Giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu, là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của dân tộc. Truyền thống đạo học của người Việt không chỉ đề cao tri thức mà trước hết là rèn luyện nhân cách, như câu khẩu hiệu nằm lòng của bao thế hệ: "Tiên học lễ, hậu học văn". Để giữ vững tinh thần ấy, người thầy không chỉ đóng vai trò truyền dạy kiến thức mà còn là tấm gương mẫu mực về đạo đức và lối sống. Thấu hiểu được trọng trách cao cả cũng như những nhọc nhằn của nghề giáo, Nhà nước đã có nhiều chính sách thiết thực để hỗ trợ cho nhà giáo. Những chính sách này không chỉ nhằm cải thiện đời sống vật chất mà còn là sự ghi nhận, tôn vinh vị thế của nhà giáo trong xã hội, tạo động lực để các thầy cô yên tâm cống hiến cho sự nghiệp "trồng người".
Đảng và Nhà nước ta luôn coi giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu. Điều này được thể hiện rõ tại tại Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, kiến tạo phát triển, bảo đảm nguồn lực và công bằng trong giáo dục; bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên đáp ứng nhu cầu học tập của người dân. Toàn xã hội có trách nhiệm chăm lo, tham gia đóng góp nguồn lực và giám sát phát triển giáo dục.
Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì cuộc họp về triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW (Nguồn: TTXVN)
Nghị quyết đưa ra các mục tiêu từng cho giai đoạn phát triển giáo dục và các nhiệm vụ, giải pháp để đạt các mục tiêu đã đề ra. Trong đó đổi mới mạnh mẽ thể chế, tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những nhiệm vụ được xác định cần được thực hiện ngay trong giai đoạn hiện nay: “Có chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo; nâng phụ cấp ưu đãi nghề đối với cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông lên tối thiểu 70% cho giáo viên, tối thiểu 30% cho nhân viên, 100% cho giáo viên ở khu vực đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Xây dựng chính sách phù hợp để huy động được người giỏi ngoài lực lượng nhà giáo tham gia giảng dạy, huấn luyện trong các cơ sở giáo dục; thực hiện chế độ giảng viên đồng cơ hữu cho những người giỏi đang công tác tại các đơn vị sự nghiệp công lập; có cơ chế khuyến khích huy động người giỏi chủ trì các hoạt động nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục.”
Nội dung này được Quốc hội khoá 15 thể chế hoá ngay tại Nghị quyết số 248/2025/QH15 ngày 10/12/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2026.
Tại khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 248/2025/QH15 quy định về chính sách đặc thù, vượt trội về đãi ngộ đối với nhân lực trong ngành giáo dục như sau:
“a) Phụ cấp ưu đãi nghề được thực hiện theo lộ trình do Chính phủ quy định đối với cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập với mức tối thiểu 70% đối với giáo viên, tối thiểu 30% đối với nhân viên và 100% đối với giáo viên công tác tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.”
Có thể thấy, mức phụ cấp mới này sẽ tăng lên so với mức phụ cấp tại thời điểm hiện tại được quy định tại Thông tư liên tịch số 01/2006/TTLT-BGD&ĐT-BNV-BTC ngày 23/01/2006 của Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ và Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện Quyết định số 244/2005/QĐ-TTg ngày 06/10/2005 của Thủ tướng Chính phủ về chế độ phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy trong các cơ sở giáo dục công lập, với mức phụ cấp cao nhất đối nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy trong các trường mầm non, tiểu học ở miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa là 50%. Qua đó, phần nào cải thiện đời sống vật chất của nhà giáo; thu hút hơn nữa nhân tài tham gia vào hoạt động giáo dục, đào tạo của Việt Nam.
Ngoài các chính sách liên quan đến tiền lương, phụ cấp ưu đãi với ngành giáo dục, trong thời gian tới các quy định pháp luật nhằm hỗ trợ, phát triển đội ngũ nhà giáo cũng sẽ có nhiều thay đổi khi Luật Nhà giáo được Quốc hội khoá XV thông qua ngày 16/6/2025 có hiệu lực ngày 01/01/2026, được hướng dẫn thực hiện tại Nghị định số 93/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo, có hiệu lực thi hành ngày 31/3/2026.
Quốc hội Khoá XV thông qua Luật Nhà giáo (Nguồn: Internet)
Tại Luật Nhà giáo 2025 cũng đã khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của nhà giáo là lực lượng nòng cốt của ngành giáo dục, có vị thế quan trọng trong xã hội, được tôn trọng, bảo vệ, tôn vinh; có vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục; có vai trò quan trọng trong việc xây dựng nguồn nhân lực, xây dựng xã hội học tập, xã hội số và xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc (Điều 3).
