Một số quy định mới trong xử lý vi phạm hành chính lĩnh vực phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều
- Thứ hai - 01/06/2026 05:17
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ảnh đê điều
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định là việc bổ sung quy định về xử lý khoản lợi bất hợp pháp bằng giá trị tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tiêu thụ hoặc tiêu hủy. Trước đây, Nghị định số 03/2022/NĐ-CP chỉ quy định biện pháp buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Nghị định số 183/2026/NĐ-CP đã bổ sung quy định về việc người vi phạm phải nộp lại khoản tiền tương ứng với giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán hoặc tiêu hủy trái quy định pháp luật. Quy định mới góp phần khắc phục tình trạng đối tượng vi phạm cố tình tiêu hủy tang vật để trốn tránh trách nhiệm, đồng thời bảo đảm thu hồi đầy đủ lợi ích bất hợp pháp phát sinh từ hành vi vi phạm.
Nghị định cũng điều chỉnh nguyên tắc áp dụng mức phạt đối với một số hành vi vi phạm theo hướng quy định rõ hơn các trường hợp áp dụng mức phạt đối với tổ chức, qua đó góp phần thống nhất cách hiểu và cách áp dụng pháp luật trong thực tiễn xử phạt.
Bên cạnh đó, Nghị định mới đã bổ sung hành vi và mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm để phương tiện vào công trình kè, công trình chống sạt lở, công trình chống sụt lún đất, công trình chống lũ quét, công trình cảnh báo thiên tai. Đây là hành vi phát sinh tương đối phổ biến trên thực tế nhưng chưa được quy định cụ thể trong Nghị định số 03/2022/NĐ-CP. Việc bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi này góp phần bảo vệ an toàn công trình và hạn chế các nguy cơ cản trở hoạt động phòng, chống thiên tai.
Trong lĩnh vực thủy lợi, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP có nhiều sửa đổi quan trọng. Theo đó, Nghị định tăng mức phạt tiền đối với hành vi mở rộng quy mô công trình hiện có trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi; đồng thời bổ sung mức phạt cụ thể theo diện tích hoặc quy mô vi phạm đối với hành vi xây dựng nhà ở, cầu, kè, nơi sản xuất và các công trình kiên cố khác không có giấy phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, giúp cơ quan chức năng thuận lợi hơn trong quá trình áp dụng pháp luật.
Song song với việc bổ sung hành vi vi phạm, hệ thống chế tài cũng được hoàn thiện theo hướng toàn diện hơn. Nghị định số 183/2026/NĐ-CP bổ sung hình thức tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm đối với một số hành vi vi phạm quy định về bảo vệ an toàn công trình thủy lợi; đồng thời quy định biện pháp buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc giá trị tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tiêu thụ, tẩu tán. Những quy định này góp phần bảo đảm xử lý triệt để hậu quả do hành vi vi phạm gây ra.
Không chỉ tập trung vào nội dung xử phạt, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP còn mở rộng thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính. Theo đó, nhiều chủ thể đang thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, thủy lợi, đê điều được bổ sung thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính như công chức, viên chức đang thi hành công vụ, nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra về phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều; người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân đang thi hành công vụ, nhiệm vụ về phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều. Việc mở rộng chủ thể có thẩm quyền sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.
Tiếp đó, Nghị định đã sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về phòng, chống thiên tai, thủy lợi, đê điều và một số chức danh khác để đảm bảo phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan chuyên môn chủ động hơn trong công tác xử lý vi phạm. Cụ thể, Nghị định nâng mức thẩm quyền phạt tiền của Chủ tịch UBND cấp xã lên đến 25.000.000 đồng đối với lĩnh vực phòng, chống thiên tai; 125.000.000 đồng đối với lĩnh vực thủy lợi; 50.000.000 đồng đối với lĩnh vực đê điều; bổ sung thẩm quyền xử phạt của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; chiến sĩ Công an nhân dân, Thủ trưởng đơn vị cảnh sát cơ động cấp đại đội; …
Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định này trên môi trường điện tử được áp dụng theo quy định tại Điều 28a và Điều 28b Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 190/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ. Đây được xem là bước tiến mới trong hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước, giúp giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả theo dõi và giám sát việc chấp hành quyết định xử phạt.
