác.
Sau buổi sinh hoạt hôm ấy, câu chuyện của bà Loan trở thành bài học chung cho cả khu phố. Bầu cử không chỉ là một thủ tục, mà là quyền chính trị quan trọng của mỗi công dân. Mỗi lá phiếu đều thể hiện ý chí, nguyện vọng riêng của từng người, không ai được phép làm thay hay quyết định thay cho người khác. Hành vi gian lận, dù xuất phát từ động cơ cá nhân hay danh nghĩa “vì tập thể”, đều xâm phạm trực tiếp đến nền dân chủ và sự công bằng của cuộc bầu cử.
Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Loan là một lời nhắc nhở giản dị mà sâu sắc: hiểu luật, tôn trọng luật và thực hiện đúng luật chính là cách mỗi công dân góp phần xây dựng một cuộc bầu cử dân chủ, công bằng và đúng pháp luật./.

Tác giả bài viết: BBT