Với tầm quan trọng đó, pháp luật quy định về các chính sách xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo (Điều 6) như sau:
“1. Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo; bảo đảm số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ nhà giáo.
2. Thu hút, trọng dụng người có trình độ cao, người có tài năng, người có năng khiếu đặc biệt, người có kỹ năng nghề cao làm nhà giáo.
3. Thu hút nhà giáo tham gia giảng dạy, giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
4. Bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo trong hoạt động nghề nghiệp.
5. Ưu tiên về tiền lương, chế độ đãi ngộ đối với nhà giáo.
6. Khuyến khích nhà giáo đổi mới, sáng tạo trong hoạt động nghề nghiệp.
7. Hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng phát triển nghề nghiệp liên tục đối với nhà giáo.
8. Khuyến khích, tạo điều kiện để nhà giáo là công dân Việt Nam tham gia học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, trao đổi học thuật với cơ sở giáo dục và tổ chức nước ngoài; nhà giáo, nhà khoa học là người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, trao đổi học thuật với cơ sở giáo dục và tổ chức ở Việt Nam.
9. Huy động các nguồn lực xã hội cho việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo.”
Các chính sách hỗ trợ, thu hút, trọng dụng đối với nhà giáo trong giai đoạn hiện nay cũng được quy định cụ thể tại Luật. Cụ thể:
Các chính sách hỗ trợ nhà giáo bao gồm: chế độ trợ cấp theo tính chất công việc, theo vùng; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; hỗ trợ chăm sóc sức khỏe định kỳ, chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp; phụ cấp lưu động đối với nhà giáo làm công tác xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, biệt phái, dạy tăng cường, dạy liên trường, dạy ở các điểm trường; chính sách hỗ trợ khác cho nhà giáo theo quy định của pháp luật về viên chức, pháp luật về lao động và quy định khác của pháp luật có liên quan (Khoản 1 Điều 24 Luật Nhà giáo 2025).
Ngoài chính sách trên, nhà giáo công tác ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; nhà giáo dạy trường chuyên biệt; nhà giáo thực hiện giáo dục hòa nhập; nhà giáo dạy tiếng dân tộc thiểu số; nhà giáo dạy tăng cường tiếng Việt cho học sinh người dân tộc thiểu số; nhà giáo dạy các môn năng khiếu, nghệ thuật được hưởng một số chính sách hỗ trợ trong các chính sách sau đây (Khoản 2 Điều 24 Luật Nhà giáo 2025): Được thuê nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật về nhà ở hoặc được bảo đảm chỗ ở tập thể khi đến công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Trường hợp không bố trí được chỗ ở tập thể hoặc nhà ở công vụ thì được hỗ trợ tiền thuê nhà ở theo mức hỗ trợ thuê nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật; Được hỗ trợ thanh toán tiền tàu xe trong thời gian làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật; Chế độ phụ cấp, trợ cấp theo đối tượng.
Chính sách thu hút, trọng dụng đối với nhà giáo được quy định cụ thể từ đối tượng được hưởng chính sách đến các chính sách được được thụ hưởng.
Các nhóm đối tượng hưởng chính sách thu hút, trọng dụng được quy định tại khoản 1 Điều 25 Luật Nhà giáo 2025 và được hướng dẫn cụ thể tại Khoản 1 Điều 15 Nghị định số 93/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo như sau:
a) Người có tài năng theo quy định tại Điều 4 Nghị định số 179/2024/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2024 của Chính phủ quy định về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội;
b) Giáo sư, phó giáo sư hoặc người được công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư;
c) Người đạt thành tích cao cấp quốc gia, quốc tế trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, các ngành, nghề truyền thống;
d) Là Nghệ nhân ưu tú, Nghệ sĩ ưu tú, Thầy thuốc ưu tú, Nghệ nhân nhân dân, Nghệ sĩ nhân dân, Thầy thuốc nhân dân; người có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 4 trở lên hoặc có chứng nhận kỹ năng nghề xuất sắc, đạt giải nhất, nhì, ba, khuyến khích tại các kỳ thi, cuộc thi kỹ năng nghề khu vực, quốc tế;
đ) Người đến làm việc tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
e) Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu khoa học trong một số lĩnh vực trọng yếu, thiết yếu theo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội;
g) Nhà giáo giảng dạy các ngành, nghề học khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu; các ngành, nghề đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, y tế, quốc phòng và an ninh.
Tuỳ theo mục tiêu, chiến lược phát triển, điều kiện thực tế, các địa phương, cơ sở giáo dục xác định cụ thể đối tượng hưởng chính sách thu hút, trọng dụng đối với nhà giáo theo từng giai đoạn phù hợp (Khoản 2 Điều 15 Nghị định số 93/2026/NĐ-CP).