Có thể thấy, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP không chỉ sửa đổi các quy định mang tính kỹ thuật mà còn bổ sung nhiều nội dung có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Các quy định mới tập trung vào việc tăng cường tính răn đe của chế tài xử phạt, hoàn thiện cơ chế khắc phục hậu quả và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, thủy lợi và đê điều, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn cho người dân trong giai đoạn hiện nay./.
Nghị định cũng điều chỉnh nguyên tắc áp dụng mức phạt đối với một số hành vi vi phạm theo hướng quy định rõ hơn các trường hợp áp dụng mức phạt đối với tổ chức, qua đó góp phần thống nhất cách hiểu và cách áp dụng pháp luật trong thực tiễn xử phạt.
Bên cạnh đó, Nghị định mới đã bổ sung hành vi và mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm để phương tiện vào công trình kè, công trình chống sạt lở, công trình chống sụt lún đất, công trình chống lũ quét, công trình cảnh báo thiên tai. Đây là hành vi phát sinh tương đối phổ biến trên thực tế nhưng chưa được quy định cụ thể trong Nghị định số 03/2022/NĐ-CP. Việc bổ sung quy định xử phạt đối với hành vi này góp phần bảo vệ an toàn công trình và hạn chế các nguy cơ cản trở hoạt động phòng, chống thiên tai.
Trong lĩnh vực thủy lợi, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP có nhiều sửa đổi quan trọng. Theo đó, Nghị định tăng mức phạt tiền đối với hành vi mở rộng quy mô công trình hiện có trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi; đồng thời bổ sung mức phạt cụ thể theo diện tích hoặc quy mô vi phạm đối với hành vi xây dựng nhà ở, cầu, kè, nơi sản xuất và các công trình kiên cố khác không có giấy phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, giúp cơ quan chức năng thuận lợi hơn trong quá trình áp dụng pháp luật.
Song song với việc bổ sung hành vi vi phạm, hệ thống chế tài cũng được hoàn thiện theo hướng toàn diện hơn. Nghị định số 183/2026/NĐ-CP bổ sung hình thức tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm đối với một số hành vi vi phạm quy định về bảo vệ an toàn công trình thủy lợi; đồng thời quy định biện pháp buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc giá trị tang vật, phương tiện vi phạm đã bị tiêu thụ, tẩu tán. Những quy định này góp phần bảo đảm xử lý triệt để hậu quả do hành vi vi phạm gây ra.
Không chỉ tập trung vào nội dung xử phạt, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP còn mở rộng thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính. Theo đó, nhiều chủ thể đang thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, thủy lợi, đê điều được bổ sung thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính như công chức, viên chức đang thi hành công vụ, nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra về phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều; người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân đang thi hành công vụ, nhiệm vụ về phòng, chống thiên tai; thủy lợi; đê điều. Việc mở rộng chủ thể có thẩm quyền sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.
Tiếp đó, Nghị định đã sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về phòng, chống thiên tai, thủy lợi, đê điều và một số chức danh khác để đảm bảo phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan chuyên môn chủ động hơn trong công tác xử lý vi phạm. Cụ thể, Nghị định nâng mức thẩm quyền phạt tiền của Chủ tịch UBND cấp xã lên đến 25.000.000 đồng đối với lĩnh vực phòng, chống thiên tai; 125.000.000 đồng đối với lĩnh vực thủy lợi; 50.000.000 đồng đối với lĩnh vực đê điều; bổ sung thẩm quyền xử phạt của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; chiến sĩ Công an nhân dân, Thủ trưởng đơn vị cảnh sát cơ động cấp đại đội; …
Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định này trên môi trường điện tử được áp dụng theo quy định tại Điều 28a và Điều 28b Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 190/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ. Đây được xem là bước tiến mới trong hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước, giúp giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả theo dõi và giám sát việc chấp hành quyết định xử phạt.
Có thể thấy, Nghị định số 183/2026/NĐ-CP không chỉ sửa đổi các quy định mang tính kỹ thuật mà còn bổ sung nhiều nội dung có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Các quy định mới tập trung vào việc tăng cường tính răn đe của chế tài xử phạt, hoàn thiện cơ chế khắc phục hậu quả và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, thủy lợi và đê điều, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn cho người dân trong giai đoạn hiện nay./.