Các chính sách thu hút, trọng dụng được quy định tại khoản 2 Điều 25 Luật Nhà giáo 2025 bao gồm: ưu tiên trong tuyển dụng, tiếp nhận; tiền lương, phụ cấp; đào tạo, bồi dưỡng; quy hoạch, bổ nhiệm; điều kiện làm việc, trang thiết bị làm việc; phúc lợi và chính sách khác theo quy định của pháp luật. Nội dung này cũng được hướng dẫn cụ thể tại Điều 16 Nghị định số 93/2026/NĐ-CP. Cụ thể:
Người đến làm việc tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn: được tuyển dụng theo hình thức tiếp nhận nhà giáo và không yêu cầu đáp ứng điều kiện về thời gian công tác theo quy định của pháp luật về tiếp nhận viên chức; được hưởng chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và người hưởng lương trong lực lượng vũ trang công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định (Khoản 2 Điều 16 Nghị định số 93/2026/NĐ-CP).
Chính sách và tiêu chuẩn, điều kiện hưởng chính sách thu hút, trọng dụng đối với các đối tượng thuộc điểm a, b, c, d, e và g khoản 1 Điều 15 được nêu ở trên sẽ áp dụng được áp dụng thực hiện theo quy định tại Nghị định số 179/2024/NĐ-CP (Khoản 2 Điều 16 Nghị định số 93/2026/NĐ-CP).
Theo quy định tại Nghị định số 179/2024/NĐ-CP, nếu là đối tượng người có tài năng sẽ có thể được hưởng các chính sách về ưu tiên trong tuyển dụng, được hưởng trợ cấp thu hút lần đầu sau tuyển dụng, chính sách đào tạo, bồi dưỡng sau tuyển dụng, được bố trí về điều kiện làm việc, trang thiết bị làm việc, ưu tiên trong bố trí, sử dụng sau tuyển dụng và một số chính sách đặc thù khác (Điều 7 đến Điều 12). Ngoài ra, nếu thuộc đối tượng được hưởng chính sách trọng dụng người có tài năng, nhà giáo còn có thể được hưởng phụ cấp tăng hàng tháng bằng 150% mức lương hiện hưởng kể từ ngày có quyết định công nhận của cấp có thẩm quyền. Phụ cấp tăng thêm không dùng để tính đóng hưởng chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (đối với viên chức); hay được ưu tiên lựa chọn khi xem xét bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc bổ nhiệm chức danh chuyên gia cao cấp; được Tôn vinh, khen thưởng, có chế độ nghỉ dưỡng đặc thù riêng; hay được hưởng một số chế độ phúc lợi khác như dược nâng lương vượt một bậc, dược ưu tiên thuê nhà công vụ hoặc vay tiền mua nhà trả góp theo bảo lãnh của cơ quan, tổ chức từ Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất ưu đãi, dược ưu tiên cao nhất trong nhóm đối tượng cán bộ, công chức, viên chức được mua nhà ở xã hội... (Điều 15 đến Điều 19).
Ngoài các chính sách thu hút trọng dụng, pháp luật cũng có quy định ưu tiên về chế độ nghỉ hưu của Nhà giáo như “Nhà giáo trong cơ sở giáo dục mầm non nếu có nguyện vọng thì có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường nhưng không quá 05 tuổi. Trường hợp có đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì không giảm tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu do việc nghỉ hưu trước tuổi”. (Khoản 2 Điều 26 Luật Nhà giáo 2025).
Đối với nhà giáo có chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc có trình độ tiến sĩ và nhà giáo làm việc trong ngành, lĩnh vực chuyên sâu đặc thù có thể thể hưởng chế độ nghỉ hưu ở tuổi cao hơn quy định của Bộ luật Lao động: Không quá 05 tuổi đối với nhà giáo có trình độ tiến sĩ; không quá 07 tuổi đối với nhà giáo có chức danh phó giáo sư; không quá 10 tuổi đối với nhà giáo có chức danh giáo sư. (Khoản 3 Điều 27 Luật Nhà giáo 2025).
Trên đây là một số quy định mới nổi bật về chế độ chính sách hỗ trợ, thu hút, trọng dụng đối với đội ngũ Nhà giáo Việt Nam. Để các chính sách này thực sự đạt hiệu quả, trong thời gian tới, các cơ quan từ Trung ương tới địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh công tác chỉ đạo triển khai, đẩy nhanh việc thực hiện các chính sách; đồng thời xem xét, nghiên cứu, xây dựng thêm các chính sách ưu đãi thiết thực khác về tuyển dụng, chế độ tiền lương, phụ cấp đối với đội ngũ nhà giáo./.